SERBMIK-u dhe SHQIPLEX-i
Duket se kshtu do t jet ndarja e pushtetit t ndrkombtarve n Kosovn e pas 15 qershorit. Misioni i UNMIK-ut do t ket bazn e funksionimit n vendbanimet ku jetojn serbt, ndrsa q misioni i EULEX-it do t ket shtrirje n vend e banuara me shqiptar. Nisur nga kjo ndarje, q nga 15 qershori ne mund ti identifikojm kto dy misione si, SERBMIK-u dhe SHQIPLEX-i.
Zyrtart e lart t OKB-s jan shprehur qart se UNMIK-u nuk do t trhiqet nga Kosova dhe, se, edhe pas 15 qershorit do t mbetet n Kosov, por n nj form t rikonfiguruar, e q kjo mbetje do t prdoret si mburoj e strukturat paralele serbe t krijuara pas vitit 1999. N ann tjetr zyrtart e BE-s jan t ndar n mendime. Derisa nj pjes sht e mendimit q UNMIK-u duhet t shkoj trsisht dhe se misioni i EULEX-it nuk mund t funksionoj nn direktivat e OKB-s, nj pjes tjetr mendon se edhe bashkjetesa e ktyre dy misioneve sht e mundur.
Tani ajo q po shqyrtohet sht pikrisht zona e kontrollit dhe mbikqyrjes q do t ken kto dy misione dhe assesi shkuarje e trsishme e UNMIK-ut nga Kosova. Institucionet e Kosovs n kt drejtim jan treguar t dobta n deklarimet e tyre dhe assesi nuk kan ndrtuat nj qndrim t qart. Zaten kjo heshtje e institucioneve t Kosovs, vazhdon t kuptohet si miratim nga ana e bashksia ndrkombtare. Ata e kan bindur vetn dhe shefat e tyre n New York se prezenca e tyre nuk i pengon qytetart dhe institucionet e Kosovs nse mbesin edhe pas 15 qershorit.
Megjithat, m shum sesa shtja e mbetjes apo jo t misionit t UNMIK-ut n fardo forme dhe roli n Kosov, brengosse duhet t jen pasojat q prezenca e tij mund t krijoj n Kosov. Pasoja e par dhe me e rrezikshmja, por edhe q do ta dmtojn t ardhmen e Kosovs sht ndarja e Kosovs dhe do kush dyshon n kt skenar, do ta kuptoj m von rezultatin. N asnj vend tjetr t bots, madje as n Irak, Afganistan, por as n Bosnje q jan t vendosura misionet ndrkombtare, nuk ekzistojn dhe as kan ekzistuar dy misione civile ndrkombtare n t njjtn koh dhe pr t njjtin qllim. Arsyet jan t qarta, dy misione me shefa t ndryshm n nj vend, m shum sesa q ndihmojn, ato do t pengojn dhe krijojn probleme juridiko-politike pr at vend. Kosova duket se do ta ket fatin q edhe pas 15 qershorit t prballet me shum me prplasjen e kompetencave se kush ku ka fuqi dhe pushtet ktu, sesa me hallet e brendshme socio-ekonomike.
Serbve kjo sht duke u shkuar pr shtati, sepse prve aktit t par q kan br, pas 17 shkurtit, kur shkaktuan dhun n veri, tani po bjn aktin e dyt t kundrshtimit dhe zhvleftsimit t pavarsis dhe sovranitetit t Kosovs prmes mbajts s zgjedhjeve lokale. Aktit tret i paralajmruar nga serbt sht krijimi i kuvendit paralel t serbve n Kosov dhe e gjitha kjo ka vetm nj synim, krijimi i rrethanave faktike apo i realitetit t ndarjes s Kosovs. Edhe pse kjo n fakt ka ndodhur dhe sht n proces t konfirmimit, UNMIK-u dhe institucionet e Kosovs asgj nuk kan
pr ta parandaluar, prve deklaratave t thata. As edhe nj her q nga 17 shkurti ne nuk kemi par institucionet e Kosovs duke u sjell si t nj shtetit t pavarur, por gjithnj kan qen t nnshtruara dhe servile kundrejt vendimeve t UNMIK-ut.
Pr t gjitha kto zhvillime serbt e shohin UNMIK-un si rehabilitues dhe mbrojts t veprimeve t tyre. Ndrsa EULEX-in e shohin si armik, ndoshta kjo ndjenj vjen edhe si pasoj e ndikimit q mbi serbt e Kosovs kan nacional-radikalt nga Serbia dhe t cilt jan shprehur kundr integrimit n BE-s, pa u shfuqizuar nga BE-ja paraprakisht pavarsia e Kosovs. Duke ditur se shfuqizimi i pavarsis sht i pamundur, ata krkojn nj mbrojts dhe garantues n Kosovn e pavarur, e q pr serbt ky sht UNMIK-u, ngase kshtu do t japin mesazhin se pr ta Kosova nuk sht e pavarur.
