mimet dhe Policia Tatimore
N literaturn ekonomike thuhet se edhe nj papagall, nse njeh mir nocionet krkes-ofert, mund t jet nj ekonomist shum i mir.
Prpjekja e fundit e aplikimit t mimeve t kontrolluara, por edhe n kt rast pr nj numr shum t kufizuar artikujsh ushqimor dhe n prag zgjedhjesh presidenciale, vjen nga Rusia. Ajo hapi nj debat t ri pr aplikimin e mimeve t kontrolluara sapo u ndjen shenjat e para t asaj q gjithnj e m shum po konsiderohet kriza e ardhshme e mimeve t larta ushqimore.
Pas rreth 20 vjet rnie t ekonomise s centralizuar t shtetit, sht e vshtir t shpresosh se qeverit do t rikthehen tek politikat e mimeve t kontrolluara nga shteti. Disa nga elementt thelbsore t reformave drejt ekonomise t tregut ishin: liberalizmi i mimeve, heqja e monopolit shtetror mbi tregtin e jashtme, privatizimi i ndrmjarrjeve t vogla dhe t mesme etj.
N nj ekonomi me politik t liberalizuar mimesh, sht e pamundur q qeveria t ndikoj nprmjet administrats tatimore n nivelin e mimeve. Qeveria duhet t synoj reduktimin e mashtrimit dhe evazionit fiskal, por jo kontrollin mbi nivelin e mimeve.
N qpft se do t analizojm fenomenin e rritjes s mimeve t festave t fundvitit, duhet ti kthehemi analizes s faktorve t oferts dhe krkess.
Pr shum faktor krkesa pr mallra n fundviti rritet dhe vetm nj rritje e oferts mund t kufizoj rritjen e mimeve.
Pse t gjith faktort e rritjes s krkess n treg jan m t mdha n fund t vitit? N kt periudh t gjith synojn t prdorin do kursim pr t kaluar nj fest sa m t bollshme. Shum emigrant vijn pr t festuar s bashku me familjet e tyre duke e rritur krkesn n treg. Emigrantt q nuk vijn dot srish vazhdojn t ndihmojn familjet e tyre duke u drguar dika nga kursimet e tyre pr ti prdorur pr kto festa. Kredia konsumatore esht
m e leht pr tu marr, duke rritur krkesn pr mallra. Qeveria dhe kompanit private aplikojn shprblimet e fundvitit pr punonjsit e tyre.
Kjo tendenc e rritjes s krkess n fund t vitit vepron n do vend. N Shtetet Bashkuara t Ameriks shitjet e fundit t vitit zen 45-65 % t shitjeve vjetore dhe jan testi m i mir per ecurin e ekonomis amerikane.
Duke e pranuar normale rritjen e krkess e vetmja mnyr q qeveria t parandaloj rritjen e mimeve sht t ndikoj n lehtsimin dhe rritjen e oferts s ktyre mallrave.
Sasia e mallrave n treg duhet rritur, qeverit nuk e bjn dot kt me aktivitetet e tyre tregtare, por duke nxitur me politika aktive rritjen e prodhimit n vend. Shum nga mallrat kryesore t vitit te ri jan t mundshme t jen prodhime shqiptare.
Qeveria mund ta rris sasin e mallrave n treg edhe duke lehtsuar t gjitha barrierat tregtare dhe jo tregtare t importit t mallrave t festave tradicionale.
Qeveria dhe sidomos pushteti vendor duhet t nxis numrin e panaireve dhe qendrave t mdha tregtare pr t lehtsuar do kosto t ktyre mallrave.
Jo vetm pr fund vitin, por n do fund jave edhe qytetet m t mdha t bots, shum afr qendrave t tyre, n dit t caktuar dhe me orar t caktuar, krijohet akses pr fermert t shesin prodhimet e tyre drejtperdrejt tek konsumatori.
Fatkeqsisht, kompanit tona akoma nuk e kan ndjer konkurencn e plot pr t synuar t shesin me mime sa m optimale, duke rritur pjesn e tyre n treg, e cila i bn m konkuruese dhe m efektive se sa mimet e larta t periudhave t shkurtra t fundvitit.
Pa nje filozofi te re pr lehtesimin dhe rritjen e oferts n treg, qeverit dhe strukturat tatimore, nuk do t sjellin asnj efekt pozitiv pr konsumatorin.
Gazetat do t ken lajme sporadike pr sukseset e qeveris q kan ndaluar rritjen e mimeve. Konsumatort do t ndjehen t zhgenjyer dhe t rnduar nga kostoja e e lart e Krishtlindjeve dhe Vitit t ri.
Fushata policore e tatimeve pr mos rritjen e mimeve ndoshta do t`i lehtesoj peshn e vitit te ri abuzuesve t kesaj administrate, duke e transferuar koston e prfitimeve t abuzimit t tyre akoma m shume mbi tavolinat e qytetarve shqiptar.
Nj pjes e mir e tregtarve t fundit t vitit, nuk do t rindajn fitimet e tyre me polict, por do t`i mbingarkojn ato akoma me shum tek konsumatort e vitit t ri.
Qeveria duhet t kontrolloje evazionin, abuzimin, mashtrimin n mnyr permanente dhe efektive. Ajo do t deshtoj t ndal rritjen e mimeve n qoft se mallrat gjenden me vshirsi n treg.
