Suksesi n Kosov
Kur mbrrin n Washington nga vendet e Ballkanit perndimor t bhet menjher e qart se politika e jashtme e SH.B.A. ka nj sr prioritetesh t reja. Nj visitor n vendin tim do t vinte re nj ndryshim t ngjashm. Kjo sht dika e mir. Do t thot q kemi shnuar progres kolektiv.
N disa vitet e kaluara Kosova ka prjetuar nj transformim t dukshm. Shumica e prgjegjsive qeverisse kan kaluar nga misioni i OKB-s tek qeveria provizionale. Kosova ka nj themel t qndrueshm mikroekonomik, si dhe nj sistem taksash me prjashtime t vogla dhe me shuma margjinale t ulta. Ligjet tona t punsimit jan m elastiket n Europ dhe qeveria ka normalizuar ligjet e prons private.
Ndrkoh q sektort e gjyqsorit dhe t siguris kan nevoj pr reforma m t thella, Kosova ka zhvilluar institucione funksionale dhe efektive.
Ne gjithashtu kemi zhvilluar nj sistem pr mbrojtjen e t drejtave t minoriteteve tona. Serbt prbjn vetm 5% t popullsis por gjuha serbe sht njra nga dy gjuht tona zyrtare. Nj shembull i till nuk ka precedent n Europ. Njzet karrige n parlamentin ton jan t rezervuara pr minoritetet dhe un kam kmbngulur pr t pasur prfaqsues t minoriteteve n qeverin time.
Po kshtu, qeveria ka forcuar bazn autoritative t bashkive t veanta. Kjo garanton q shumica e serbve pjesa m e madhe e t cilve jeton e shprndar n t gjith Kosovn t jetoj nn kryebashkiak dhe sheaf policie serb, t vizitohet tek doktort serb dhe t frekuentoj shkolla serbe.
Ne e kuptojm q elsi i jetueshmris s Kosovs sht q t urzoj ndarjet e s kaluars. Kosova sht nj shtet multietnik dhe ne kemi ndrmarr hapat pr t siguruar q t gjitha minoritetet e saj etnike t ken stabilitetin, sigurin dhe prosperitetin q aspirojm t gjith ne.
Pr fat t keq, pjes te elits politike t Beogradit po prpiqen ta martirizojn komunitetin serb t Kosovs ndrkoh q sbjn asgj pr ti ofruar ktij komuniteti nj t ardhme jetgjat. Rezultati sht q ndrsa sot Kosova sht de facto e pavarur, shum nga komuniteti ndrkombtar akoma hezitojn pr t pranuar t pashmangshmen dhe, t gjith ne kemi mbetur n vend.
Kosovs i nevojitet pavarsia pr t ecur drejt fazs tjetr n t ciln t mund t mendojm pr t promovuar potencialin ton ekonomk dhe pr menaxhimin e integrimit ton n Bashkimin Europian. Por mbi t gjitha, finalizimi I statutit t Kosovs do tI jap fund pasiguris dhe dshprimit t serbve t Kosovs dhe, n t vrtet, t vet Serbis. Ajo do ta liroj Serbin nga nj barr mitologjike dhe do tu hap dyert politikave t duhura dhe zhvillimit ekonomik.
Sot ka dy Serbi. Serbia moderne e kutpon q Kosova po bn prpara dhe se i duhet t rehabilitohet me kt realitet. Kjo Serbi sht e fokusuar n Europ dhe n ringjalljen e potencialit ekonomik t Serbis dhe bashk me kt, mirqnien e qytetrve serb. Ndrkoh, Serbia e vjetr e nacionaliste ende mbrthehet pas Kosovs. Ky grupim nuk ka ndonj plan afatgjat ekonomik, social apo shoqror pr Kosovn apo pr Serbin.
Duke e par kt dualitet, bashksia ndrkombtare duhet t gjej nj rrug pr t stimuluar Serbin demokratike dhe pr t ln jasht loje radikalt. Kjo sht gjithashtu edhe n interesin ton.