N ann tjetr, pr t mos u rebeluar shqiptart ndaj veprimeve t serbve, duhet nj kujdestar i besueshm q shqiptarve u ofron karotn dhe shkopin. Ky kujdestar sht EULEX-i i cili kundrejt shqiptarve do t sjellt si shef q karotn do tua ofroj shqiptarve nse ata jan t dgjueshm, ndrsa shkopin nse nuk dgjojn dhe kundrshtojn veprimet e serbve dhe misionit tjetr, UNMIK-ut. Se sht kshtu e konfirmon edhe nj diplomat ndrkombtare, i cili thot, se nj nga skenart q po shqyrtohet sht rikonfigurimi i misionit t UNMIK-ut, q do t mbetej n rajonet serbe n Kosov, derisa misioni i BE-s do t ishte prgjegjs pr pjesn m t madhe t territorit t Kosovs m shumic shqiptare q konsiderohet e pavarur nga Serbia.
Prandaj, deri tek 15 qershori ka edhe nj muaj koh dhe tani q jemi n vlugun e diskutimeve pr mbetjen apo jo edhe me tutje t UNMIK-ut n Kosov, institucionet tona duhet ta ngrinin zrin fuqishm, pr tua
t qart se nuk pranojn skenar t till. Nse kto institucione nuk e kan kuptuar ende prapavijn e mbetjes s UNMIK-ut n Kosov, do t ishte mir t sqarojn kt gj tani me New Yorkun. T gjith po thirren n Rezolutn 1244, por nse kjo Rezolut ia ka lejuar Kosovs pavarsin, ather duhet t jet po kjo Rezolut e cila do t mundsonte edhe largimin e UNMIK-ut nga Kosova, sepse nuk mund t ket Rezolut e cila mund t zbatohet pjesrisht apo sipas qejfit t dikujt.
Nse nuk veprohet tani pr ti qartsuar gjrat, gjat ditve t ardhshme do t prballemi me fenomenin apo realitetin e ri, ndarjen faktike t Kosovs mbi baza etnike, t ciln ndarje do ta garantojn n njrn an UNMIK-u, q do t shndrrohet n SERBMIK dhe nga ana tjetr EULEX-i q do t shndrrohet n SHQIPLEX. Mes ktyre dy entiteteve q do t administrohen nga kto dy misione do t jet KFOR-i, i cili do t prpiqet dhe kujdeset pr ti neutralizuar veprimet agresive apo do t parandaloj kalimin e nj grupi etnik n territorin e tjetrit, pa dshirn e palve.
Zyrtart e lart t OKB-s jan shprehur qart se UNMIK-u nuk do t trhiqet nga Kosova dhe, se, edhe pas 15 qershorit do t mbetet n Kosov, por n nj form t rikonfiguruar, e q kjo mbetje do t prdoret si mburoj e strukturat paralele serbe t krijuara pas vitit 1999. N ann tjetr zyrtart e BE-s jan t ndar n mendime. Derisa nj pjes sht e mendimit q UNMIK-u duhet t shkoj trsisht dhe se misioni i EULEX-it nuk mund t funksionoj nn direktivat e OKB-s, nj pjes tjetr mendon se edhe bashkjetesa e ktyre dy misioneve sht e mundur.
Tani ajo q po shqyrtohet sht pikrisht zona e kontrollit dhe mbikqyrjes q do t ken kto dy misione dhe assesi shkuarje e trsishme e UNMIK-ut nga Kosova. Institucionet e Kosovs n kt drejtim jan treguar t dobta n deklarimet e tyre dhe assesi nuk kan ndrtuat nj qndrim t qart. Zaten kjo heshtje e institucioneve t Kosovs, vazhdon t kuptohet si miratim nga ana e bashksia ndrkombtare. Ata e kan bindur vetn dhe shefat e tyre n New York se prezenca e tyre nuk i pengon qytetart dhe institucionet e Kosovs nse mbesin edhe pas 15 qershorit.
Megjithat, m shum sesa shtja e mbetjes apo jo t misionit t UNMIK-ut n fardo forme dhe roli n Kosov, brengosse duhet t jen pasojat q prezenca e tij mund t krijoj n Kosov. Pasoja e par dhe me e rrezikshmja, por edhe q do ta dmtojn t ardhmen e Kosovs sht ndarja e Kosovs dhe do kush dyshon n kt skenar, do ta kuptoj m von rezultatin. N asnj vend tjetr t bots, madje as n Irak, Afganistan, por as n Bosnje q jan t vendosura misionet ndrkombtare, nuk ekzistojn dhe as kan ekzistuar dy misione civile ndrkombtare n t njjtn koh dhe pr t njjtin qllim. Arsyet jan t qarta, dy misione me shefa t ndryshm n nj vend, m shum sesa q ndihmojn, ato do t pengojn dhe krijojn probleme juridiko-politike pr at vend. Kosova duket se do ta ket fatin q edhe pas 15 qershorit t prballet me shum me prplasjen e kompetencave se kush ku ka fuqi dhe pushtet ktu, sesa me hallet e brendshme socio-ekonomike.
