Shihet fundi, hapja e Kutis se Pandors!
Sipas disa analistve amerikan, por q tani e konfirmon haptazi ish presidenti i Sllovenis, Milan Kuan, krkohet rishikimi i kufijve t Ballkanit n prgjithsi, prmes organizimit t nj konferenc ndrkombtare, q z. Kuan e quan evropiane. A duhet shqiptart ti friksohen apo ta pranojn kt ide n tryezn e bisedimeve? Disa akademik kan thn se nuk duhet ikur ksaj ideje dhe se kjo mbase mbetet e vetmja zgjidhje pr ta definuar shtjen shqiptare. Por kt ide sht duke e krkuar edhe pala serbe, dhe pr kt ka plane t gatshme edhe n Serbi
Edhe takimi i shum pritur, q shikohej si shpresa e fundit pr politikn vendore n Kosov dhe diplomacin e BE-s, mori fund. Ishte nj takim q asgj nuk solli t re sa i prket t ardhmes s Kosovs, ose thn ndryshe, rezultati ishte ai q sht pritur q n fillim, mos marrja e asnj vendimi, prkatsisht u tregua se Kosova nuk sht shtja me e rndsishme n bot, e as n marrdhniet mes ShBA-ve dhe Rusis. Ky takim vetm sa tregoj Thembrn e Akilit, tregoj se nga duhet orientuar procesi dhe kush duhet t merret me t. Tregoj se Kosova nuk sht problem me t cilin duhet t merren Bushi dhe Putini, por i nj rangu me t ult. E keqja e prfundimit t takimit sht se tani ka futur n telashe BE-n dhe politikant e Kosovs. Si do tia bjn ata apo si do tu shpjegohet kjo histori qytetarve t Kosovs, se nuk ka pavarsi?
Duhet pranuar se gozhda ka hasur n nyje dhe ka filluar t shtrembrohet. Nuk po shpon m, ndrsa q trheqja e saj, do t l nj vrim e cila nuk dihet se me ka do t mund t mbulohet. E vrteta sht se presidentt Bush dhe Putin kan biseduar pr statusin e Kosovs. Kjo sht nj shtje n t ciln, sekretarja e shtetit, Condoleeza Rice dhe ministri i Jashtm rus, Sergei Lavrov, kan harxhuar mjaft koh, ka thn Hadley, duke shtuar se ka shum ide q po qarkullojn dhe po bisedohet. Tani marrja me shtjen e Kosovs po konsiderohet edhe si harxhim i kohs dhe sht normale kur kihen parasysh sfidat me t cilat po prballen ShBA-ja, me pak Rusia, dhe treguesi i dyt sht se, nuk qenka vetm pavarsia e Kosovs ideja q po qarkullon n analet diplomatike, si pretendohet ti prezantohet apo imponohet opinionit, sidomos atij n Kosov se vetm pr pavarsi po flitet dhe asgj tjetr.
Por, far fshihet realisht pas gjith ksaj loje pr statusin e Kosovs? Sipas disa analistve amerikan, por q tani e konfirmon haptazi ish presidenti i Sllovenis, Milan Kuan, sht rishikimi i kufijve t Ballkanit n prgjithsi, prmes organizimit t nj konferenc ndrkombtare, q z. Kuan e quan evropiane. A duhet shqiptart ti friksohen apo ta pranojn kt ide n tryezn e bisedimeve? Disa akademik kan thn se nuk duhet ikur ksaj ideje dhe se kjo mbase mbetet e vetmja zgjidhje pr ta definuar shtjen shqiptare. Por kt ide sht duke e krkuar edhe pala serbe, dhe pr kt ka plane t gatshme edhe n Serbi.
