Severine Cornamusaz

Severine Cornamusaz, regjisorja zvicerane e filmit “Zemr kafshe”, tregon detajet e realizimit t nj filmi n qendr t t cilit sht marrdhnia mes nj burri e nj gruaje, t cilt jetojn t izoluar n alpe. I vlersuar me mimin filmi m i mir pr vitin 2009 “Zemr kafshe” vjen n konkurrim edhe n Festivalin Ndrkombtar t Filmit n Durrs

Ajo sht nj regjisore e re, me nj fizik t brisht po me ide q di t’i realizoj m s miri. N filmin e saj t par me metrazh t gjat ka korrur sukses n Zvicr, por edhe n shum vende t tjera ku e ka shfaqur. N 91 minuta shfaqet fuqishm jeta e nj ifti dhe prcillen mesazhe t forta mbi natyrn njerzore n prballje me nnn natyr dhe njerzit q e rrethojn, izolimin dhe mentalitetin po dhe zbutjen q sjell ndjenja e fort e dashuris q fle brenda edhe m “t fortit” q nj dit arrin ta shfaq. Shenj ndryshimi, a thjesht nj moment? Ksaj pyetjeje regjisorja dhe bashkskenaristja e filmit “Zemr kafshe” Severine Cornamusaz nuk i prgjigjet. Jeta e njeriut sht e mbushur me momente t vogla q flasin shum, po q jo domosdoshmrisht sjellin ndryshimin e madh. Filmi ka nj qasje t fort me realitetin patriarkal t familjeve shqiptare n zonat malore. Sjellje t njjta mes burrit q nuk denjon as t’i drejtohet n emr s shoqes po e shmang duke iu drejtuar me pasthirrma, q as nuk merr mundimin ta shoh n sy kur i flet. Shmangen gjithashtu dhe aktet e przemrta n ift, po n fund shfaqet nj thyerje e protagonistit q i rritur mes maleve sht i izoluar n mendsin e vet. Filmi n fakt sht nj metafor dhe nuk mbetet thjesht te popullsia q jeton n zona malore, po zbret kudo duke dashur t thot se izolimi shpirtror sht pjes e mentalitetit, mendsive q duhen flakur tej pr t jetuar jetn dhe ndjenjat e bukura t saj. Pas ktij filmi t par q i ka sjell suksesin, ndrsa Severine pret ndrkoh t prballet edhe me filmat e tjer q po shfaqen n kuadrin e Festivalit Ndrkombtar t Filmit n Durrs, ajo sht gati pr nj sfid t re. Nj film t ri q nga aq pak sa Severine zbulon tregon se srish do t godas n shenj.

far keni dashur t prcillni prmes ktij filmi, przgjedhjes s subjektit dhe fotografis q flet shum n t?

Ky sht filmi im i par me metrazh t gjat. Un nuk kam studiuar pr Regjisur, por pr fotografi dhe kam
shum filma me metrazh t shkurtr. Filmi “Zemr kafshe” ka n qendr t tij jetn e nj ifti dhe marrdhnien q lidh bashk dy njerz, dashurin edhe atje lart n alpet e akullta zvicerane ku natyra sht liri dhe izolim njkohsisht. sht nj marrdhnie disi e ekzagjeruar, po me baza t forta reale. Un kam par q n vende t ndryshme filmi i ka prekur njerzit ndonse duket se flet pr marrdhnie dhe situata q ngjajn me ato t bots arkaike. Protagonisti, Poli, q n fillim duket si nj monstr q nuk t ngjall aspak simpati me mnyrn e vrazhd t komunikimit diku nga fundi i filmit t bn disi pr vete, t krijon nj lloj keqardhjeje pasi shikuesi vren se ai vet e vuan t qent i dhunshm.

Ky nuk duket si nj film q ngrihet kundr dhuns ndaj gruas, ndonse e prek fort at.
Po, nuk e kam par n kndvshtrimin e nj gruaje q bn nj film pr dhunn me t ciln prballen grat n familje dhe sfida ime ishte t shkoja prtej saj. T hyja n mendjet e njerzve dhe t sillja se far ndodh n to.

Ju ia kushtoni filmin gjyshes suaj. A ka lidhje subjekti i tij me t a me nj pjes t jets q ajo ka kaluar?

Gjyshja dhe gjyshi im kan jetuar n male. Kan qen fermer gjith jetn. Madje, protagonistja grua n film mban emrin e saj, Rozina, ndrsa n romanin ku bazohet filmi ky personazh sht i paemr. Madje n t, Poli i thrret gruas “vulva” se pr t e till sht gruaja, ndrsa n film ai e shmang t folurin me t n emr. I drejtohet vetm prmes pasthirrmave dhe vetm n fund kur ai nis ta konsideroj si qenie njerzore e thrret n emr. Gjithsesi, filmi, si thash m sipr, bazohet n nj roman dhe nuk ka lidhje a baz n jetn reale t gjyshes sime, pavarsisht dedikimit.
Ju keni studiuar pr fotografi dhe ndonse n kt film ju nuk jeni marr drejtprdrejt me t duken qart efektet, forca e ktij elementi artistik.