Serbve kjo sht duke u shkuar pr shtati, sepse prve aktit t par q kan br, pas 17 shkurtit, kur shkaktuan dhun n veri, tani po bjn aktin e dyt t kundrshtimit dhe zhvleftsimit t pavarsis dhe sovranitetit t Kosovs prmes mbajts s zgjedhjeve lokale. Aktit tret i paralajmruar nga serbt sht krijimi i kuvendit paralel t serbve n Kosov dhe e gjitha kjo ka vetm nj synim, krijimi i rrethanave faktike apo i realitetit t ndarjes s Kosovs. Edhe pse kjo n fakt ka ndodhur dhe sht n proces t konfirmimit, UNMIK-u dhe institucionet e Kosovs asgj nuk kan
pr ta parandaluar, prve deklaratave t thata. As edhe nj her q nga 17 shkurti ne nuk kemi par institucionet e Kosovs duke u sjell si t nj shtetit t pavarur, por gjithnj kan qen t nnshtruara dhe servile kundrejt vendimeve t UNMIK-ut.
Pr t gjitha kto zhvillime serbt e shohin UNMIK-un si rehabilitues dhe mbrojts t veprimeve t tyre. Ndrsa EULEX-in e shohin si armik, ndoshta kjo ndjenj vjen edhe si pasoj e ndikimit q mbi serbt e Kosovs kan nacional-radikalt nga Serbia dhe t cilt jan shprehur kundr integrimit n BE-s, pa u shfuqizuar nga BE-ja paraprakisht pavarsia e Kosovs. Duke ditur se shfuqizimi i pavarsis sht i pamundur, ata krkojn nj mbrojts dhe garantues n Kosovn e pavarur, e q pr serbt ky sht UNMIK-u, ngase kshtu do t japin mesazhin se pr ta Kosova nuk sht e pavarur.
N ann tjetr, pr t mos u rebeluar shqiptart ndaj veprimeve t serbve, duhet nj kujdestar i besueshm q shqiptarve u ofron karotn dhe shkopin. Ky kujdestar sht EULEX-i i cili kundrejt shqiptarve do t sjellt si shef q karotn do tua ofroj shqiptarve nse ata jan t dgjueshm, ndrsa shkopin nse nuk dgjojn dhe kundrshtojn veprimet e serbve dhe misionit tjetr, UNMIK-ut. Se sht kshtu e konfirmon edhe nj diplomat ndrkombtare, i cili thot, se nj nga skenart q po shqyrtohet sht rikonfigurimi i misionit t UNMIK-ut, q do t mbetej n rajonet serbe n Kosov, derisa misioni i BE-s do t ishte prgjegjs pr pjesn m t madhe t territorit t Kosovs m shumic shqiptare q konsiderohet e pavarur nga Serbia.
Prandaj, deri tek 15 qershori ka edhe nj muaj koh dhe tani q jemi n vlugun e diskutimeve pr mbetjen apo jo edhe me tutje t UNMIK-ut n Kosov, institucionet tona duhet ta ngrinin zrin fuqishm, pr tua
t qart se nuk pranojn skenar t till. Nse kto institucione nuk e kan kuptuar ende prapavijn e mbetjes s UNMIK-ut n Kosov, do t ishte mir t sqarojn kt gj tani me New Yorkun. T gjith po thirren n Rezolutn 1244, por nse kjo Rezolut ia ka lejuar Kosovs pavarsin, ather duhet t jet po kjo Rezolut e cila do t mundsonte edhe largimin e UNMIK-ut nga Kosova, sepse nuk mund t ket Rezolut e cila mund t zbatohet pjesrisht apo sipas qejfit t dikujt.
Nse nuk veprohet tani pr ti qartsuar gjrat, gjat ditve t ardhshme do t prballemi me fenomenin apo realitetin e ri, ndarjen faktike t Kosovs mbi baza etnike, t ciln ndarje do ta garantojn n njrn an UNMIK-u, q do t shndrrohet n SERBMIK dhe nga ana tjetr EULEX-i q do t shndrrohet n SHQIPLEX. Mes ktyre dy entiteteve q do t administrohen nga kto dy misione do t jet KFOR-i, i cili do t prpiqet dhe kujdeset pr ti neutralizuar veprimet agresive apo do t parandaloj kalimin e nj grupi etnik n territorin e tjetrit, pa dshirn e palve.