Rustem Umerov, kush është ministri i ardhshëm i Mbrojtjes i Ukrainës?

Vendimi i presidentit ukrainas, Volodimir Zelenski (Volodymyr Zelensky) për të zëvendësuar shefin e tij të mbrojtjes është parë si një përpjekje kundër korrupsionit. Por emërimi i Rustem Umerov, një tatar i Krimesë dhe një mysliman, është sinjal se Ukraina është serioze për kthimin e Krimesë, të cilën Rusia e aneksoi nga Ukraina në 2014.

Spekulimet për zëvendësimin e Oleksi Reznikov, ministrit të Mbrojtjes të Ukrainës që nga nëntori i vitit 2021, kanë qenë të përhapura prej muajsh. Ndonëse personalisht nuk u akuzua për ndonjë keqbërje, njeriu pranë Presidentit Zelenski që nga dita e parë e pushtimit rus në shkallë të gjerë u pa si i paaftë për të ndaluar depërtimin e korrupsionit në ministrinë e tij.

Skandalet e prokurimeve ushtarake dhe akuzat për ryshfet kundër zyrtarëve në qendrat e regjistrimit e bënë atë të dëmtonte reputacionin në sytë e shoqërisë ukrainase, aktualisht në nevojë për një nxitje morale në vazhdën e një ofensive më të ngadaltë se sa pritej. Këtu hyn në lojë Rustem Umerov.

41-vjeçari është një zyrtar qeveritar, i cili gjatë vitit të kaluar drejtoi Fondin e Pronës Shtetërore të Ukrainës, por është më i njohur për negociatat me Rusinë dhe për organizimin e shkëmbimeve të suksesshme të të burgosurve.

Jo një i panjohur plotësisht, por as dikush në qendër të vëmendjes së mediave, ai është një tatar i Krimesë i lindur në mërgim dhe një anëtar aktiv i këtij komuniteti etnik, duke u përpjekur të rivendosë identitetin e tij kulturor dhe vendin e tij në botë.

Më e rëndësishmja për ukrainasit është se ai nuk është akuzuar për korrupsion, përvetësim apo përfitim. Umerov erdhi në politikë në vitin 2019 kur kandidoi për parlament me partinë reformiste “Holos”, nga e cila më vonë u largua për t’u bërë zyrtar qeveritar.

Para kësaj ai ka punuar në sektorin privat, fillimisht në telekom dhe më vonë në investime. Në vitin 2013, ai themeloi një program bamirësie për të ndihmuar në trajnimin e ukrainasve në Universitetin prestigjioz Stanford në SHBA.

Por pjesa përcaktuese e identitetit të tij janë rrënjët e tij tatare të Krimesë dhe roli që ata mund të luajnë në synimin e fortë të Ukrainës për të kthyer Krimenë në zotërimin e saj.

Kush janë tatarët e Krimesë?

Tatarët e Krimesë janë popullsia indigjene turke e gadishullit të Krimesë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore ata u akuzuan në mënyrë të rreme për bashkëpunim me nazistët dhe u dëbuan me forcë nga ushtria sovjetike në Azinë Qendrore.

Më 18 maj 1944, një komunitet prej 200,000 banorësh u shkul nga rrënjët brenda një dite pasi familjeve iu dhanë disa minuta për të mbledhur gjërat përpara se të ngarkoheshin në trena për t’u dërguar mijëra kilometra larg.

Mijëra persona mendohet se kanë humbur jetën gjatë tranzitit, ose menjëherë më pas.

Ata janë i vetmi grup etnik që përjetoi një trajtim të tillë nën Joseph Stalin. Tatarët e Krimesë kaluan dekada duke u përpjekur të ktheheshin në atdheun e tyre.

Familja e Rustem Umerov ishte në mesin e të dëbuarve dhe ai lindi në mërgim në Uzbekistan. Në fund të viteve 1980, kur ai ishte ende fëmijë, shumë tatarë të Krimesë, përfshirë familjen e tij, u lejuan të ktheheshin në gadishull.

Për shumë vite z. Umerov këshilloi Mustafa Dzhemilev, udhëheqësin historik të tatarëve të Krimesë, dhe është vetë një nga delegatët e Qurultay – Kongresit Tatar të Krimesë.

Ai ishte gjithashtu bashkëkryetar i Platformës së Krimesë, një iniciativë diplomatike ndërkombëtare e fokusuar në negociatat me Rusinë pas pushtimit të gadishullit në vitin 2014.

“Dëbimi i tatarëve të Krimesë është një nga krimet më të mëdha të regjimit sovjetik,” shkroi Umerov në një artikull për Liga.net në vitin 2021. “Ai u nis nga tiranët në pushtet në atë kohë për të shfarosur një komb të tërë. “

Ndërsa ai sulmoi aneksimin e Rusisë në vitin 2014 të gadishullit të Detit të Zi, ai gjithashtu punoi drejt negociatave me Moskën për të liruar disa tatarë të Krimesë, të arrestuar në Krime që nga viti 2014 dhe për t’i sjellë në Ukrainë.

Duke folur për BBC menjëherë pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë në 2022, Umerov tha se ishte i vendosur “të gjente një zgjidhje politike dhe diplomatike për këtë pushtim brutal”.

Në fjalimin e tij televiziv drejtuar kombit të dielën, Presidenti Zelenski konfirmoi se do të kërkonte miratimin e parlamentit për ta bërë Umerov ministër të ri të Mbrojtjes, duke thënë se ministria “kërkon qasje të reja dhe mënyra të reja angazhimi si me ushtrinë ashtu edhe me shoqërinë në përgjithësi”.

Tani për tani një sulm ushtarak në shkallë të plotë mbi Krimenë mund të jetë disi larg, dhe disa vëzhgues i kanë përshkruar si joreale synimet e Ukrainës për t’u kthyer në kufijtë e saj të para 2014, të cilët do të përfshinin gadishullin.