Skenart e pavarsis s Kosovs
E ardhmja politike e Kosovs prej muajsh sht kthyer n nj nga problemet m t rndsishme t Komunitetit Ndrkombtar: t Shteteve t Bashkuara t Ameriks, t Bashkimit Europian, t Kombove te Bashkuara, t Grupit t Kontaktit dhe t NATO-s. M datn 10 t ktij muaji mbaroi edhe afti me 120 dit i diskutimeve shtes. N takimt q u bn me ndrmjetsimin e Komunitetit Ndrkombtar, vecanrsisht t Trojks q prbhej prej Shteteve t Bashkuara t Ameriks, Bashkimit Europian dhe Rusis, Srbis dhe drejtuesve shqiptar t Kosovs ju para shtruan n cdo takim propozimet e navojshme: "Pavarsi e plot", "pavarsi e mbikqyrur", pavarsi nn mbrojtjen e Bashkimit Europian dhe NATO-s ,autonomi e zgjeruar n vartsi t Beogradit, sistemin e konfederats, "modeli" i Hong Kong-ut, formula e Komunitetit t Shteteve t Pavarura, etj...
Mbi asnjrn nga kto zgjidhj nuk u sigurua as nj marrveshj midis Serbve dhe Shqiptarv t Kosovs. Tani nuk ka ngelur formul tjetr pr tu diskutuar. Rusia me mendimin se nuk ka fund zgjidhja n diplomaci kmbngul vazhdimin e mtejshm t diskutimeve, por realisht nuk ka asnj shpres tjetr se nga kto diskutime shtes do t kt ndonj zgjidhje te pranueshme nga t dy palt. Pr kt arsye, pjesa m e madhe e komunitetit ndrkombtar, prfshir Shtetet e Bashkuarav t Ameriks dhe Bashkimin Europian, mbrojn tashm tezn e dhnies s vendimit nga Kshilli i Sigurimit t Kombeve t Bashkuara. Dhe kjo dat sht 19 Dhjetori
Pavarsia, kur do t sigurohet?
Kandidati pr kryeministr i Kosovs, Zoti Hashim Thaci, i cili fitoi zgjedhjet q u zhvilluan muajin e kaluar n Kosov, deklaroi se n rast se deri m datn 10 Dhjetor q ishte dita e fundit e periudhs shtes t diskutimeve nuk do t mrrej ndonj prfundim, ai do t shpallte n mnyr t nj anshme pavarsin. Por ky isht nj deklarim pr fitoren e zgjedhjeve, mbasi reagimi i prafqsuesve t Bashkimit Europian dhe t NATO-s ishte i menjhershm.
Tani lideri i Kosovs, e kupton se duhet t jet shum m i matur n marrjen e vendimeve, te cilat duhet t jen n t njtn gjatsi vale me Shtetet e Bashkuara t Ameriks dhe Brukselin.
Pr kt arsye ai mbas prfundimit t zgjedhjeve e kupton se duhet t pres edhe pak n vnd t deklarimit t me nj hershm. Tani gjja q pritet sht vcanrisht vendimi q do t marr Kshilli i Sigurimit.
Disa vzhgues, mendojn se do t pres edhe zgjedhjet e prgjithshme q do t bhn n muajin Janar n Srbi. N kt koh do t shprehet qartsisht poziconi q do t mbajn t gjith vndet antare t Bashkimit Europian dhe Rusia. Shkurtimisht, pavarsia e Kosovs nuk do t shpallet m nj her sic u tha n fillim. Por sht e qart se kjo do t ndodh n fillimin e nj periudhe t re.
N pikn q sht mbrritur, shikohen disa alternativa skenarsh. Administrata e Hashim Thacit, mbas nj pritje t pakt mund t shpall pavarsin e nj anshme. Me kt vprim, sht e rndsishme se cfar do t bj Srbia.
Beogradi, mund t mbyll kufijt e saj me Kosovn dhe do ta blllokoj e vendos embargon rajonit me popullsi 2 milion. Kjo sht e mundur; por athere Berogradi do t humbas shansin e integrimit me Europn dhe do t vendoset prball Perndimit.
Nj skenar tjetr, n Kosov mund t drgoj ushtri pr t ruajtur integritetin territorial t saj. Kjo do t ishte nj cmnduri. Sepse ushtria shum kombshe e NATO-s me efektiv 16.500 vet nuk do ta lejoj nj ndrhyrje t till. Vendimi q mori javn e shkuar NATO, prbn nj paralajmrim t hapur ndaj Srbis.
Prsri, edhe nj nga skenaret e kqinj mund t jet rebelimi i serbve q jetojn n Kosov, kalimi i tyre sulme kundr policis. Edhe kjo nuk sht e nevojshme t thuhet se do t jet nj fatkeqsi.
