Rritja e inflacionit
Rritja e inflacionit kosto shtes q duhet kontrolluar me kujdes
Presionet inflacioniste mund te rriten n fundin e vitit, shqetsimi nuk mund t fshihet. Ka disa faktor konkret t rritjes s inflacionit; sht konstatuar rritje e mimeve t mallrave t konsumit, rritje e mimeve te banesave dhe pasurive t patundshme, Banka Qendrore po rrit n mnyr t prsritur koston e paras, institucionet e specializuara ndrkombtare trheqin vmendjen pr qeverin dhe Bankn Qendrore lidhur me presionet inflacioniste n rritje n ekonomin shqiptare.
Pse ky shqetsim pr inflacionin? S pari sepse rritja e inflacionit sht nj shenj paralajmruese pr zhvillimet e pritshme n ekonomin ton. Inflacioni vlersohet si temperatura n nj organizm, si ndodh tek njerzit rritja e temperaturs tregon gjendje infeksioni. Inflacioni i lart tregon se dika nuk funksionon mir n ekonomi ton. Me ekonomin ndodh si me me njerzit, do strategji pr ta prmirsuar gjendjen fillon nga ulja e temperaturs. S dyti; sepse ai godet m ashpr shtresat me t ardhura t pakta t shoqris duke i
gjithnj e m t varfr. Politikat ekonomike dhe fiskale te qeveris duhet t mbrojn edhe vlern reale t pensioneve, pagave dhe t t ardhurave.
Kto shtresa nuk mbrohen nga rnia e fuqis blerse t pensioneve, pagave dhe fitimeve nga biznesi familjar, duke i kompensuar me rritje m t madhe t t ardhurave t tyre.
Rritja ekonomike me inflacion t kontrolluar, i shprndan m mir prfitimet e rritjes edhe tek shtresat me t ardhura t pakta t popullsis, ku n do vend prfshihen, pensionistet, punonjsit e administrats publike, invalidt dhe grupe t tjera sociale.
Nj grup pyetjesh shtrohen prball expertve. Kemi presione inflacioniste sepse kemi rritje t madhe t kerkess mbi mundsite tona te prodhimit, risku po rritet sepse kemi rnie te prodhimit dhe krkesa mbetet e lart, duke rritur mimet?. A ndikojn politikat e qeveris n rritjen e inflacionit? Kush dmtohet m shum nga rritja e inflacionit?
Inflacioni n vendin ton muajt e fundit ka shnja t qarta rritje. Presionet e rritjes do t jen te mdha sidomos gjat fundit t vitit. Prodhimi i vendit ka ritme t ulta rritjeje, emigrantt do t vijn pr t festuar me familjet e tyre dhe krkesa do t rritet. Karburantet po vazhdojn rritjen galopante n tregun ndrkombetar, mimi pr nj fuqi po shkon 100$. Sektori bujqsor prodhon rreth 22 % t PBB dhe varet shum nga mimi karburanteve. Kriza e energjis ka rritur prdorimin e karburanteve dhe impaktin negativ t mimeve t tyre n ciklin ekonomik t vendit. Buxheti i shtetit nga rreth 700 milion dollar investime pr 9 muaj, ka prdorur vetm rreth 30% t tyre, duke spostuar pr tre muajt e fundit rreth 400 milion dollar, duke rritur presionin pr likujditete pikrisht tre muajt e fundit t vitit. Edhe vet qeveria nga mnyra se sa sistematike e realizon buxhetin, rrit presionet inflacioniste n fund t vitit.
Rritja me e madh e inflacionit vjen nga rnia e prodhimit vendas sidomos n artikujt m t rndsishm ushqimore, nga rritja e mimit t banesave e cila ka ardhur nga kufizimi i mundsive t ndrtimit n qytetet kryesore, por edhe nga ritmet e rritjes se kredis. Jan t shumt ata q duan t ken nj shtpi t re, nj makin t re, t nisin nj biznes te ri, dhe kryesisht prdorin kredin bankare. Por jan t pakt ata q i kushtojn vmendje njohjes s detyrimeve nga kredit dhe prballimin e tyre, sidomos kur blihen pa kujdes me mimet e larta.
