Skenare rreth nj ndrhyrje ajrore amerikane
Strategt e Pentagonit studiojn prej shum kohsh opcionin e lufts ajrore.
Luftrat e planifikuara dhe asnjher t shpallura do t mund t mbushnin libra t trash historie. Koht q do t vijn do t thon nse fushata e Iranit do t jet njra nga kto. Sepse n Pentagon, prpunuesit e air strike " meq bhet fjal pr nj luft thelbsisht ajrore " kan qen lshuar prej shum kohsh mbi pistn e brthamores iraniane.
shtje rreth skenareve t studiuara.
Natyra e goditjeve.
Pr Paul Rogers, autor i nj raporti mbi kt shtje n gjirin e Oxford Research Group (1), nj sulm ajror amerikan apo izraelian do ta shtynte programin brthamor iranian t paktn pes vjet m tej . Me goditje t far kohzgjatje ? Neokonservatori Richard Perle, ish kshilltar n Pentagon, mon q nj nat goditjesh me bombardues B2 do t mjaftonte pr ta shkatrruar programin brthamor iranian. Gary Bernsten, nj ish i CIA-s, vlerson numrin e shnjestrave pr tu trajtuar ndrmjet pesmbdhjet dhe tridhjet, ka kjo sht e bshme n dy apo tre dit. Mbetet pr tu ditur nse kto goditje do t ishin t shtrira n shnjestra jo brthamore , si qendra fabrikimi raketash, laboratore universitare, madje instalime gazore apo centrale elektrike. Kto sulme mund t jen t prcjellura me bombardues strategjik B2 t ardhur nga Diego Garcia, n zemr t oqeanit indian, nga Britania e Madhe apo dhe nga SHBA-s, nga raketa t qlluara nga deti dhe nga avion t ngritur nga avionmbajtse apo nga baza amerikane n rajon.
Shprndarja e shnjestrave.
Irani nuk sht Iraku i viteve 80 dhe mollaht kan patur koh t nxjerrin msime nga Osirak, centrali irakian i shkatrruar nga nj goditje izraeliane m 1981. Instalimet e krkimit brthamor jan t shprndara mbi nj territor t shtrir. Kto qendra jan shpesh t nndheshme, t reja shfaqen rregullisht, t tjera mund tu ken shptuar vzhgimeve perndimore. Inspektimet e AIEA (Agjencia ndrkombtare e energjis atomike) kan lejuar pr t identifikuar tetmbdhjet qendra por disa ekspert mendojn q numri i tyre do t mund t shkonte deri n shtatdhjet. Sipas shrbimeve amerikane, nj program prforcimi i instalimeve brthamore ka qen nisur nga vet udhrrfyesi, Ali Khamenei. Nj kontrat prej disa qindra miliona dollarsh mund t ket qen nnshkruar me Koreano-veriort pr t ndrtuar tunele, bunker dhe ndrtesa disakatshe t nndheshme. Qendra kye si Natanz dhe Ispahan kan prfituar nga kto punime. Sipas Jane's Defence Weekly, ky program mbrojtjeje duhet t prfundoj n qershor 2006.
Mbrojtja iraniane.
Mbrojtja antiajrore iraniane, nse ajo rreshton n letr nja 15 mij njerz, vuan nga nj munges n arm cilsore. Shumica t fabrikimit sovjetik, kto sisteme armsh jan t bazuara mbi nj teknologji t vjetr prej tridhjet e pes vjetsh, shnojn Anthony Cordesman dhe Khalid Al-Rodhan (2), t CSIS (Center for Strategic and International Studies), ato jan pra t cnueshme nga kundr-masave pasive dhe aktive amerikane. Mangsit n radar jan t dukshme. Megjith prparimet e vonshme, kto sisteme armsh dhe detektimi jan pak t integruara, nga ku rrjedh nj efikasitet relativ. Kto mbrojtje do t kishin pak pesh mbi bombarduesit e padukshm apo mbi raketat, shpjegon nj specialist. Prkundrazi, ato mbeten nj krcnim " edhe i vogl " pr aparatet klasike, F 15 dhe F 16 amerikane dhe izraeliane. Sipas Jane's, Irani do t tentonte aktualisht pr t bler sisteme ruse m t mira si SA 10 pr t mbrojtur qendrat e tij brthamore. Arma ajrore iraniane nuk ka fare pak gjasa t bj shum m mir sesa ajo e Saddam kundr aviacionit amerikan. Ajo do t rreshtonte dy skuadra MIG 29 dhe dy F 14. Versioni eksport-- i MIG-ve rus sht i kufizuar n elektronik, vazhdon i njjti burim, i vetmi problem real pr Amerikant vjen nga radart e instaluar mbi F 14.