Pr dallim nga evropiant, analistt amerikan jan ngushtuar n mendimet e tyre, ata jan te mendimit se do t duhej t organizohej nj Konferenc e tipit t Dejtonit vetm pr Kosovn. far do t thot kjo? Insistimi i Rusis pr t mos i dhen pavarsi Kosovs prmes Kshillit t Sigurimit sht n kt linj, prkatsisht mbron qndrimin serb pr nj ndarje t Kosovs n fund t gjith ktij procesi, nse nuk arrin ta mbaj Kosovn t tern nn administrimin e saj. Krkesa pr bisedime t reja konsiderohet si mundsia me e mir pr ta zvarritur procesin, sipas logjiks se kjo zvarritje do t nxis shprthimin e situats n Kosov.
N fakt llogarit jan se zvarritja e statusit dhe mos pranimi nga ana e Rusis q statusi t definohet prmes nj rezolut t KS t OKB-s do t drgoj n dy drejtime: e para se mund t nxis trazira tek shumica n shenj paknaqsie dhe humbje t durimit dhe n prpjekje pr t gjetur nj zgjidhje q do ta qetsonte vendin, t thirret nj Konferenc ndrkombtare pr Kosovn. E dyta, se duke zvarrit procesin, pala shqiptare do t jet e detyruar, nga presioni i brendshm, q t shpall pavarsin e Kosovs, por q n t njjtn koh pjesa veriore do t shpallte po ashtu pavarsin e saj dhe bashkimin me Serbin, q konsiderohet se prap do t mund t nxis konflikt, q po ashtu si zgjidhje do t krkohej thirrja e nj konferenc ndrkombtare pr Kosovn. T dy kto variante jan duke u shikuar si t mundshme nga serbt dhe rust, nse zvarritet definimi i statusit t Kosovs. T dy prfundimet jan t favorshme pr Serbin dhe t disfavorshme pr Kosovn, prandaj insistohet aq shum n negociata t reja nga Serbia dhe Rusia, gj q nuk duhet mohuar faktin se Rusia ka gisht n kt plan, q si rezultat final t ofrohet ndarja e Kosovs?
N kt linj jan edhe deklaratat e udhheqjes serbe, se besojm n arritjen e nj kompromis pr Kosovn. Ata kompromis mendojn ndarjen e Kosovs, pavarsi pr e Kosovs ku jetojn shqiptart dhe autonomi pr e territorit ku jetojn serbt. Kt ide e ka elaburuar n nj form edhe ish kryeministri i Kosovs, Bajram Rexhepi, edhe pse lidert tjetr politik t Kosovs jan shprehur se kjo logjik mund t drgoj n ndarjen e shteteve tjera n rajon. Nj ndarje t Maqedonis po krkon q disa her edhe ish kryeministri i Maqedonis, Lube Giorgievski. Nuk sht nj ide fantazm, por q po promovohet dhe po fiton terren tek palt nacionaliste, gj kjo na kthen tek ideja q u tha n fillim, riprkufizimi apo rikrijimi i kufijve t shteteve t Ballkanit. Asgj tjetr nuk fshihet prapa deklaratave t Serbis dhe Rusis pr bisedime t reja, e q po pranohet heshtazi nga t gjitha palt, prve se ndarjes s Kosovs.
Kjo zgjidhje shikohet si me afatgjate dhe me e qndrueshmja pr rajonin, gj q edhe Milan Kuani thot se n mendje i kam zgjidhjet afatgjata, t cilat jan t vetmet q mund t sjellin stabilitet, demokraci, paqe dhe prosperitet n at pjes t Evrops. Ish presidenti Kuan e pranon se zgjidhjet e ofruara, investimet dhe prpjekjet e bra deri me tani pr ta qetsuar situatn n shtete e ish RSFJ-s nuk kan dhen rezultat t knaqshme. Sllovenia sht pjes e BE-s dhe nj ish shtet i Jugosllavis q njeh n rrnj problemi shqiptaro-serb dhe mosmarrveshjet historike mes tyre. Prandaj duhet prdorur nj shtet q konsiderohet si me i afrt me mentalitetin e popujve t Ballkanit pr t promovuar nj ide dhe kjo sht Sllovenia.