Banka Qendrore duhet mbshtetur n vendime pr ta frenuar ciklin e rritjes s inflacionit nga kerkesa e lart n treg, q konstatohet nga ritmet e larta t rritjes s kredis. Sot kur analizohet kriza e tregut t imobiliareve n SHBA, nj nga analizat sht edhe rritja e mimeve t shtpive pr shkak t rritjes s krkess, kur Greenspan aplikoi politikn monetare me norma t ulta interesi.
Ndodhemi n nj moment jo te leht pr ekonomin ton. mimet e nafts po rriten n nivele shum t larta. Prodhimi bujqsor mund t dmtohet nga rritja e kostove ku karburantet zn pesh t konsiderueshme. Banka Qndrore po rrit koston e paras n ekonomi, si nj mas e domosdoshme pr t ulur rritmet e rritjes s kredis, presioni psikologjik mbi individin dhe investitorin mund t rritet.
N ket analiz qeveria ka pr detyr t lehtsoj do element t oferts n treg ndrsa Banka Qendrore t kontrolloj dhe kufizoj do rritje abuzive t krkeses totale, duke kufizuar rritjen abuzive t mimeve n ekonomi.
Gjja e par q duhet t bj do qeveri sht t mos fsheh risqet n rritje, t mos orientohet nga populizmi n rritje, si edhe t mos atakoj n publik politikat e detyruara t Banks Qendrore.
sht momenti t bashkpunohet si ta menaxhojm sa m mir n kt situat. Qeveria duhet t respektoj pavarsin e Banks Qendrore. Nxitja e rritjes s oferts, lehtsimi i prodhimit dhe shrbimit, heqja e barrierave jo vetm tregtare pr t
biznes, mbshtetja me politika t qarta t prodhimit bujqsor, efikasiteti n luftn kundr mashtrimit dhe spekulimit sidomos gjat situatave t vshtira kur sht koha m e mir pr fitime abuzive, duhet t jen n qndr t poltikave ekonomike t qeveris.
*Prof.ass.Dr i Shkencave Ekonomike
Presionet inflacioniste mund te rriten n fundin e vitit, shqetsimi nuk mund t fshihet. Ka disa faktor konkret t rritjes s inflacionit; sht konstatuar rritje e mimeve t mallrave t konsumit, rritje e mimeve te banesave dhe pasurive t patundshme, Banka Qendrore po rrit n mnyr t prsritur koston e paras, institucionet e specializuara ndrkombtare trheqin vmendjen pr qeverin dhe Bankn Qendrore lidhur me presionet inflacioniste n rritje n ekonomin shqiptare.
Pse ky shqetsim pr inflacionin? S pari sepse rritja e inflacionit sht nj shenj paralajmruese pr zhvillimet e pritshme n ekonomin ton. Inflacioni vlersohet si temperatura n nj organizm, si ndodh tek njerzit rritja e temperaturs tregon gjendje infeksioni. Inflacioni i lart tregon se dika nuk funksionon mir n ekonomi ton. Me ekonomin ndodh si me me njerzit, do strategji pr ta prmirsuar gjendjen fillon nga ulja e temperaturs. S dyti; sepse ai godet m ashpr shtresat me t ardhura t pakta t shoqris duke i
gjithnj e m t varfr. Politikat ekonomike dhe fiskale te qeveris duhet t mbrojn edhe vlern reale t pensioneve, pagave dhe t t ardhurave.
Kto shtresa nuk mbrohen nga rnia e fuqis blerse t pensioneve, pagave dhe fitimeve nga biznesi familjar, duke i kompensuar me rritje m t madhe t t ardhurave t tyre.
Rritja ekonomike me inflacion t kontrolluar, i shprndan m mir prfitimet e rritjes edhe tek shtresat me t ardhura t pakta t popullsis, ku n do vend prfshihen, pensionistet, punonjsit e administrats publike, invalidt dhe grupe t tjera sociale.
