Shekspiri indiferent

Verone. Sherbetoret e dy familjeve Kapulet dhe Montage ne armiqesi te gjate me njeri-tjetrin grinden serish ne mes tyre. Nje grindje me fund tragjik trupat e dy te rinjve zvarriten pa jete ne shkallet e pallatit princeror. Ne skene hyn Eskali Princi i Verones dhe u kerkon burrave te familjeve te leshojne perdhe shpatat. Nese vazhdohet te derdhet me gjak do ta paguajne me jete.

Hapja e skenes se pare te baletit Romeo dhe Zhuljeta 1935 me muzike te Sergei Prokofiev premiere ne Teatrin e Operes dhe Baletit me koreografi te Peter Loukanovit. Koreografi bullgar realizon Romeo dhe Zhuljeten shqiptare ne moshen 80-vjecare pas nje pune te gjate ne vendin e tij si balerin koreograf profesor dhe ne poste drejtuese ne Teatrin e Operes dhe Baletit ne Sofje.

Megjithese baletet e kompozuara nga Prokofievi nuk jane te huaja per koreografin - si Djali Plangprishes Hirushja Ala dhe Lolly Romeo e Zhuljeta - Loukanov nuk kishte shprehur siguri per premieren e Tiranes. Teatri i kishte lene vetem 20 dite pune me soliste trupe dhe orkester. Per Operen qe prodhon nga nje premiere ne muaj eshte e zakonshme kjo menyre te punuari por jo per standardet e Loukanovit.

Qysh ne skenen e pare shikuesi prezantohet me konceptin klasik te Romeo dhe Zhuljetes. Vallezimet dhe veshjet e balerineve te realizuara nga Tsvetanka Petrova-Stoyanova zonjat me fustane te rende - me te shkurter dhe me te lirshem keto fustane per te rejat - burrat me gete dhe pelerina mbreterit me gete dhe jeleke pa qafe djelmoshat te fusin shpejt ne atmosferen e kohes Mesjete.

Koreografi ishte kujdesur ta sillte kete atmosfere ne sjelljet e njerezve te shoqerise mondane ne qendrimet madheshtore ne pershendetjet dhe perkuljet tere delikatese ne distancen qe mbajne me njeri-tjetrin qofshin edhe baba-bije qendrim i larget shihet edhe ne vallezime. Ne ballon e Kapuleteve ku perzihen edhe Montaget e maskuar grate me njeren dore te vendosur perpara belit kapur prej krahu me shoqeruesit mbajne distance nga partneri trupin e mbajne te pjerret dhe koken menjane.

Ne pjesen e pare te baletit binte ne sy kjo dore e forte qe kishte vepruar mbi balerinet tane per te kryer levizje te rregullta korrekte dhe pothuajse te njekohshme. Por personazhet qe pervijohen me vone duken te zbehte pa jete.
Mes atij grumbulli balerinesh qe me te shumten e heres rri e veshtron skenen pa marre pjese ne gezimet dhe urrejtjet e dy familjeve te kerkon syri nje Merkut te rrembyer e gjaknxehte dhe qe mezi pret te perballet me Tibaldin e eger qe merr force nga pushteti i tij si nip i Kapuleteve.

Kerkon nje Benvolio te urte dhe te arsyeshem qe kerkon ti sjelle me kembe ne toke miqte e tij. Kerkon nje Romeo qe dashurohet menjehere me Zhuljeten e fresket dhe mezi pret te bjere nata dhe ti rrembeje puthje vajzes se bukur te Kapuleteve. Ne portretin e Tibaldit te Loukanovit ne rol Sokol Zhugri nuk ka inat te terbuar. Po te mos ishte turma e njerezve qe nuk largohet kur ai kalon Tibaldin mund ta ngaterroje me nje Paris Dion Gjinika apo me Benvolion Fatjon Lito.

Duket se del mbi te tjeter Merkuti Endri Shkoza qe me levizje te shkatheta e te zhdervjelleta del nga koraca dhe shkakton emocion nje emocion qe fiket shpejt ne ambientin e fjetur qe e rrethon. Nga portreti i vrare i Romeos kupton ate qe dihet tashme qe kjo dashuri eshte e mallkuar me vdekje. Nuk shohim gezim tek i premton dashuri te rese naten vone duke u zvarritur ne ballkonet nuk shihet ajo frike e bukur qe i kaplon dashnoret ne fshehtesi as hutimi para njeri-tjetrit deshira per te ndenjur gjate.
Interpretimi i Vasove mbahet me tone te vagullta te qeta sikur te rinjte te kene humbur freskine dhe forcen e dashurise se tyre.

