Sa tok i duhet njeriut
Sami S, nj plak i vjetr n pension, i mbetur fillikat n kt bot njeri pa njeri qe zgjuar nj mngjesher me nj pyetje t uditshme n kok: ku do ta kem vall varrin tim?
Si gjith njerzit ende me mendje t esllt, kjo pyetje, ndonse e qart, e rnd dhe e prer, e gjeti Sami S krejt t paprgatitur. Ishte nj pyetje me aq pesh e fuqi shtypse, sa ia bllokoi Sami S t gjitha mendimet dhe kujdesjet e tjera: do gj tjetr n jetn e tij e humbi rndsin, u zbeh dhe u spraps n hije para eklipsit t fuqishm t pyetjes - ku do ta kem vall varrin tim?.
Meditimet e Sami S, si mund ti marrim leht me mend, ishin pak a shum t tilla: Njeriu, sa sht ende i kmbs e i dors, duhet ti zgjidh vet problemet m t rndsishme. Dhe dihet se, pr jetn e nj plaku t vetmuar, njeri pa njeri, pa tok e katandi, perspektiva e rrugs s ksaj jete vjen duke u ngushtuar, derisa hollohet e tretet n nj pik t fundme q sht varri. E vetmja dshir pr at plak t gjor ishte ta prcillnin realisht dhe n mnyr t sigurt pr n fundin e perspektivs s vet.
Prandaj Sami S i kishte jetuar e rijetuar n hamendjen e vet mnyrat se si do tia arrinte ktij ideali; kishte llogaritur saktsisht shumn q do ti duheshin shrbimeve funerale pr ta prcjell n banesn e fundit, madje n shumn e llogaritur kishte hamendsuar edhe koefiientin e ngritjes s mimeve dhe ja, m n fund, ia kishte dal mban ta hiqte mnjan kt shum.
Ashtu gjakftoht e i matur, si ishte Sami S, gjith shumn e hequr mnjan pr shrbimet e varrimit ia dorzoi nj mbrmje djalit t fqinjit t vet, nj bashkshorti t rregullt, tek i cili kishte besim t patundur, nisur nga njohja pesdhjetvjeare me t, qkur ky ishte fmij i mitur. Sigurisht fqinji i tij ia pranoi amanetin Sami S, m tepr pr t mos e fyer dhe pr t mos i shkaktuar plakut asnj hije mdyshjeje. Por ja q Sami S u zgjua at mngjes me pyetjen therse: ku do ta kem vall varrin tim?
N gjith jetn e tij, gjat s cils Sami S kishte qen i pranishm dhe t ciln e quante t rreme, ai krkonte vetm nj gj t vrtet: ta prcillnin n varr me lekt e tij, pa vn knd n siklet, dhe pr kt shrbim t fundit njerzit t paguheshin. Mirpo Sami S u zgjua i tronditur, duke e kuptuar gabimin e tij t pafalshm: kush ia kishte garantuar atij vendin e sigurt t varrit? Askush! Prandaj, edhe nj her, mendimet e Sami S nisn nj udh t mundimshme: sa qe ende gjall, me kmb e me dor, ta zgjidhte kt hall t mbram, ndryshe nuk do t gjente prehje. Rishqyrtoi kursimet e veta dhe nxorri nj shum t mjaftueshme pr nj cop toke, sa pr nj varr t thjesht.
Filluan ather endjet e mundimshme t plakut Sami, nga mngjesi n dark, s pari npr varrezat e Kryeqytetit e mandej, edhe n ato t fshatrave prrreth. Asgj t sigurt nuk i premtuan Sami S, ndonse askush nuk ia refuzoi nj cop vend ku t prehte kockat pas vdekjes. Por sapo Sami S e shtronte konkretisht shtjen e pazarit, q tokn ta blinte me letra t rregullta e t noterizuar, nuk doli ta prkrah njeri dhe uditrisht iu shmangn, duke e marr pr t mendur.