Prpjekja e fundit e aplikimit t mimeve t kontrolluara, por edhe n kt rast pr nj numr shum t kufizuar artikujsh ushqimor dhe n prag zgjedhjesh presidenciale, vjen nga Rusia. Ajo hapi nj debat t ri pr aplikimin e mimeve t kontrolluara sapo u ndjen shenjat e para t asaj q gjithnj e m shum po konsiderohet kriza e ardhshme e mimeve t larta ushqimore.
Pas rreth 20 vjet rnie t ekonomise s centralizuar t shtetit, sht e vshtir t shpresosh se qeverit do t rikthehen tek politikat e mimeve t kontrolluara nga shteti. Disa nga elementt thelbsore t reformave drejt ekonomise t tregut ishin: liberalizmi i mimeve, heqja e monopolit shtetror mbi tregtin e jashtme, privatizimi i ndrmjarrjeve t vogla dhe t mesme etj.
N nj ekonomi me politik t liberalizuar mimesh, sht e pamundur q qeveria t ndikoj nprmjet administrats tatimore n nivelin e mimeve. Qeveria duhet t synoj reduktimin e mashtrimit dhe evazionit fiskal, por jo kontrollin mbi nivelin e mimeve.
N qpft se do t analizojm fenomenin e rritjes s mimeve t festave t fundvitit, duhet ti kthehemi analizes s faktorve t oferts dhe krkess.
Pr shum faktor krkesa pr mallra n fundviti rritet dhe vetm nj rritje e oferts mund t kufizoj rritjen e mimeve.
Pse t gjith faktort e rritjes s krkess n treg jan m t mdha n fund t vitit? N kt periudh t gjith synojn t prdorin do kursim pr t kaluar nj fest sa m t bollshme. Shum emigrant vijn pr t festuar s bashku me familjet e tyre duke e rritur krkesn n treg. Emigrantt q nuk vijn dot srish vazhdojn t ndihmojn familjet e tyre duke u drguar dika nga kursimet e tyre pr ti prdorur pr kto festa. Kredia konsumatore esht
m e leht pr tu marr, duke rritur krkesn pr mallra. Qeveria dhe kompanit private aplikojn shprblimet e fundvitit pr punonjsit e tyre.
Kjo tendenc e rritjes s krkess n fund t vitit vepron n do vend. N Shtetet Bashkuara t Ameriks shitjet e fundit t vitit zen 45-65 % t shitjeve vjetore dhe jan testi m i mir per ecurin e ekonomis amerikane.
Duke e pranuar normale rritjen e krkess e vetmja mnyr q qeveria t parandaloj rritjen e mimeve sht t ndikoj n lehtsimin dhe rritjen e oferts s ktyre mallrave.
Sasia e mallrave n treg duhet rritur, qeverit nuk e bjn dot kt me aktivitetet e tyre tregtare, por duke nxitur me politika aktive rritjen e prodhimit n vend. Shum nga mallrat kryesore t vitit te ri jan t mundshme t jen prodhime shqiptare.
Qeveria mund ta rris sasin e mallrave n treg edhe duke lehtsuar t gjitha barrierat tregtare dhe jo tregtare t importit t mallrave t festave tradicionale.
Qeveria dhe sidomos pushteti vendor duhet t nxis numrin e panaireve dhe qendrave t mdha tregtare pr t lehtsuar do kosto t ktyre mallrave.
Jo vetm pr fund vitin, por n do fund jave edhe qytetet m t mdha t bots, shum afr qendrave t tyre, n dit t caktuar dhe me orar t caktuar, krijohet akses pr fermert t shesin prodhimet e tyre drejtperdrejt tek konsumatori.
Fatkeqsisht, kompanit tona akoma nuk e kan ndjer konkurencn e plot pr t synuar t shesin me mime sa m optimale, duke rritur pjesn e tyre n treg, e cila i bn m konkuruese dhe m efektive se sa mimet e larta t periudhave t shkurtra t fundvitit.
Pa nje filozofi te re pr lehtesimin dhe rritjen e oferts n treg, qeverit dhe strukturat tatimore, nuk do t sjellin asnj efekt pozitiv pr konsumatorin.
Gazetat do t ken lajme sporadike pr sukseset e qeveris q kan ndaluar rritjen e mimeve. Konsumatort do t ndjehen t zhgenjyer dhe t rnduar nga kostoja e e lart e Krishtlindjeve dhe Vitit t ri.
Fushata policore e tatimeve pr mos rritjen e mimeve ndoshta do t`i lehtesoj peshn e vitit te ri abuzuesve t kesaj administrate, duke e transferuar koston e prfitimeve t abuzimit t tyre akoma m shume mbi tavolinat e qytetarve shqiptar.
Nj pjes e mir e tregtarve t fundit t vitit, nuk do t rindajn fitimet e tyre me polict, por do t`i mbingarkojn ato akoma me shum tek konsumatort e vitit t ri.
Qeveria duhet t kontrolloje evazionin, abuzimin, mashtrimin n mnyr permanente dhe efektive. Ajo do t deshtoj t ndal rritjen e mimeve n qoft se mallrat gjenden me vshirsi n treg.