Prgjigja e Teheranit.
Cnueshmria kryesore amerikane sht e lidhur me shprndarjen e saj ushtarake n rajon. Strategt e Pentagonit mojn q prgjigja do t mund t merrte udh klasike , si gjuajtja e raketave Shahab-3 mbi forcat amerikane n Irak dhe n Afganistan. Por Teherani do t mund t prdorte gjithashtu dhe mjete asimetrike , veanrisht nprmjet grupeve terroriste : ndihm ndaj thellimit t gueriljes antiamerikane n Irak dhe nxitje e shumics shiite pr t luftuar pr largimin e Amerikanve (Moqtada Sadr ka njoftuar tashm q milicia e tij do t reagonte kundr nj agresioni ndaj Iranit) ; sulme terroriste kundr shnjestrave amerikane t lehta (ambasada!) n Lindje t Mesme, madje n SHBA-s ; goditje ujore kundr forcave detare amerikane t shprndara n Gji! Por Iraniant do t mund t-i drejtonin gjithashtu raketat e tyre mbi Izraelin, t shkatrronin instalime petroliere n gji ose t bllokojn trafikun detar "edhe prkohsisht" n ngushticn e Ormuzit. Teherani mund t vendos dhe t ndrpres furnizimet e tij me gaz dhe naft, me qllim pr t
t ngrihen mimet dhe t ndshkoj ekonomin botrore. Nj luft tjetr
(1) Iran, consequences of a War, shkurt 2006
(2) Iranian Nuclear Weapons ? The Options if Diplomacy Fails, Washington, prill 2006.
Le Figaro, 13 prill 2006
Perkthyer nga : Urim Nerguti
Luftrat e planifikuara dhe asnjher t shpallura do t mund t mbushnin libra t trash historie. Koht q do t vijn do t thon nse fushata e Iranit do t jet njra nga kto. Sepse n Pentagon, prpunuesit e air strike " meq bhet fjal pr nj luft thelbsisht ajrore " kan qen lshuar prej shum kohsh mbi pistn e brthamores iraniane.
shtje rreth skenareve t studiuara.
Natyra e goditjeve.
Pr Paul Rogers, autor i nj raporti mbi kt shtje n gjirin e Oxford Research Group (1), nj sulm ajror amerikan apo izraelian do ta shtynte programin brthamor iranian t paktn pes vjet m tej . Me goditje t far kohzgjatje ? Neokonservatori Richard Perle, ish kshilltar n Pentagon, mon q nj nat goditjesh me bombardues B2 do t mjaftonte pr ta shkatrruar programin brthamor iranian. Gary Bernsten, nj ish i CIA-s, vlerson numrin e shnjestrave pr tu trajtuar ndrmjet pesmbdhjet dhe tridhjet, ka kjo sht e bshme n dy apo tre dit. Mbetet pr tu ditur nse kto goditje do t ishin t shtrira n shnjestra jo brthamore , si qendra fabrikimi raketash, laboratore universitare, madje instalime gazore apo centrale elektrike. Kto sulme mund t jen t prcjellura me bombardues strategjik B2 t ardhur nga Diego Garcia, n zemr t oqeanit indian, nga Britania e Madhe apo dhe nga SHBA-s, nga raketa t qlluara nga deti dhe nga avion t ngritur nga avionmbajtse apo nga baza amerikane n rajon.
Shprndarja e shnjestrave.
