Si të llogarisni pensionin që do të merrni
Kriteret dhe dokumentacioni për të përfituar pension pleqërie
Numri i pensionistve n Shqipri sht rreth 550 mij, duke prbr grupin m t madh t cilt financohen nga buxheti i shtetit. do vit dalin n pension mijra persona, t cilt duhet t bredhin n zyrat e ISSH-s pr t marr pensionin. “Standard” boton sot dokumentacionin q duhet t dorzojn n Institutin e Sigurimeve Shoqrore “kandidatt” pr pensionist s bashku me formuln e prllogaritjes s pensionit t tyre.
Si llogaritet pensioni
“Masa mujore e pensionit t plot t pleqris prbhet nga nj shum baz dhe nga nj shtes. Shuma baz e pensionit iu jepet t gjith personave t siguruar. Shtesa q iu jepet personave t punsuar sht 1% pr vit sigurimi shumzuar me bazn mesatare t vlersueshme, q i siguruari ka arritur nprmjet kontributeve, gjat gjith historis s tij kontributive. Shuma e prgjithshme e pensionit do t jet jo m shume se dyfishi i shums baz ose 75% e pags neto mesatare t 3 viteve rresht n 10 vitet e fundit t puns t personit t siguruar, cila t jet m e vogl”, - bn t ditur Instituti i Sigurimeve Shoqrore.
Kjo do t thot se nj person q ka 35 vjet pun, prfiton pensionin baz plus 35% t pags mesatare q ka pasur gjat gjith viteve t puns s tij. Kjo pag mesatare llogaritet n mnyr t ndrlikuar. Pr do vit, duhet t mblidhni totalin e pags neto q jeni siguruar dhe m pas ta shumzoni kt total me koeficientin q i takon atij viti, sipas tabels q ndodhet n krah. M pas duhet t mblidhni shumn totale t viteve t siguruara dhe ta pjestoni me numrin e muajve q jeni siguruar. Kt shum, q sht paga mesatare duhet ta shumzoni me vitet e siguruara dhe ta pjestoni me 100. Shtesa e prftuar i shtohet pensionit baz, q vendoset do vit me vendim t Kshillit t Ministrave dhe q aktualisht sht 98 mij lek t reja.
Por kjo ka t bj thjesht me shumn totale t pensionit, pa kompensimet. Prve mass s pensionit, pensionisti prfiton edhe kompensime pr disa kategori. Kshtu, n rastin kur pensionisti ka persona n ngarkim, si pr shembull fmij nn moshn 18 vje ose deri n 25 vje kur vazhdojn shkolln merr nj kompensim. Gjithashtu, bashkshorti, prindrit, njerku e njerka q jan pa t ardhura, nipat dhe mbesat, kur nuk i kan prindrit, bashkjetojn me pensionistin dhe jan nn moshn 18 vje ose deri n 25 vje, kur vazhdojn shkolln prfitojn kompensim. Ndrkaq, t gjith pensionistt prfitojn dy lloje kompensimesh, 150 lek n muaj pr kompensim t shpenzimeve nga rritja e mimit t buks, si edhe kompensime nga ndryshimi i mimit t energjis elektrike dhe lndve djegse.
Nj tjetr prfitim shtes ka t bj me personat q e marrin pensionin n nj periudh t mvonshme nga data e daljes n pension. “Nse personi e krkon pensionin n nj dat t mvonshme nga plotsimi i kushteve, ather pr do muaj q shtyhet data e daljes n pension merr nj shtes prej 0,34% mbi pensionin e plot t pleqris”, - bn t ditur Instituti i Sigurimeve Shoqrore.
Kush prfiton
Personat q kan periudha sigurimi, kan t drejtn e prfitimit t pensionit t plot t pleqris kur plotsojn moshn 65 vje pr burrat dhe 60 vje pr grat, si dhe t ken plotsuar 35 vjet periudh sigurimi. Kush pr prfitimin e pensionit sht q kta persona t mos jen m n pun, pra t jen trhequr nga veprimtaria ekonomike aktive. Sipas ligjeve shqiptare, vetm nse nj person ndalon punsimin, mund t prfitoj pension.
Vetm nj kategori sht q prfiton dalje n pension m shpejt se mosha e prcaktuar. Kjo kategori ka t bj me nnat q kan lindur 6 a m shum fmij, t cilt jan mbi 8 vje, t cilat kan t drejt t dalin n pension kur mbushin moshn 50 vje dhe kan 30 vjet periudh sigurimi. Duke qen se sht hequr kategorizimi i punve pr efekt t daljes n pension, prej vitit 1993, sistemi ka qen n periudh tranzicionale; periudh e cila prfundon vitin e ardhshm.