Dit t tra mrzie dhe mendimesh t rnda, pa rrugdalje, kaloi Sami S, gjersa nj mngjes u lshua prap n krkim t nj zgjidhjeje t re.
Tani Sami S kishte ndrruar taktik: ai nuk vrtitej m npr varrezat e fshatrave, ngase konsiderohej si nj kandidatur e papranueshme pr varrezat e tyre. Tekefundit kush ishte ai, dhe far donte n varrezat e tyre? Me k do t bisedonte ky i huaj, t cilin t vdekurit nuk e kishin njohur n gjallje?
Sami S nuk kishte aspak dshir ta kthenin n varrezat e vendlindjes. Nga vendlindja ai qe larguar n mosh t re dhe asgj nuk e lidhte m me fshatin e tij. Shkurt, taktika e re e Sami S ishte t gjente nj cop vend n fshatrat prreth Tirans, t binte n ujdi me pronarin e toks dhe ta blinte m n fund at tok q i lypsej pr varrin e vet. Me gjith vshtirsit e fillimit - askush prej fshatarve nuk dshironte t bnte pazar duke shitur nj sasi toke aq t paprfillshme, aq m tepr pr varr, ka do tua hiqte dshirn blersve t tjer (e kush dshiron t blej tok pr shtpi kur ndan murit t shtpis, avlis apo kopshtit, ka nj varr, t shkputur e pa lidhje, si nj kukudh?) pra me gjith vshtirsit e fillimit, u gjet lavdi Zotit nj kasharas zemrmir q ia shiti nj cop tok, jo sa pr nj varr, por sa pr nj shtpi t madhe, diku n nj zgq, buz nj prroske. Vendi i plqeu Sami S, shpinkthyer nga banesat, rruga e madhe dhe gjindja zhurmuese prreth, andaj, me gjith mimin e thart, bri letrat, i firmosn tek noteri, i pagoi fshatarit dhe, madje, nj dit t lume, u nis ta regjistroj n hipotek.
Ktu i ngeci puna Samiut. Gjall n bot nuk pranoi asnj zyrtar i hipoteks ta merrte seriozisht. Prkundrazi ata u talln e u gajasn me kt plak t rrjedhur q vinte t hipotekonte vendin e varrit t vet. Por pas disa muajsh, nj djal flokverdh ia mori letrat dhe pas dy javsh i drgoi Sami S ertifikatn e pronsis. U lumturua Sami S, si fmij: e puthi ertifikatn n sy t djalit flokverdh, madje guxoi deri n at pik sa e ftoi dhe pr nj filxhan kafe. Djaloshi e refuzoi tepr mirsjellshm ftesn e plakut, duke u shfajsuar se ka shum pun.
N ditt q pasuan Sami S e vizitoi shpesh vendin e tij t varrit me ndjenjn e ligjshme t t qenit pronar. Sa m shum dit kalonin, aq m shum i hynte n zemr ai vend. Bile kuturisi dhe, pr dit t tra, ku me listela, ku me thupra e gardhoi imtsisht e me durim gjith at valle vend, pa harruar m n fund t ngulte nj tabel teneqje dosido me mbishkrimin - Toka sht e bler dhe e hipotekuar!.
Mirpo pikrisht kur merrej me thurjen e gardhit, madje pasditen e fundit, e zu nj rrebesh i ftoht, si bjn vaki shirat e vjeshts s tret.