Irani nuk sht Iraku i viteve 80 dhe mollaht kan patur koh t nxjerrin msime nga Osirak, centrali irakian i shkatrruar nga nj goditje izraeliane m 1981. Instalimet e krkimit brthamor jan t shprndara mbi nj territor t shtrir. Kto qendra jan shpesh t nndheshme, t reja shfaqen rregullisht, t tjera mund tu ken shptuar vzhgimeve perndimore. Inspektimet e AIEA (Agjencia ndrkombtare e energjis atomike) kan lejuar pr t identifikuar tetmbdhjet qendra por disa ekspert mendojn q numri i tyre do t mund t shkonte deri n shtatdhjet. Sipas shrbimeve amerikane, nj program prforcimi i instalimeve brthamore ka qen nisur nga vet udhrrfyesi, Ali Khamenei. Nj kontrat prej disa qindra miliona dollarsh mund t ket qen nnshkruar me Koreano-veriort pr t ndrtuar tunele, bunker dhe ndrtesa disakatshe t nndheshme. Qendra kye si Natanz dhe Ispahan kan prfituar nga kto punime. Sipas Jane's Defence Weekly, ky program mbrojtjeje duhet t prfundoj n qershor 2006.
Mbrojtja iraniane.
Mbrojtja antiajrore iraniane, nse ajo rreshton n letr nja 15 mij njerz, vuan nga nj munges n arm cilsore. Shumica t fabrikimit sovjetik, kto sisteme armsh jan t bazuara mbi nj teknologji t vjetr prej tridhjet e pes vjetsh, shnojn Anthony Cordesman dhe Khalid Al-Rodhan (2), t CSIS (Center for Strategic and International Studies), ato jan pra t cnueshme nga kundr-masave pasive dhe aktive amerikane. Mangsit n radar jan t dukshme. Megjith prparimet e vonshme, kto sisteme armsh dhe detektimi jan pak t integruara, nga ku rrjedh nj efikasitet relativ. Kto mbrojtje do t kishin pak pesh mbi bombarduesit e padukshm apo mbi raketat, shpjegon nj specialist. Prkundrazi, ato mbeten nj krcnim " edhe i vogl " pr aparatet klasike, F 15 dhe F 16 amerikane dhe izraeliane. Sipas Jane's, Irani do t tentonte aktualisht pr t bler sisteme ruse m t mira si SA 10 pr t mbrojtur qendrat e tij brthamore. Arma ajrore iraniane nuk ka fare pak gjasa t bj shum m mir sesa ajo e Saddam kundr aviacionit amerikan. Ajo do t rreshtonte dy skuadra MIG 29 dhe dy F 14. Versioni eksport-- i MIG-ve rus sht i kufizuar n elektronik, vazhdon i njjti burim, i vetmi problem real pr Amerikant vjen nga radart e instaluar mbi F 14.
Prgjigja e Teheranit.
Cnueshmria kryesore amerikane sht e lidhur me shprndarjen e saj ushtarake n rajon. Strategt e Pentagonit mojn q prgjigja do t mund t merrte udh klasike , si gjuajtja e raketave Shahab-3 mbi forcat amerikane n Irak dhe n Afganistan. Por Teherani do t mund t prdorte gjithashtu dhe mjete asimetrike , veanrisht nprmjet grupeve terroriste : ndihm ndaj thellimit t gueriljes antiamerikane n Irak dhe nxitje e shumics shiite pr t luftuar pr largimin e Amerikanve (Moqtada Sadr ka njoftuar tashm q milicia e tij do t reagonte kundr nj agresioni ndaj Iranit) ; sulme terroriste kundr shnjestrave amerikane t lehta (ambasada!) n Lindje t Mesme, madje n SHBA-s ; goditje ujore kundr forcave detare amerikane t shprndara n Gji! Por Iraniant do t mund t-i drejtonin gjithashtu raketat e tyre mbi Izraelin, t shkatrronin instalime petroliere n gji ose t bllokojn trafikun detar "edhe prkohsisht" n ngushticn e Ormuzit. Teherani mund t vendos dhe t ndrpres furnizimet e tij me gaz dhe naft, me qllim pr t
t ngrihen mimet dhe t ndshkoj ekonomin botrore. Nj luft tjetr
(1) Iran, consequences of a War, shkurt 2006
(2) Iranian Nuclear Weapons ? The Options if Diplomacy Fails, Washington, prill 2006.
Le Figaro, 13 prill 2006
Perkthyer nga : Urim Nerguti