Sot 81-vjetori i D-Day, Mitet dhe të vërtetat e zbarkimit në Normandi që çoi në humbjen e Gjermanisë në Luftën e Dytë Botërore

Veteranët dhe përfaqësuesit nga Britania, SHBA-ja, Franca dhe aleatë të tjerë janw mblidhur në Normandi për të shënuar 81 vjetorin e Ditës-D, zbarkimin e trupave aleate në Normandi në Francën e Veriut, si dhe fushatën që e pasoi deri në çlirimin e vendit dhe me pas gjithë Evropës.

Përkujtimet filluan në memorialin britanik të Normandisë, me një ceremoni ndërkombëtare në plazhin e Utah-os.

Pak pas mesnatës së 6 qershorit të vitit 1944, kontigjentet e parë të trupave aleate zbarkuan në Normandi. Ata ishin 24.000 parashutistë që kishin si detyrë, që para se të fillonte në të gdhirë zbarkimi i trupave nga deti, të vinin nën kontrollin e tyre ura dhe pika të rëndësishme rrugore dhe të vendosnin sinjale drite për forcat ajrore. Por plani nuk funksionoi sipas parashikimeve. Era e fortë i shtyu parashutistët thellë në brendësi të Francës dhe vetëm një e dhjeta e tyre arriti në kohë në zonën e frontit. Ky sulm i gjeti gjermanët në befasi. Edhe në orën dy të natës gjeneralët e trupave gjermane të dislokuara në zonën e Atlantikut vlerësonin se situata ushtarake qe jo e rrezikshme. Në një bisedë telefonike me Berlinin ata njoftuan se lajmet për zbarkim ajror janë “të ekzagjeruara” dhe se situata është e qetë.

Dita e parë e zbarkimit në Normandi që hodhi themelet për mposhtjen e Gjermanisë naziste nga Aleatët në Luftën e Dytë Botërore.

I koduar Operacioni Overlord – pa dhjetëra mijëra trupa nga vende, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë, të zbarkonin në pesë pjesë të vijës bregdetare të Normandisë, Francë – të koduara si plazhet Utah, Omaha, Gold, Juno dhe Sword.

Planifikimi për Ditën-D filloi më shumë se një vit më parë dhe Aleatët kryen mashtrime të konsiderueshme ushtarake për t’i ngatërruar gjermanët se kur dhe ku do të ndodhte pushtimi.

Kur ishte Dita-D?

Operacioni fillimisht ishte planifikuar të fillonte më 5 qershor 1944, kur pritej që hëna e plotë dhe zbaticat të përkonin me mot të mirë, por stuhitë detyruan një vonesë prej 24 orësh. Divizionet aleate filluan të zbarkonin në pesë plazhe në orën 6:30 të mëngjesit më 6 qershor.

Çfarë përfaqëson Dita-D?

Termi ‘D-Day’ ishte kod ushtarak për fillimin e një operacioni të rëndësishëm, ku ‘D’ e parë është shkurtesa për ‘Day’. Kjo do të thotë që D-Day në të vërtetë do të thotë ‘Day-Day’.

Sipas Legjionit Mbretëror Britanik , fraza ‘D-Day’ përdorej mjaft shpesh para pushtimit të Aleatëve në qershor të vitit 1944. Megjithatë, pas kësaj, të dyja u bënë sinonime, dhe tani D-Day kuptohet zakonisht si fillimi i Operacionit Overlord.

Cilat vende aleate ishin të përfshira?

Dita-D pa një bashkëpunim të paparë midis forcave të armatosura ndërkombëtare, me më shumë se 2 milionë trupa në Mbretërinë e Bashkuar në përgatitje të pushtimit, sipas Muzeve Imperiale të Luftës (IWM).

Shumica e këtyre trupave ishin amerikanë, britanikë dhe kanadezë, raporton IWM, por trupa erdhën edhe nga Australia, Belgjika, Republika Çeke, Franca, Greqia, Holanda, Zelanda e Re, Norvegjia, Rodezia (tani Zimbabve) dhe Polonia për të marrë pjesë në Operacionin Overlord.

Çfarë përgatitjesh u bënë?

Pushtimi i trupave aleate u koordinua në ajër, tokë dhe det, në atë që mund të përshkruhet si zbarkime amfibe.

Këto u paraprinë nga një fushatë e gjerë bombardimi për të dëmtuar mbrojtjen gjermane, si dhe nga përdorimi i taktikave mashtruese.

Operacioni “Truproja” ishte një term gjithëpërfshirës për strategjinë mashtruese që çoi në pushtimin e Evropës nga Aleatët në qershor të vitit 1944. Operacioni “Fortësia” ishte një taktikë nën këtë ombrellë e lidhur posaçërisht me pushtimin e Normandisë dhe kishte për qëllim ta bënte Gjermaninë naziste të besonte se sulmet fillestare të Normandisë ishin thjesht një devijim dhe se pushtimi i vërtetë do të ndodhte diku tjetër.

Sipas IWM-së , Fortitude North kishte për qëllim t’i mashtronte gjermanët duke i bërë të besonin se Aleatët do të sulmonin Norvegjinë, dhe Fortitude South ishte krijuar për të bindur gjermanët se Aleatët do të pushtonin Pas de Calais, një departament francez në verilindje të Normandisë që është më afër Mbretërisë së Bashkuar.

Çfarë ndodhi në Ditën-D?

Trupat amerikane u caktuan në plazhin e Utahut në bazën e Gadishullit Cotentin dhe në plazhin Omaha në skajin verior të bregdetit të Normandisë. Britanikët më pas zbarkuan në Gold Beach, të ndjekur nga kanadezët në Juno dhe së fundmi britanikët në Sword, pika më lindore e pushtimit.