T nesrmen Sami S nuk mundi t ngrihej nga shtrati. Vetm nga pasditja u zvarrit deri n der dhe me mundime t mdha trokiti n dern e po atij fqinji, t cilit i kishte ln shumn e amanetit, pr ti
shrbimet e fundit. Shkurt fjalt, Sami S e shpun, kundr dshirs s tij, n spital. Nuk kishte dshir t shrohej Samiu. Fshehtas ai dshironte t vdiste dhe e priste vdekjen me lehtsin dhe krshrin e atij njeriu q mezi pret t zhvendoset n apartamentin e ri, t gjer e plot drit. Vese kundr dshirs s tij, ngadal, tepr ngadal, Sami S prmirsohej dita-dits, gjersa mbas tre muajsh e nxorrn nga spitali, me nj tog ilaesh e udhzimesh, ndr t cilat, i ndalohej kategorikisht t bnte shtitje t gjata. Gjithsesi edhe Sami S e ndjente veten ende t dobt e, nse kishte ndonj gj pr t ciln at e kishte kput malli, ky ishte vendi i tij ku kishte bler truallin e varrit. Pas nj muaji tjetr, fal zbatimit t prpikt t udhzimeve t mjekut, Sami S e ndjeu veten krejt t aft pr t ndrmarr udhtimin e tij t shumndrruar n pronn e tij t re.
Dhe mnjmend, nj mngjes t bukur prilli Sami S u nis. Por far udie! Sami S nuk po e njihte vendin, pronn e tij t re q e pati rrethuar me gardh. As taba q lajmronte se Toka sht e bler dhe e hipotekuar! nuk ishte. N vend t tyre ngrihej nj vil e madhe trekatshe, me hyrje ballore t dy flegrash e xhamllk tejendan, me ballkone t gjera dhe fasad t lyer me bojra t ndezura. Sami S u bind se kjo nuk ishte nj vegulli, se shqisat dhe mendja i punonin n rregull dhe se vendit t tij t bler e t rrethuar me gardh nuk i dukej m nishani. Vila prball, me gjith vezullimin marramends ishte ende e paprfunduar; brenda saj vlonte puna. Sami S deshi t hyj brenda, por nga nj qoshe iu hodh si nj mullar i zi nj qen i madh leshator, i cili qe lidhur me zinxhir, diku brenda, n sallon. Sami S priti me kmbngulje t madhe gjerkur ustallart mblodhn veglat e puns; pikrisht ather mbrriti n vil nj benz ngjyr vishnje dhe Sami S pati rastin t njihej me t zotin e vils - nj mesoburr shtatlart, t zeshkt, mustaqelli e gjysmtullac. Pavarsisht fjalve t prera dhe tonit t ashpr t tij, Sami S ia doli ti thot tjetrit se i ka zn truallin, t cilin e ka bler me dokumenta t rregullta dhe me hipotek. Ia tundi para sysh edhe ertifikatn e pronsis.
Burri bri drejt makins, nxorri nj tuf dokumentash dhe, edhe ai, ia tundi para sysh Sami S, duke i thn se me dokumenta t rregullta dhe me ertifikat pronsie sht dhe ai. I tha se, derisa shtpin e ka ndrtuar, ska ndrmend t tundet prej aty. Hall t madh paske ti mor plak! Un krkoj t jetoj, ti krkon t vdessh! Ik e mos u duk m ksaj an se po erdhe prap, t lshova at qenin e zi q t bn hoshaf!
E krkoi Sami S pronarin, t cilit i kishte bler truallin e varrit, por mkot. I than se i ka shit tokat dhe vet sht larguar tek njerzit e tjer t familjes q i ka n Itali. Edhe tek Hipoteka shkoi. Prap e talln, u shkuln gazit disa, gjersa nj dit takoi at djalin flokverdh. Do t vish nesr t m takosh, - i tha ai. M duhet t shkoj n vend t verifikoj dokumentet e tjetrit. T nesrmen djaloshi i shpjegoi se edhe i zoti i vils i kishte dokumentat t rregullta. Kshtu q kjo pun nuk zgjidhet. Fshatari e ka shit at tok dy her, me emra t ndryshm. Po si i bhet hallit tim?, pyeti i piklluar plaku. Duhet ta hidhni n gjyq at fshatarin mashtrues, i spjegoi djaloshi. Po ai ka ikur n Itali dhe nuk kthehet m, sqaroi Sami S. Nuk e di, ktu nuk t ndihmoj, tha that flokverdhi dhe i ktheu shpinn.