Kur vijm tek skenart q kan t bjn me prfundimet ndrkombtare, pr shembull, mbrojtja aktive e Beogradit nga Rusia, mund ta vendos at ball pr ball me Perndimin. Nga ana tjetr, n Bashkimin Europian mund t lind nj hendek serioz n prfundim t qndrimit t vendeve antare q jan Qiproja e Jugut, Greqia, Spanja dhe Rumania. Javt e ardhshme do t na sjellin qndrime dhe ngjarje t tjera. Por nj gj sht e qart. Kosova s afrmi do t marr statusin e pavarsis s mbikqyruar. Rezistenca kundrshtuese e Rusis pr t mos miratuar Planin Ahtisari mund ta detyroj Kosovn t shpall pavarsin e saj n mnyr t njanshme duke e njohur me radhe Amerika, Anglia, Franca, Turqia etj. Dhe me kalimin e kohes do ta fitoj n shumicn e Kombeve t Bashkuara.
*Drejtor i Institutit t Politikave t Siguris Kombtare
Mbi asnjrn nga kto zgjidhj nuk u sigurua as nj marrveshj midis Serbve dhe Shqiptarv t Kosovs. Tani nuk ka ngelur formul tjetr pr tu diskutuar. Rusia me mendimin se nuk ka fund zgjidhja n diplomaci kmbngul vazhdimin e mtejshm t diskutimeve, por realisht nuk ka asnj shpres tjetr se nga kto diskutime shtes do t kt ndonj zgjidhje te pranueshme nga t dy palt. Pr kt arsye, pjesa m e madhe e komunitetit ndrkombtar, prfshir Shtetet e Bashkuarav t Ameriks dhe Bashkimin Europian, mbrojn tashm tezn e dhnies s vendimit nga Kshilli i Sigurimit t Kombeve t Bashkuara. Dhe kjo dat sht 19 Dhjetori
Pavarsia, kur do t sigurohet?
Kandidati pr kryeministr i Kosovs, Zoti Hashim Thaci, i cili fitoi zgjedhjet q u zhvilluan muajin e kaluar n Kosov, deklaroi se n rast se deri m datn 10 Dhjetor q ishte dita e fundit e periudhs shtes t diskutimeve nuk do t mrrej ndonj prfundim, ai do t shpallte n mnyr t nj anshme pavarsin. Por ky isht nj deklarim pr fitoren e zgjedhjeve, mbasi reagimi i prafqsuesve t Bashkimit Europian dhe t NATO-s ishte i menjhershm.
Tani lideri i Kosovs, e kupton se duhet t jet shum m i matur n marrjen e vendimeve, te cilat duhet t jen n t njtn gjatsi vale me Shtetet e Bashkuara t Ameriks dhe Brukselin.
Pr kt arsye ai mbas prfundimit t zgjedhjeve e kupton se duhet t pres edhe pak n vnd t deklarimit t me nj hershm. Tani gjja q pritet sht vcanrisht vendimi q do t marr Kshilli i Sigurimit.
Disa vzhgues, mendojn se do t pres edhe zgjedhjet e prgjithshme q do t bhn n muajin Janar n Srbi. N kt koh do t shprehet qartsisht poziconi q do t mbajn t gjith vndet antare t Bashkimit Europian dhe Rusia. Shkurtimisht, pavarsia e Kosovs nuk do t shpallet m nj her sic u tha n fillim. Por sht e qart se kjo do t ndodh n fillimin e nj periudhe t re.
N pikn q sht mbrritur, shikohen disa alternativa skenarsh. Administrata e Hashim Thacit, mbas nj pritje t pakt mund t shpall pavarsin e nj anshme. Me kt vprim, sht e rndsishme se cfar do t bj Srbia.
Beogradi, mund t mbyll kufijt e saj me Kosovn dhe do ta blllokoj e vendos embargon rajonit me popullsi 2 milion. Kjo sht e mundur; por athere Berogradi do t humbas shansin e integrimit me Europn dhe do t vendoset prball Perndimit.
Nj skenar tjetr, n Kosov mund t drgoj ushtri pr t ruajtur integritetin territorial t saj. Kjo do t ishte nj cmnduri. Sepse ushtria shum kombshe e NATO-s me efektiv 16.500 vet nuk do ta lejoj nj ndrhyrje t till. Vendimi q mori javn e shkuar NATO, prbn nj paralajmrim t hapur ndaj Srbis.
Prsri, edhe nj nga skenaret e kqinj mund t jet rebelimi i serbve q jetojn n Kosov, kalimi i tyre sulme kundr policis. Edhe kjo nuk sht e nevojshme t thuhet se do t jet nj fatkeqsi.
Kur vijm tek skenart q kan t bjn me prfundimet ndrkombtare, pr shembull, mbrojtja aktive e Beogradit nga Rusia, mund ta vendos at ball pr ball me Perndimin. Nga ana tjetr, n Bashkimin Europian mund t lind nj hendek serioz n prfundim t qndrimit t vendeve antare q jan Qiproja e Jugut, Greqia, Spanja dhe Rumania. Javt e ardhshme do t na sjellin qndrime dhe ngjarje t tjera. Por nj gj sht e qart. Kosova s afrmi do t marr statusin e pavarsis s mbikqyruar. Rezistenca kundrshtuese e Rusis pr t mos miratuar Planin Ahtisari mund ta detyroj Kosovn t shpall pavarsin e saj n mnyr t njanshme duke e njohur me radhe Amerika, Anglia, Franca, Turqia etj. Dhe me kalimin e kohes do ta fitoj n shumicn e Kombeve t Bashkuara.
*Drejtor i Institutit t Politikave t Siguris Kombtare