Sipas z. Kuan, q mund t konsiderohet si njohs i mir i politiks n ish Jugosllavi dhe n prgjithsi n Ballkan, as marrveshja e Dejtonit dhe as Pakoja e Ahtisarit nuk e kan mundsuar kt gj. Jam i bindur se konferenca evropiane pr Ballkanin do t dinte t ofronte zgjidhje q do t forconte rndsin e sundimit t ligjit, mbrojtjes s pakicave kombtare, krenarin personale dhe lirit qytetare, shtetin plural qytetar q i respekton dallimet..., ka thn ai. E tra sht n krkim apo si nj propozim pr ridefinimin e kufijve t shteteve t Ballkanit. Nuk ka krkes tjetr ktu, e vetmja q po krkohet sht gjetja e atij q promovon dhe ua fut n kok, ose bind me leht kto vende q t shkojn drejt ksaj zgjidhje. Tani, si duhet vepruar, sepse Kosova sht vn para dilemave, t shkohet drejt ksaj zgjidhje, shpallje t njanshme t pavarsis dhe bartje e t gjitha rreziqeve q u cekn me lart apo t pranoj zvarritjen e procesit dhe pritjen e nj zgjidhje nga jasht, e cila nuk dihet se far do t jet dhe kur do t arrihet!
Por, a mund t gjej zbatim varianti i par, q hap Kutin e Pandors varet nga dy faktor: Si do t shikohet nga shqiptart, prkatsisht Shqipria, kjo zgjidhje, e drejt, funksionale dhe e leverdishme, sepse nuk do t thot se ajo mund t sjell mrekulli, sepse ka vshtirsi n funksionalizimin e saj, dhe e dyta, a shikohen shqiptart dhe territoret e tyre si pozita strategjike nga ShBA-ja n vitet n vazhdim. Ktu sht duke u
llogaria dhe nse sht pozitive nuk mund t ndalet, nse jo, sht shum vshtir pr tu ven n funksion. N kto llogari evropiant trsisht kan mbetur jasht loje, q me shum jan duke u prpjekur ta shptojn Unionin, sesa q po krkojn zgjidhje pr problemet n oborrin e saj, prkatsisht pr ti dhen nj t ardhme t sigurt Kosovs, jasht ktyre skenarve, dhe rajonit t Ballkanit. Evropa nuk ka ide se si duhet t veprohet tani dhe i mungon vizioni, shihet qart. Prandaj, ajo do t paguaj mimin q do t caktohet n muajt e ardhshm nga kjo prllogaritje?
Edhe takimi i shum pritur, q shikohej si shpresa e fundit pr politikn vendore n Kosov dhe diplomacin e BE-s, mori fund. Ishte nj takim q asgj nuk solli t re sa i prket t ardhmes s Kosovs, ose thn ndryshe, rezultati ishte ai q sht pritur q n fillim, mos marrja e asnj vendimi, prkatsisht u tregua se Kosova nuk sht shtja me e rndsishme n bot, e as n marrdhniet mes ShBA-ve dhe Rusis. Ky takim vetm sa tregoj Thembrn e Akilit, tregoj se nga duhet orientuar procesi dhe kush duhet t merret me t. Tregoj se Kosova nuk sht problem me t cilin duhet t merren Bushi dhe Putini, por i nj rangu me t ult. E keqja e prfundimit t takimit sht se tani ka futur n telashe BE-n dhe politikant e Kosovs. Si do tia bjn ata apo si do tu shpjegohet kjo histori qytetarve t Kosovs, se nuk ka pavarsi?
Duhet pranuar se gozhda ka hasur n nyje dhe ka filluar t shtrembrohet. Nuk po shpon m, ndrsa q trheqja e saj, do t l nj vrim e cila nuk dihet se me ka do t mund t mbulohet. E vrteta sht se presidentt Bush dhe Putin kan biseduar pr statusin e Kosovs. Kjo sht nj shtje n t ciln, sekretarja e shtetit, Condoleeza Rice dhe ministri i Jashtm rus, Sergei Lavrov, kan harxhuar mjaft koh, ka thn Hadley, duke shtuar se ka shum ide q po qarkullojn dhe po bisedohet. Tani marrja me shtjen e Kosovs po konsiderohet edhe si harxhim i kohs dhe sht normale kur kihen parasysh sfidat me t cilat po prballen ShBA-ja, me pak Rusia, dhe treguesi i dyt sht se, nuk qenka vetm pavarsia e Kosovs ideja q po qarkullon n analet diplomatike, si pretendohet ti prezantohet apo imponohet opinionit, sidomos atij n Kosov se vetm pr pavarsi po flitet dhe asgj tjetr.