Kan kaluar gati nj vit prej asaj dite kur Sami S humbi vendin e bler pr varrin e tij. Ndrmjet meditimeve t shpeshta gjen vend shprehja q Sami S e prsriste me habi t madhe: po si more, sm lan as dh varri!. Sidoqoft Sami S e bri dhe nj prpjekje t fundit, duke qen i vetdijshm se ia vlente edhe nj prpjekje tjetr, gjersa nuk m jan ndalur kmb e dor. M sakt, Sami S-n e ndihmoi fati. Historin e tij e morn vesh t gjith n fshat, aq sa nj plaku vendali i ra keq pr t dhe ia shiti nj vetull tok t vogl sa me ndrtue nj varr t bollshm dhe madje, me mbjell ndan tij edhe nj pem. Prap ai djali flokverdh i hipoteks ia rregulloi letrat, duke e pajisur Sami S-n me nj ertifikat t dyt pronsie. Por Sami S, duke pas parasysh prvojn e hidhur me truallin e par, nuk u zinte m bes as njerzve, as dokumentave. Ai i zbrazi t gjitha kursimet, bleu nj varr t vrtet mermeri, e hapi vet gropn dhe ja tani: varri i mermert ngjyr kafe sht aty. Pllaka e varrit ka t shnuar emrin e tij, datn, vitin e lindjes dhe t vdekjes, e cila prkon me mbarimin e ktij viti.
Sami S sapo ka mbjell nj rrnj bliri ndan varrit. Ai i ka ln vetes 4 muaj koh, nj periudh e bollshme pr tu ndar me mendimet, sajimet, punt e mbrapshta t gjindjes njerzore, - tr kt jet t rreme - pr tiu bashkuar prgjithnj t vetmit vend t sigurt q ka bler. Varri pret aty, bashk me datn e vdekjes s tij. Pema e blirit gjithashtu. Mungon vetm ai vet. Po tani ska pse ngutet. I mbetet t shijoj t vetmen knaqsi t sigurt: t vizitoj thuajse dit pr dit varrin e vet, i cili, si e dshmon ertifikata e pronsis nga hipoteka, sht pasuria e tij e patundshme.
Si gjith njerzit ende me mendje t esllt, kjo pyetje, ndonse e qart, e rnd dhe e prer, e gjeti Sami S krejt t paprgatitur. Ishte nj pyetje me aq pesh e fuqi shtypse, sa ia bllokoi Sami S t gjitha mendimet dhe kujdesjet e tjera: do gj tjetr n jetn e tij e humbi rndsin, u zbeh dhe u spraps n hije para eklipsit t fuqishm t pyetjes - ku do ta kem vall varrin tim?.
Meditimet e Sami S, si mund ti marrim leht me mend, ishin pak a shum t tilla: Njeriu, sa sht ende i kmbs e i dors, duhet ti zgjidh vet problemet m t rndsishme. Dhe dihet se, pr jetn e nj plaku t vetmuar, njeri pa njeri, pa tok e katandi, perspektiva e rrugs s ksaj jete vjen duke u ngushtuar, derisa hollohet e tretet n nj pik t fundme q sht varri. E vetmja dshir pr at plak t gjor ishte ta prcillnin realisht dhe n mnyr t sigurt pr n fundin e perspektivs s vet.
Prandaj Sami S i kishte jetuar e rijetuar n hamendjen e vet mnyrat se si do tia arrinte ktij ideali; kishte llogaritur saktsisht shumn q do ti duheshin shrbimeve funerale pr ta prcjell n banesn e fundit, madje n shumn e llogaritur kishte hamendsuar edhe koefiientin e ngritjes s mimeve dhe ja, m n fund, ia kishte dal mban ta hiqte mnjan kt shum.