Nj grup pyetjesh shtrohen prball expertve. Kemi presione inflacioniste sepse kemi rritje t madhe t kerkess mbi mundsite tona te prodhimit, risku po rritet sepse kemi rnie te prodhimit dhe krkesa mbetet e lart, duke rritur mimet?. A ndikojn politikat e qeveris n rritjen e inflacionit? Kush dmtohet m shum nga rritja e inflacionit?
Inflacioni n vendin ton muajt e fundit ka shnja t qarta rritje. Presionet e rritjes do t jen te mdha sidomos gjat fundit t vitit. Prodhimi i vendit ka ritme t ulta rritjeje, emigrantt do t vijn pr t festuar me familjet e tyre dhe krkesa do t rritet. Karburantet po vazhdojn rritjen galopante n tregun ndrkombetar, mimi pr nj fuqi po shkon 100$. Sektori bujqsor prodhon rreth 22 % t PBB dhe varet shum nga mimi karburanteve. Kriza e energjis ka rritur prdorimin e karburanteve dhe impaktin negativ t mimeve t tyre n ciklin ekonomik t vendit. Buxheti i shtetit nga rreth 700 milion dollar investime pr 9 muaj, ka prdorur vetm rreth 30% t tyre, duke spostuar pr tre muajt e fundit rreth 400 milion dollar, duke rritur presionin pr likujditete pikrisht tre muajt e fundit t vitit. Edhe vet qeveria nga mnyra se sa sistematike e realizon buxhetin, rrit presionet inflacioniste n fund t vitit.
Rritja me e madh e inflacionit vjen nga rnia e prodhimit vendas sidomos n artikujt m t rndsishm ushqimore, nga rritja e mimit t banesave e cila ka ardhur nga kufizimi i mundsive t ndrtimit n qytetet kryesore, por edhe nga ritmet e rritjes se kredis. Jan t shumt ata q duan t ken nj shtpi t re, nj makin t re, t nisin nj biznes te ri, dhe kryesisht prdorin kredin bankare. Por jan t pakt ata q i kushtojn vmendje njohjes s detyrimeve nga kredit dhe prballimin e tyre, sidomos kur blihen pa kujdes me mimet e larta.
Banka Qendrore duhet mbshtetur n vendime pr ta frenuar ciklin e rritjes s inflacionit nga kerkesa e lart n treg, q konstatohet nga ritmet e larta t rritjes s kredis. Sot kur analizohet kriza e tregut t imobiliareve n SHBA, nj nga analizat sht edhe rritja e mimeve t shtpive pr shkak t rritjes s krkess, kur Greenspan aplikoi politikn monetare me norma t ulta interesi.
Ndodhemi n nj moment jo te leht pr ekonomin ton. mimet e nafts po rriten n nivele shum t larta. Prodhimi bujqsor mund t dmtohet nga rritja e kostove ku karburantet zn pesh t konsiderueshme. Banka Qndrore po rrit koston e paras n ekonomi, si nj mas e domosdoshme pr t ulur rritmet e rritjes s kredis, presioni psikologjik mbi individin dhe investitorin mund t rritet.
N ket analiz qeveria ka pr detyr t lehtsoj do element t oferts n treg ndrsa Banka Qendrore t kontrolloj dhe kufizoj do rritje abuzive t krkeses totale, duke kufizuar rritjen abuzive t mimeve n ekonomi.
Gjja e par q duhet t bj do qeveri sht t mos fsheh risqet n rritje, t mos orientohet nga populizmi n rritje, si edhe t mos atakoj n publik politikat e detyruara t Banks Qendrore.
sht momenti t bashkpunohet si ta menaxhojm sa m mir n kt situat. Qeveria duhet t respektoj pavarsin e Banks Qendrore. Nxitja e rritjes s oferts, lehtsimi i prodhimit dhe shrbimit, heqja e barrierave jo vetm tregtare pr t
biznes, mbshtetja me politika t qarta t prodhimit bujqsor, efikasiteti n luftn kundr mashtrimit dhe spekulimit sidomos gjat situatave t vshtira kur sht koha m e mir pr fitime abuzive, duhet t jen n qndr t poltikave ekonomike t qeveris.
*Prof.ass.Dr i Shkencave Ekonomike