Filmi n radh t par tregohet prmes fotografis, m shum sesa prmes dialogve, prandaj ato kan nj forc t veant. Malet ku jeton ifti jan shum t gjalla, nuk ngelen thjesht peizazh i kndshm. Jan pjes e filmit, e jets s njerzve atje. Mali paraqitet her n stuhi, her me mjegull e koh t keqe, pra ka jet n t. Mali nuk sht thjesht nj klishe. Kur je fermer ti duhet t prballesh, t luftosh do ast me natyrn. sht pikpamje shum urbane ta shohsh natyrn thjesht si bukuri.

A ishte e vshtir pr ju q t gjenit nj kast t mir aktorsh pr kt film?

Padyshim q po. N fillim menduam t’i gjejm aktort n Zvicr, po hasm n vshtirsi dhe udhtuam drejt Parisit. Jan t pakt aktort q flasin frngjisht n Zvicr dhe q mund t’i prshtateshin fizikut q duhej t kishte protagonisti, Poli. Po n Paris aktort nuk kan shum lidhje me malsin, natyrn malore dhe aktori q gjetm pr rolin sht nj intelektual i mirfillt pa asnj njohje mbi at q ndodh n male. Olivier Rabourdin u friksua kur lexoi skenarin, pasi ai ishte larg filmit francez q bazohet kryesisht n dialog. Ktu aktrimi, loja sht kryesisht fizike. Ather na u desh q dy muaj para nisjes s xhirimeve t dy aktort kryesor t’i drgojm n zonn ku do t xhirohej pr t’u njohur me jetn atje dhe ata arritn t mjelin lop. Ishte e vshtir pr ta q t msonin mnyrn e komunikimit t nj ifti q jeton n male ku burri e gruaja nuk shihen n sy e nuk preken dhe kur kjo ndodh sht e dhunshme. N nisje t xhirimeve ne ia dolm mban q t’i zhveshim aktort tan nga sjellja sociale. Pr rolin tjetr kishim n mendje nj polak, por q e anuloi pjesmarrjen n film nj muaj para xhirimeve dhe kshtu bm pjes t kasts nj spanjoll.

Ndrkaq, n film, kamerieri i lokalit sht nj banor real dhe jo nj aktor. Ai ngjason shum me Polin. Ai shmangte n do rast t folurin dhe shikimin me nj grua dhe kur kjo i drejtohej atij. Kur shkruaja dialogt e Polit kisha parasysh pikrisht at. Aktori kryesor n kt film do t ishte n Durrs, por aktualisht po bn promovimin e nj tjetr filmi t tij q do t marr pjes n festivalin e Kans, ndrsa do t jet n xhirim dhe pr nj film t Udi Alen. Oliver po njeh gjithnj e m shum suksesin n profesion.

Kinemaja zvicerane nuk sht shum aktive n botn e filmit europian. Par n kt kndvshtrim far solli t re filmi juaj atje?

N Zvicr prodhohen 10-15 filma n vit dhe “Zemr kafshe” u vlersua si filmi m i mir i vitit pr 2009-n dhe njkohsisht aktori spanjoll u vlersua si m i miri. Dy vlersime jan nj sukses dhe fillim shum i mbar. Pjesa franceze e Zvicrs nuk sht se e priti fort mir filmin dhe madje nuk tentonte ta gjente veten n t, ndrsa pjesa gjermane sht m mendjehapur.

A po punoni mbi nj film t ri aktualisht?

N gjasht muaj kuptova se si funksionon bota e filmit “fiction”. Presioni ekonomik n t sht shum i lart dhe un isha shum naive n kt drejtim. Marrja e dy mimeve t rndsishme n Zvicr sht njkohsisht dhe nj barr e rnd, pasi ke t bsh edhe me median, pasi ke kaluar provn e kritiks profesioniste. Pr fat t mir e shkrova skenarin e filmit t ri, para se ta njihja kt bot disi t ashpr, pra pa njohur rrengjet e tregut. Filmi i ri quhet “Cianur” dhe ka n qendr t tij nj djal 13-vjear. Pas 10 ditsh un pres t marr konfirmimin pr mbshtetjen financiare t tij. sht nj tragjidram ku ka dhe nota humori. N do dram njerzore ka dhe pak humor, pasi un nuk besoj se njeriu vuan n 24 or. N qendr t filmit si e thash sht nj 13-vjear q e ka baban n burg dhe q gjithnj e imagjinon si nj njeri t fort, gangster, po kur ai del nga qelia kupton se nuk sht tjetr vese nj njeri i rrnuar, shum larg imagjinats s tij dhe i paaft pr t’u kujdesur pr t birin. Madje, mund t kthehet n rrezik pr t.