Ashtu gjakftoht e i matur, si ishte Sami S, gjith shumn e hequr mnjan pr shrbimet e varrimit ia dorzoi nj mbrmje djalit t fqinjit t vet, nj bashkshorti t rregullt, tek i cili kishte besim t patundur, nisur nga njohja pesdhjetvjeare me t, qkur ky ishte fmij i mitur. Sigurisht fqinji i tij ia pranoi amanetin Sami S, m tepr pr t mos e fyer dhe pr t mos i shkaktuar plakut asnj hije mdyshjeje. Por ja q Sami S u zgjua at mngjes me pyetjen therse: ku do ta kem vall varrin tim?
N gjith jetn e tij, gjat s cils Sami S kishte qen i pranishm dhe t ciln e quante t rreme, ai krkonte vetm nj gj t vrtet: ta prcillnin n varr me lekt e tij, pa vn knd n siklet, dhe pr kt shrbim t fundit njerzit t paguheshin. Mirpo Sami S u zgjua i tronditur, duke e kuptuar gabimin e tij t pafalshm: kush ia kishte garantuar atij vendin e sigurt t varrit? Askush! Prandaj, edhe nj her, mendimet e Sami S nisn nj udh t mundimshme: sa qe ende gjall, me kmb e me dor, ta zgjidhte kt hall t mbram, ndryshe nuk do t gjente prehje. Rishqyrtoi kursimet e veta dhe nxorri nj shum t mjaftueshme pr nj cop toke, sa pr nj varr t thjesht.
Filluan ather endjet e mundimshme t plakut Sami, nga mngjesi n dark, s pari npr varrezat e Kryeqytetit e mandej, edhe n ato t fshatrave prrreth. Asgj t sigurt nuk i premtuan Sami S, ndonse askush nuk ia refuzoi nj cop vend ku t prehte kockat pas vdekjes. Por sapo Sami S e shtronte konkretisht shtjen e pazarit, q tokn ta blinte me letra t rregullta e t noterizuar, nuk doli ta prkrah njeri dhe uditrisht iu shmangn, duke e marr pr t mendur.
Dit t tra mrzie dhe mendimesh t rnda, pa rrugdalje, kaloi Sami S, gjersa nj mngjes u lshua prap n krkim t nj zgjidhjeje t re.
Tani Sami S kishte ndrruar taktik: ai nuk vrtitej m npr varrezat e fshatrave, ngase konsiderohej si nj kandidatur e papranueshme pr varrezat e tyre. Tekefundit kush ishte ai, dhe far donte n varrezat e tyre? Me k do t bisedonte ky i huaj, t cilin t vdekurit nuk e kishin njohur n gjallje?
Sami S nuk kishte aspak dshir ta kthenin n varrezat e vendlindjes. Nga vendlindja ai qe larguar n mosh t re dhe asgj nuk e lidhte m me fshatin e tij. Shkurt, taktika e re e Sami S ishte t gjente nj cop vend n fshatrat prreth Tirans, t binte n ujdi me pronarin e toks dhe ta blinte m n fund at tok q i lypsej pr varrin e vet. Me gjith vshtirsit e fillimit - askush prej fshatarve nuk dshironte t bnte pazar duke shitur nj sasi toke aq t paprfillshme, aq m tepr pr varr, ka do tua hiqte dshirn blersve t tjer (e kush dshiron t blej tok pr shtpi kur ndan murit t shtpis, avlis apo kopshtit, ka nj varr, t shkputur e pa lidhje, si nj kukudh?) pra me gjith vshtirsit e fillimit, u gjet lavdi Zotit nj kasharas zemrmir q ia shiti nj cop tok, jo sa pr nj varr, por sa pr nj shtpi t madhe, diku n nj zgq, buz nj prroske. Vendi i plqeu Sami S, shpinkthyer nga banesat, rruga e madhe dhe gjindja zhurmuese prreth, andaj, me gjith mimin e thart, bri letrat, i firmosn tek noteri, i pagoi fshatarit dhe, madje, nj dit t lume, u nis ta regjistroj n hipotek.
