Shkrimtari dhe Sigurimi i Shtetit Poeti i njohur rumuno-gjerman Oskar Pastior ka bashkepunuar me Securitaten e Bukureshtit
Pak para vdekjes atij iu u ofrua nderi me i madh qe ofron Gjermania per njerezit e letrave - mimi Bchner. Fjala eshte per Oskar Pastior. Pak para dhenies se cmimit Oskar Pastior poeti i njohur gjerman vdiq. Liriku Pastior ishte nje virtuoz i gjuhes nga kritika shpesh i ngritur lart per aftesite e tij ne lojen me gjuhen. Shkrimtarja nobeliste Herta Mller e beri poetin te njohur ne te gjithe boten. Ajo perdori fragmente nga jeta e Oskar Pastior per romanin e saj poetik te nderuar me cmimin Nobel 2009 Shilarese frymemarrjeje.Bildunterschrift Nobelistja Herta Mller e beri te njohur poetin me librin e saj Shilarese frymemarrjeje
Studiuesi Sienerth Nuk i prisja dallge te tilla
Gjermanisti Stefan Sienerth i cili hulumtoi ne dosjet e sherbimit sekret rumun dhe gjeti te dhenat per poetin Oskar Pastior thote Per mua ishte e rendesishme qe te sqaroja nje problematike une doja te shkruaja nje referat shkencor pasi se bashku me kolegun tim Peter Motzan kemi nje projekt qe i kushtohet shqyrtimit te dosjeve mbi shkrimtaret rumune te ish-sigurimit te shtetit. Ne kuader te ketyre hulumtimeve une ndesha dosjen e Oskar Pastior dhe shkrova mbi te si edhe per autore te tjere. Sigurisht pasi Pastior eshte figura kryesore e romanit te te Herta Mllerit Shilarese frymemarrjeje u ngriten dallge te tilla te them te drejten nuk e prisja kete.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Dosjet e Sigurimit te Shtetit ne Bukuresht
Studiuesi i letersise Stefan Sienerth eshte habitur nga efekti mediatik i referatit te tij ne revisten shkencore tremujore Pasqyrime.
Pastior eshte kujdesur te mos demtoje askend
Habine e studiuesit mund ta kuptoje ai qe ka lexuar referatin. Ne te permendet poeti Oskar Pastior laureat i cmimit te njohur te letersise Bchner i cili nen pseudonimin Otto Stein ka punuar si informator i sherbimit sekret rumun. Ne baze te hulumtimeve Pastior ka qene nje figure e parendesishme e Securitate-s krahasuar me informator te tjere dhe se gjithmone ka pasur kujdes ne raportimet e tij te mos demtoje askend.
Per aspekte inkriminues mund te flitet vetem ne nje rast. Behet fjale per nje studiuese te gjermanishtes nga Bukureshti e cila eshte pyetur per miratimin e saj ne ceshtjen e armatimit berthamor te Bashkimit Sovjetik. Ajo e ka refuzuar kete ia ka thene poetit personalisht qe ajo eshte kunder cdo lloj armatimi pavaresisht nese behet fjale per Shtetet e Bashkuara apo Bashkimin Sovjetik. Kete informacion Oskar Pastior e ka deleguar me tej. Studiuesja largohet nga Ministria e Pakicave ku punonte por nga dosja nuk kuptohet nese kjo eshte bere si pasoje e informates se dhene nga Oskar Pastior.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Oskar Pastior dhe Herta Mller ne vitin 2004 ne Ukraine. Oskar Pastior ishte deri ne vitin 1949 i deportuar ne kampet e internimit
Pse poeti nuk i rezistoi dot presionit te sigurimit
Se pse poeti Oskar Pastior nuk i rezistoi perpjekjeve te Securitateper ta bere per vete kjo kuptohet nga historia e jetes se tij. Ne vitin 1949 ai kthehet nga deportimi i detyruar pra pas pese vitesh jete e veshtire ne kampet e Bashkimit Sovjetik ai kthehet me ne fund ne Rumani. Gjate viteve te deportimit ai ka mbajtur shenime per te mbajtur gjalle kujtesen si edhe ka shkruar disa poezi. Keto ai i lexonte para miqve. Diku ka rrjedhur informacioni dhe sherbimi sekret ishte ne dijeni te poezive te tij antisovjetike. Keto hapen rrugen qe Oskar Pastiorit ti behej shantazh.
Ai ishte homoseksual ka qene ne Rusi ka jetuar nen presion te madh. Po qe se dikush vihet para alternatives ose burg ose bashkepuno me sigurimin dhe burgu do te thoshte per te shtate vjet atehere ai eshte ndodhur nen nje presion kaq te madh saqe me sa duket ka kapitulluar.Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Nje rumun shkarkon dosjet e Securitate-s ne Shtabin e Keshillit Kombetar per studimin e dosjeve CNSAS ne Leordeni
Rumania e ka nisur vone shqyrtimin e dosjeve
Vetem ne dhjetorin e vitit te shkuar poeti i njohur rumun me origjine gjermane dhe perkthyesi Werner Sllner ka pranuar qe ka qene aktiv per sigurimin e shtetit ne vitet 70-te. Nje pohim i vone ky 20 vite pas revolucionit ne Rumani. Ne Rumani duhet te kujtojme qe shqyrtimi i informatoreve te sigurimit ka filluar me vone se ne Gjermani pas renies se ish-Republikes Demokratike Gjermane.
Persa i perket perballimit me te shkuaren ne aspektin e letersise dhe kultures ne kemi mberritur tani aty ku ka qene ish-RDGJ ne fillim te viteve 90-te. Dosjet e sigurimit jane hapur shume me vone ne fillim te vitit 2006. Pastior pak kohe pas hapje se tyre vdiq pra ai nuk e kishte me mundesine te ballafaqohej me kete.
Oskar Pastior e ka cilesuar sigurimin e shtetit ne biseda private te incizuara nje institucion si nje kompleks shemtie i cili ka si synim vetem te mbjelle dyshim dhe zemerim te shkaktoje frike dhe tmerr me qellim qe te na dekurajoje serish.Por pikerisht nga kjo rrezikohet poeti Pastior. Ne nje interviste Oskar Pastior ka thene Po qe se do te kisha nje mesazh apo motivim atehere do te ishte ky qe lexuesit degjuesit ti beja te ndjeshem ndaj dallimeve. Me qellim qe ata ta mos bien pre e fjaleve te shkeputura titujve apo pergjithesimeve te nxituara qe iu sulen nga te gjitha anet.
Fjale keto qe duket sikur jane prere per poetin per rastin Oskar Pastior i cili nuk perben skandal po qe se nuk nxirren me shume prova nga arkivat qe e rendojne ate.
Autor Knut Cordsen /Lindita Arapi
Redaktoi Elert Ajazaj