I mungon energjia koreografise se Loukanovit edhe ne inskenimin e skenave te vdekjeve te Merkutit dhe Tibaldit. Nuk ngacmohet publiku as kur humb jeten nje Merkut qe shpata i ka depertuar tejpertej kraharorin kur e sheh serish ne kembe dhe ne perpelitjet e fundit ka kohe te pershendese te pranishmit qe vetem rrine e veshtrojne te hutuar nuk dine ti veshin tjeter maske portretit te tyre te perkedhelet me nje vajze te re ne rol Ledia Sula te perpelitet dhe te zvarritet... zvarritet... te zvarritet... nje vdekje qe duket se nuk do marre fund kurre.

Vdekja e Tibaldit duket me e lehte nje e prere shpate perpelitje dhe perplasje perdhe. Nese deri ne kete moment nga menyra sesi jane krijuar skenat duket se interpretimit te balerineve ua kane pire gjakun kjo plogeshti kur sheh portretin e Romeos qe as trishtohet as hidherohet as vuan as urren para trupit te shtrire te mikut te vet kupton qe eshte ajo pune mendore dhe shpirterore per te cilet balerinet tane nuk merakosen fare per ta ushtruar ne pergatitjen e nje roli.

E keshtu vazhdon pa emocion dhe pa ritem te shfaqet edhe akti i trete i baletit.
Romeo dhe Zhuljeta kalojne naten e vetme te dashurise se bashku e te nesermen vajzen e pret ferri. Nena dhe i ati i kerkojne te pranoje dashurine e Parisit e per ti shpetuar kesaj Zhuljeta gjen shpetim te nje helm qe do ta mbante te vdekur per 42 ore.
Ne kete skene prinderit e Zhuljetes ne role Erald Zela dhe Alisa Gjoni mbajne nje qendrim indiferent. As kur i vdes e bija nenes mezi i shqitet ajo pamje prej moskokecarese dhe indiferente.

Vdekja nuk dritheron deri ne fund ne shfaqjen e Loukanovit. Vdekja tragjike e dy te rinjve sic shkruhet ne libretin e Prokofievit dhe Sergey Radlov se e tille ne shfaqje nuk duket qe shohin trupat e njeri-tjetrit te shtrire perdhe dhe vuajne duket e mberthyer ne ate koncept te ftohte dhe pa jete qe i ishte dhene vepres se Prokofievit. Ne portretin pa shprehi te Vasos zor gjen nje grime hidherimi per te dashuren e vdekur.
Kurse Zhuljeta ne rol Enada Hoxha qe gjate gjithe shfaqjes shperfaq deri ne lodhje vetem nje ane te karakterit te saj friken dhe druajtjen nuk di ceshte vuajtja para trupit pa jete te te dashurit dhe i jep fund ketij akti sa me shpejt te munde me thiken qe vrau veten Romeo.

Perdja mbyllet duke lene te njejten skene te ftohte me te cilen u hap. Ajo skene e varfer e lene ne duart e Agim Zajmit bente kontrast te theksuar me veshjet mondane dhe te fisme. Disa vetrata qe improvizonin ballkone mikroskopike te Kapuleteve ku ishin varur edhe perde te tjera vetrata te varura ne forme U-je me koke poshte ne te tille ambient te trishte te erret si te braktisur ne nje cep te botes merr jete historia e dashurise se te rinjve. Ne fund nje trup i kryqezuar femre varet siper shtratit ku gjendet trupi pa jete i Zhuljetes nje simbol i sakrifikimit.

Skena e zbrazet nuk ndihmoi as balerinet per krijimin e nje marredhenieje me te. Ndihmoi vetem per krijimin e nje gjendje plogeshtie dhe lodhjeje per syrin.
Ky ishte baleti me muzike te Prokofievit qe u drejtua nga dirigjenti Ermir Krantja.
Vazhdon te shfaqet sonte ne TKOB dhe me 21 22 mars ora 19.00.