Ktu i ngeci puna Samiut. Gjall n bot nuk pranoi asnj zyrtar i hipoteks ta merrte seriozisht. Prkundrazi ata u talln e u gajasn me kt plak t rrjedhur q vinte t hipotekonte vendin e varrit t vet. Por pas disa muajsh, nj djal flokverdh ia mori letrat dhe pas dy javsh i drgoi Sami S ertifikatn e pronsis. U lumturua Sami S, si fmij: e puthi ertifikatn n sy t djalit flokverdh, madje guxoi deri n at pik sa e ftoi dhe pr nj filxhan kafe. Djaloshi e refuzoi tepr mirsjellshm ftesn e plakut, duke u shfajsuar se ka shum pun.
N ditt q pasuan Sami S e vizitoi shpesh vendin e tij t varrit me ndjenjn e ligjshme t t qenit pronar. Sa m shum dit kalonin, aq m shum i hynte n zemr ai vend. Bile kuturisi dhe, pr dit t tra, ku me listela, ku me thupra e gardhoi imtsisht e me durim gjith at valle vend, pa harruar m n fund t ngulte nj tabel teneqje dosido me mbishkrimin - Toka sht e bler dhe e hipotekuar!.
Mirpo pikrisht kur merrej me thurjen e gardhit, madje pasditen e fundit, e zu nj rrebesh i ftoht, si bjn vaki shirat e vjeshts s tret.
T nesrmen Sami S nuk mundi t ngrihej nga shtrati. Vetm nga pasditja u zvarrit deri n der dhe me mundime t mdha trokiti n dern e po atij fqinji, t cilit i kishte ln shumn e amanetit, pr ti
shrbimet e fundit. Shkurt fjalt, Sami S e shpun, kundr dshirs s tij, n spital. Nuk kishte dshir t shrohej Samiu. Fshehtas ai dshironte t vdiste dhe e priste vdekjen me lehtsin dhe krshrin e atij njeriu q mezi pret t zhvendoset n apartamentin e ri, t gjer e plot drit. Vese kundr dshirs s tij, ngadal, tepr ngadal, Sami S prmirsohej dita-dits, gjersa mbas tre muajsh e nxorrn nga spitali, me nj tog ilaesh e udhzimesh, ndr t cilat, i ndalohej kategorikisht t bnte shtitje t gjata. Gjithsesi edhe Sami S e ndjente veten ende t dobt e, nse kishte ndonj gj pr t ciln at e kishte kput malli, ky ishte vendi i tij ku kishte bler truallin e varrit. Pas nj muaji tjetr, fal zbatimit t prpikt t udhzimeve t mjekut, Sami S e ndjeu veten krejt t aft pr t ndrmarr udhtimin e tij t shumndrruar n pronn e tij t re.
Dhe mnjmend, nj mngjes t bukur prilli Sami S u nis. Por far udie! Sami S nuk po e njihte vendin, pronn e tij t re q e pati rrethuar me gardh. As taba q lajmronte se Toka sht e bler dhe e hipotekuar! nuk ishte. N vend t tyre ngrihej nj vil e madhe trekatshe, me hyrje ballore t dy flegrash e xhamllk tejendan, me ballkone t gjera dhe fasad t lyer me bojra t ndezura. Sami S u bind se kjo nuk ishte nj vegulli, se shqisat dhe mendja i punonin n rregull dhe se vendit t tij t bler e t rrethuar me gardh nuk i dukej m nishani. Vila prball, me gjith vezullimin marramends ishte ende e paprfunduar; brenda saj vlonte puna. Sami S deshi t hyj brenda, por nga nj qoshe iu hodh si nj mullar i zi nj qen i madh leshator, i cili qe lidhur me zinxhir, diku brenda, n sallon. Sami S priti me kmbngulje t madhe gjerkur ustallart mblodhn veglat e puns; pikrisht ather mbrriti n vil nj benz ngjyr vishnje dhe Sami S pati rastin t njihej me t zotin e vils - nj mesoburr shtatlart, t zeshkt, mustaqelli e gjysmtullac. Pavarsisht fjalve t prera dhe tonit t ashpr t tij, Sami S ia doli ti thot tjetrit se i ka zn truallin, t cilin e ka bler me dokumenta t rregullta dhe me hipotek. Ia tundi para sysh edhe ertifikatn e pronsis.