Por, far fshihet realisht pas gjith ksaj loje pr statusin e Kosovs? Sipas disa analistve amerikan, por q tani e konfirmon haptazi ish presidenti i Sllovenis, Milan Kuan, sht rishikimi i kufijve t Ballkanit n prgjithsi, prmes organizimit t nj konferenc ndrkombtare, q z. Kuan e quan evropiane. A duhet shqiptart ti friksohen apo ta pranojn kt ide n tryezn e bisedimeve? Disa akademik kan thn se nuk duhet ikur ksaj ideje dhe se kjo mbase mbetet e vetmja zgjidhje pr ta definuar shtjen shqiptare. Por kt ide sht duke e krkuar edhe pala serbe, dhe pr kt ka plane t gatshme edhe n Serbi.
Pr dallim nga evropiant, analistt amerikan jan ngushtuar n mendimet e tyre, ata jan te mendimit se do t duhej t organizohej nj Konferenc e tipit t Dejtonit vetm pr Kosovn. far do t thot kjo? Insistimi i Rusis pr t mos i dhen pavarsi Kosovs prmes Kshillit t Sigurimit sht n kt linj, prkatsisht mbron qndrimin serb pr nj ndarje t Kosovs n fund t gjith ktij procesi, nse nuk arrin ta mbaj Kosovn t tern nn administrimin e saj. Krkesa pr bisedime t reja konsiderohet si mundsia me e mir pr ta zvarritur procesin, sipas logjiks se kjo zvarritje do t nxis shprthimin e situats n Kosov.
N fakt llogarit jan se zvarritja e statusit dhe mos pranimi nga ana e Rusis q statusi t definohet prmes nj rezolut t KS t OKB-s do t drgoj n dy drejtime: e para se mund t nxis trazira tek shumica n shenj paknaqsie dhe humbje t durimit dhe n prpjekje pr t gjetur nj zgjidhje q do ta qetsonte vendin, t thirret nj Konferenc ndrkombtare pr Kosovn. E dyta, se duke zvarrit procesin, pala shqiptare do t jet e detyruar, nga presioni i brendshm, q t shpall pavarsin e Kosovs, por q n t njjtn koh pjesa veriore do t shpallte po ashtu pavarsin e saj dhe bashkimin me Serbin, q konsiderohet se prap do t mund t nxis konflikt, q po ashtu si zgjidhje do t krkohej thirrja e nj konferenc ndrkombtare pr Kosovn. T dy kto variante jan duke u shikuar si t mundshme nga serbt dhe rust, nse zvarritet definimi i statusit t Kosovs. T dy prfundimet jan t favorshme pr Serbin dhe t disfavorshme pr Kosovn, prandaj insistohet aq shum n negociata t reja nga Serbia dhe Rusia, gj q nuk duhet mohuar faktin se Rusia ka gisht n kt plan, q si rezultat final t ofrohet ndarja e Kosovs?
N kt linj jan edhe deklaratat e udhheqjes serbe, se besojm n arritjen e nj kompromis pr Kosovn. Ata kompromis mendojn ndarjen e Kosovs, pavarsi pr e Kosovs ku jetojn shqiptart dhe autonomi pr e territorit ku jetojn serbt. Kt ide e ka elaburuar n nj form edhe ish kryeministri i Kosovs, Bajram Rexhepi, edhe pse lidert tjetr politik t Kosovs jan shprehur se kjo logjik mund t drgoj n ndarjen e shteteve tjera n rajon. Nj ndarje t Maqedonis po krkon q disa her edhe ish kryeministri i Maqedonis, Lube Giorgievski. Nuk sht nj ide fantazm, por q po promovohet dhe po fiton terren tek palt nacionaliste, gj kjo na kthen tek ideja q u tha n fillim, riprkufizimi apo rikrijimi i kufijve t shteteve t Ballkanit. Asgj tjetr nuk fshihet prapa deklaratave t Serbis dhe Rusis pr bisedime t reja, e q po pranohet heshtazi nga t gjitha palt, prve se ndarjes s Kosovs.