Kjo do t thot se deri m 30 qershor 2010, kushdo q do t mbush moshn 58 vje me 31 vjet eksperienc pune pr kategorin e par; 63 vje e gjasht muaj me 35 vjet eksperienc pune pr kategorin e dyt dhe 64 vje e 6 muaj me 35 vjet eksperienc pune pr kategorin e tret, mund t dal n pension.
“Pr t prfituar pension t plot pleqrie prfituesi ose i autorizuari me prokur paraqitet n Agjencin Lokale t Sigurimeve Shoqrore (ALSSH) t vendbanimit, sipas regjistrimit n gjendje civile, pr t
krkesn e prfitimit t pensionit t pleqris”, - bn t ditur Instituti i Sigurimeve Shoqrore.
Dokumentacioni
Prfituesi pr pension t plot pleqrie ose i autorizuari me prokur, s bashku me krkesn duhet t paraqes dhe dokumentet e mposhtme:
Dokumentet q vrtetojn moshn dhe identitetin:
Fotokopje e letrnjoftimit elektronik ose certifikat lindjeje me fotografi;
Certifikat e gjendjes familjare;
Certifikat martese (vetm pr aplikueset femra);
Kur krkohet pension si nn me shum fmij dhe n certifikatn familjare nuk figurojn t gjith fmijt, duhet t paraqitet edhe certifikat e veant lindjeje, martese ose vdekjeje, pr fmijt q nuk figurojn n certifikatn e gjendjes familjare;
Dy cop fotografi.
Dokumentet q vrtetojn periudhat e sigurimit dhe llojin e puns jan:
Libreza e puns;
Vrtetim pr vjetrsin n pun dhe llojin e saj;
Vrtetim pr periudhn e sigurimit, e lshuar nga zyra e arkivit pran Drejtoris Rajonale t Sigurimeve Shoqrore pr pundhnsit, t punsuarit, t vetpunsuarit, t vetpunsuarit n bujqsi dhe t siguruarit n mnyr vullnetare, si dhe t siguruarit sipas VKM;
Vendim gjykate pr njohje t vjetrsis n pun (n se shikohet e arsyeshme);
Vrtetim i vjetrsis n pun pr ish-antart e kooperativave bujqsore, para vitit 1992;
Vrtetim i Degs Ushtarake pr periudhn e kryerjes s shrbimit t detyrueshm ushtarak (pr krkuesit meshkuj);
Vrtetim-tip i vjetrsis n pun pr ushtarakt;
Fotokopje e noterizuar e diploms s shkolls s lart pr krkueset femra (kur kan mbaruar studimet e larta, me shkputje nga puna).
Pr personat q prfitojn nga Ligji nr. 7514, dat 30.9.1991 “Pr pafajsin, amnistin dhe rehabilitimin e ish-t dnuarve dhe t prndjekurve politik” duhen edhe:
Vrtetim i gjendjes gjyqsore;
Vrtetim pr kohn e vuajtjes s dnimit, lshuar nga Ministria e Rendit Publik;
Vrtetim pr faktin e dnimit pr motive politike dhe kohn e vuajtjes s tij, t lshuar nga Komisioni i Ministris s Rendit Publik dhe Ministris s Drejtsis;
do dokument tjetr justifikues, q vrteton qenien n pun.
Dokumentet q vrtetojn t ardhurat e realizuara:
Vrtetim page, sipas t cilit sht derdhur kontribut pr periudhat e sigurimit q nga 1.1.1994 deri n momentin e shkputjes nga puna, sipas formularit tip (nse ka punuar dhe ka derdhur kontribute pr periudhat pas dats 1.1.1994);
do dokument tjetr justifikues, q vrteton pagn ose derdhjen e periudhave kontributeve.
Koeficientt
Pr vitin 2008 1.00
Pr vitin 2007 1.11
Pr vitin 2006 1.04
Pr vitin 2005 1.02
Pr vitin 2004 1.12
Pr vitin 2003 1.10
Pr vitin 2002 1.09
Pr vitin 2001 1.14
Pr vitin 2000 1.07
Pr vitin 1999 1.09
Pr vitin 1998 1.05
Pr vitin 1997 1.22
Pr vitin 1996 1.09
Pr vitin 1995 1.37
Pr vitin 1994 1.32