Burri bri drejt makins, nxorri nj tuf dokumentash dhe, edhe ai, ia tundi para sysh Sami S, duke i thn se me dokumenta t rregullta dhe me ertifikat pronsie sht dhe ai. I tha se, derisa shtpin e ka ndrtuar, ska ndrmend t tundet prej aty. Hall t madh paske ti mor plak! Un krkoj t jetoj, ti krkon t vdessh! Ik e mos u duk m ksaj an se po erdhe prap, t lshova at qenin e zi q t bn hoshaf!
E krkoi Sami S pronarin, t cilit i kishte bler truallin e varrit, por mkot. I than se i ka shit tokat dhe vet sht larguar tek njerzit e tjer t familjes q i ka n Itali. Edhe tek Hipoteka shkoi. Prap e talln, u shkuln gazit disa, gjersa nj dit takoi at djalin flokverdh. Do t vish nesr t m takosh, - i tha ai. M duhet t shkoj n vend t verifikoj dokumentet e tjetrit. T nesrmen djaloshi i shpjegoi se edhe i zoti i vils i kishte dokumentat t rregullta. Kshtu q kjo pun nuk zgjidhet. Fshatari e ka shit at tok dy her, me emra t ndryshm. Po si i bhet hallit tim?, pyeti i piklluar plaku. Duhet ta hidhni n gjyq at fshatarin mashtrues, i spjegoi djaloshi. Po ai ka ikur n Itali dhe nuk kthehet m, sqaroi Sami S. Nuk e di, ktu nuk t ndihmoj, tha that flokverdhi dhe i ktheu shpinn.
Kan kaluar gati nj vit prej asaj dite kur Sami S humbi vendin e bler pr varrin e tij. Ndrmjet meditimeve t shpeshta gjen vend shprehja q Sami S e prsriste me habi t madhe: po si more, sm lan as dh varri!. Sidoqoft Sami S e bri dhe nj prpjekje t fundit, duke qen i vetdijshm se ia vlente edhe nj prpjekje tjetr, gjersa nuk m jan ndalur kmb e dor. M sakt, Sami S-n e ndihmoi fati. Historin e tij e morn vesh t gjith n fshat, aq sa nj plaku vendali i ra keq pr t dhe ia shiti nj vetull tok t vogl sa me ndrtue nj varr t bollshm dhe madje, me mbjell ndan tij edhe nj pem. Prap ai djali flokverdh i hipoteks ia rregulloi letrat, duke e pajisur Sami S-n me nj ertifikat t dyt pronsie. Por Sami S, duke pas parasysh prvojn e hidhur me truallin e par, nuk u zinte m bes as njerzve, as dokumentave. Ai i zbrazi t gjitha kursimet, bleu nj varr t vrtet mermeri, e hapi vet gropn dhe ja tani: varri i mermert ngjyr kafe sht aty. Pllaka e varrit ka t shnuar emrin e tij, datn, vitin e lindjes dhe t vdekjes, e cila prkon me mbarimin e ktij viti.
Sami S sapo ka mbjell nj rrnj bliri ndan varrit. Ai i ka ln vetes 4 muaj koh, nj periudh e bollshme pr tu ndar me mendimet, sajimet, punt e mbrapshta t gjindjes njerzore, - tr kt jet t rreme - pr tiu bashkuar prgjithnj t vetmit vend t sigurt q ka bler. Varri pret aty, bashk me datn e vdekjes s tij. Pema e blirit gjithashtu. Mungon vetm ai vet. Po tani ska pse ngutet. I mbetet t shijoj t vetmen knaqsi t sigurt: t vizitoj thuajse dit pr dit varrin e vet, i cili, si e dshmon ertifikata e pronsis nga hipoteka, sht pasuria e tij e patundshme.