Kjo zgjidhje shikohet si me afatgjate dhe me e qndrueshmja pr rajonin, gj q edhe Milan Kuani thot se n mendje i kam zgjidhjet afatgjata, t cilat jan t vetmet q mund t sjellin stabilitet, demokraci, paqe dhe prosperitet n at pjes t Evrops. Ish presidenti Kuan e pranon se zgjidhjet e ofruara, investimet dhe prpjekjet e bra deri me tani pr ta qetsuar situatn n shtete e ish RSFJ-s nuk kan dhen rezultat t knaqshme. Sllovenia sht pjes e BE-s dhe nj ish shtet i Jugosllavis q njeh n rrnj problemi shqiptaro-serb dhe mosmarrveshjet historike mes tyre. Prandaj duhet prdorur nj shtet q konsiderohet si me i afrt me mentalitetin e popujve t Ballkanit pr t promovuar nj ide dhe kjo sht Sllovenia.
Sipas z. Kuan, q mund t konsiderohet si njohs i mir i politiks n ish Jugosllavi dhe n prgjithsi n Ballkan, as marrveshja e Dejtonit dhe as Pakoja e Ahtisarit nuk e kan mundsuar kt gj. Jam i bindur se konferenca evropiane pr Ballkanin do t dinte t ofronte zgjidhje q do t forconte rndsin e sundimit t ligjit, mbrojtjes s pakicave kombtare, krenarin personale dhe lirit qytetare, shtetin plural qytetar q i respekton dallimet..., ka thn ai. E tra sht n krkim apo si nj propozim pr ridefinimin e kufijve t shteteve t Ballkanit. Nuk ka krkes tjetr ktu, e vetmja q po krkohet sht gjetja e atij q promovon dhe ua fut n kok, ose bind me leht kto vende q t shkojn drejt ksaj zgjidhje. Tani, si duhet vepruar, sepse Kosova sht vn para dilemave, t shkohet drejt ksaj zgjidhje, shpallje t njanshme t pavarsis dhe bartje e t gjitha rreziqeve q u cekn me lart apo t pranoj zvarritjen e procesit dhe pritjen e nj zgjidhje nga jasht, e cila nuk dihet se far do t jet dhe kur do t arrihet!
Por, a mund t gjej zbatim varianti i par, q hap Kutin e Pandors varet nga dy faktor: Si do t shikohet nga shqiptart, prkatsisht Shqipria, kjo zgjidhje, e drejt, funksionale dhe e leverdishme, sepse nuk do t thot se ajo mund t sjell mrekulli, sepse ka vshtirsi n funksionalizimin e saj, dhe e dyta, a shikohen shqiptart dhe territoret e tyre si pozita strategjike nga ShBA-ja n vitet n vazhdim. Ktu sht duke u
llogaria dhe nse sht pozitive nuk mund t ndalet, nse jo, sht shum vshtir pr tu ven n funksion. N kto llogari evropiant trsisht kan mbetur jasht loje, q me shum jan duke u prpjekur ta shptojn Unionin, sesa q po krkojn zgjidhje pr problemet n oborrin e saj, prkatsisht pr ti dhen nj t ardhme t sigurt Kosovs, jasht ktyre skenarve, dhe rajonit t Ballkanit. Evropa nuk ka ide se si duhet t veprohet tani dhe i mungon vizioni, shihet qart. Prandaj, ajo do t paguaj mimin q do t caktohet n muajt e ardhshm nga kjo prllogaritje?