Deri në mesnatë, trupat kishin siguruar pikat e tyre të plazhit dhe ishin zhvendosur më në brendësi të vendit nga Utah, Gold, Juno dhe Sword.

Megjithatë, jo të gjitha zbarkimet ishin të suksesshme; forcat amerikane pësuan humbje të konsiderueshme në plazhin Omaha, ku rrymat e forta detyruan shumë mjete zbarkimi të largoheshin nga pozicionet e tyre të synuara, duke vonuar dhe penguar strategjinë e pushtimit.

Zjarri i rëndë nga pozicionet gjermane në shkëmbinjtë e pjerrët, të cilët nuk ishin shkatërruar në mënyrë efektive nga bombardimet e aleatëve para pushtimit, shkaktoi gjithashtu viktima.

Si u përpoqën gjermanët të mbroheshin?

Sipas IWM , reagimi i Gjermanisë ndaj Operacionit Overlord ishte “i ngadaltë dhe konfuz”.

Kushtet e motit më 6 qershor ishin ende të këqija, shumë komandantë të lartë nuk ishin në postet e tyre dhe Operacioni Fortitude e bindi Adolf Hitlerin se pushtimi i Normandisë ishte një shtirje përpara një sulmi më të madh në Pas de Calais.

Forca ajrore gjermane ishte në veprim diku tjetër, duke iu kundërvënë operacioneve amerikane të bombardimeve mbi Gjermaninë.

Anijet e saj të marinës ishin të ankoruara në porte ose të shkatërruara tashmë nga Aleatët. Kjo i la vetëm ushtrisë gjermane për t’u mbrojtur kundër Operacionit Overlord, sipas IWM.

Për më tepër, suksesi i Operacionit Fortitude nënkuptonte që shumë njësi ushtarake u mbajtën larg fushëbetejës së Normandisë deri në korrik, pasi një sulm në Pas de Calais pritej ende.

Trupat gjermane që mbanin mbrojtjet bregdetare “bënë aq sa mund të pritej prej tyre”, thotë IWM, përpara se përfundimisht të “heshteshin” dhe njësitë aleate të përparonin në brendësi të vendit.

Sa njerëz vdiqën në Ditën-D?

Vetëm në Ditën-D, rreth 4,440 trupa aleate u konfirmuan të vdekura, sipas Komisionit të Varreve të Luftës së Komonuelthit (CWGC), me më shumë se 5,800 trupa të plagosur ose të zhdukur.

Meqenëse Plazhi Omaha ishte plazhi më i përgjakshëm i zbarkimit, Ushtria Amerikane humbi më shumë burra në zbarkimet amfibe.

Rreth 2,500 trupa amerikane vdiqën në sulmin në plazh dhe në operacionet ajrore në Ditën-D, sipas CWGC.

Numri i saktë i viktimave gjermane atë ditë është i panjohur, por vlerësohet të jetë midis 4,000 dhe 9,000.

Çfarë pasoi pas Ditës-D?

Pavarësisht sigurimit të një fortese në bregdetin francez në Ditën-D , forcat aleate u përballën me rrezikun që bombardimet gjermane mund t’i shtynin ato përsëri në det.

Ata duhej të grumbullonin trupa dhe pajisje në Normandi më shpejt se gjermanët, duke lejuar një pushtim të vazhdueshëm në Evropën kontinentale.

Aleatët përdorën fuqinë e tyre ajrore për të ngadalësuar përparimin gjerman drejt Normandisë duke hedhur në erë ura, hekurudha dhe rrugë në të gjithë rajonin. Kjo u lejoi aleatëve të fitonin kontroll të plotë të Normandisë 77 ditë më vonë dhe të lëviznin drejt Parisit, të cilin e çliruan në gusht 1944.

Çfarë ndikimi pati operacioni në luftë?

Departamenti Amerikan i Mbrojtjes e quan Ditën-D “fillimin e suksesshëm të fundit të regjimit tiranik të Hitlerit”. IWM e quan atë “fitoren më domethënëse të Aleatëve Perëndimorë në Luftën e Dytë Botërore”.

Duke qenë në gjendje të dërgonin forca në Normandi, Aleatët ishin në gjendje të fillonin përparimin e tyre në Evropën Veriperëndimore. Edhe pse Lufta e Dytë Botërore zgjati gati një vit tjetër në Evropë, suksesi i Operacionit Overlord çoi në çlirimin e Francës dhe u lejoi Aleatëve të luftonin gjermanët në Evropën e pushtuar nga nazistët.

Muzeu Kombëtar i Luftës së Dytë Botërore në SHBA thotë se një mënyrë e mirë për të vlerësuar rëndësinë e Ditës-D është të imagjinojmë se çfarë do të kishte ndodhur nëse operacioni do të kishte dështuar. Sipas muzeut, një zbarkim tjetër nuk do të kishte qenë i mundur për të paktën një vit.

Gjatë kësaj kohe, Hitleri mund të kishte forcuar mbrojtjen bregdetare të Evropës së pushtuar nga nazistët, të kishte zhvilluar avionë dhe armë, të kishte bombarduar Mbretërinë e Bashkuar edhe më rëndë dhe të kishte vazhduar fushatën e tij të vrasjeve, thotë muzeu.

Luftimet midis Aleatëve në frontin perëndimor dhe ushtarëve rusë në frontin lindor çuan përfundimisht në disfatën e forcave naziste gjermane.

Më 7 maj 1945, Rajhu i Tretë Gjerman nënshkroi një dorëzim pa kushte në Reims të Francës. Dita e Fitores në Evropë (VE) festohet të nesërmen, pasi atëherë hyri në fuqi armëpushimi.

/rtsh.al/