Kosova po bn t mundet pr t ndihmuar Serbin. Ram dakord pr ta shtyr vendimin pr statusin prfundimtar deri pas zgjedhjeve t prgjithshme t Janarit n Serbi. Kjo sht mnyra jon e t thnit q mbshtesim nj Serbi demokratike. Un dua q me Serbin t zhvillojm marrdhniet e pjekura dhe produktive q duhet t ken dy vende fqinj me interesa dhe synime t prbashkta.
N fakt, I tr rajoni ka nevoj pr nj Serbi t orientuar nga Bashkimi Europian q t zhvillohet dhe ta liroj bashksin ndrkombtare nga barra e ndrhyrjes. Bashkpunimi rajonal dhe integrimi europian jan dy ant e nj medaljeje dhe a ardhmja pr Ballkanin perndimor modern. Por, asnjra nga kto nuk do t materializohet prderisa shtja e statusit t Kosovs mbetet e pazgjidhur.
Bashkimi Europian duhet t mar nj rol drejtues n zhvillimin e rajonit. N shum mnyra po e bn kt. Trheqja e rajonit nga Brukseli sht vese e natyrshme dhe e pashmangshme. Por udhheqja e fort dhe e fokusuar amerikane mbetet thelbsore, sidomos n muajt q vijn kur diskutimet pr statusin t vijn pr zgjidhje n Kshillin e Sigurimit.
SH.B.A. ndrhyn n Kosov pr t mbrojtur t drejtat e njeriut. Trupat amerikane bashk me NATO-n zprapsn dhe thyen ushtrin e Sllobodan Millosheviit e cila I solli Europs spastrimin etnik. Ndrhyrja n Kosov e udhhequr nga Sh.B.A. ka shrbyer si nj rikujtues konstant q shkelja sistematike e t drejtave t njeriut nuk do t tolerohet m nga bashksia ndrkombtare dhe se pretendimi pr sovranitet nuk prbn garanci nga bashksia ndrkombtare bpr krime t llahtarshme
Njohja e pavarsis s Kosovs do t mbyllte kapitujt e errt t historis s Ballkanit dhe do t krijonte mundsin pr nj stabilitet t ri e t vazhdueshm t rajonit. Pr Amerikn dhe botn kjo prfaqson shansin pr histori t reja e impresionuese sukses t politiks s jashtme.
*Kryeminister i Kosoves
Editorial i botuar ne Washington Post
N disa vitet e kaluara Kosova ka prjetuar nj transformim t dukshm. Shumica e prgjegjsive qeverisse kan kaluar nga misioni i OKB-s tek qeveria provizionale. Kosova ka nj themel t qndrueshm mikroekonomik, si dhe nj sistem taksash me prjashtime t vogla dhe me shuma margjinale t ulta. Ligjet tona t punsimit jan m elastiket n Europ dhe qeveria ka normalizuar ligjet e prons private.
Ndrkoh q sektort e gjyqsorit dhe t siguris kan nevoj pr reforma m t thella, Kosova ka zhvilluar institucione funksionale dhe efektive.
Ne gjithashtu kemi zhvilluar nj sistem pr mbrojtjen e t drejtave t minoriteteve tona. Serbt prbjn vetm 5% t popullsis por gjuha serbe sht njra nga dy gjuht tona zyrtare. Nj shembull i till nuk ka precedent n Europ. Njzet karrige n parlamentin ton jan t rezervuara pr minoritetet dhe un kam kmbngulur pr t pasur prfaqsues t minoriteteve n qeverin time.
Po kshtu, qeveria ka forcuar bazn autoritative t bashkive t veanta. Kjo garanton q shumica e serbve pjesa m e madhe e t cilve jeton e shprndar n t gjith Kosovn t jetoj nn kryebashkiak dhe sheaf policie serb, t vizitohet tek doktort serb dhe t frekuentoj shkolla serbe.
Ne e kuptojm q elsi i jetueshmris s Kosovs sht q t urzoj ndarjet e s kaluars. Kosova sht nj shtet multietnik dhe ne kemi ndrmarr hapat pr t siguruar q t gjitha minoritetet e saj etnike t ken stabilitetin, sigurin dhe prosperitetin q aspirojm t gjith ne.
Pr fat t keq, pjes te elits politike t Beogradit po prpiqen ta martirizojn komunitetin serb t Kosovs ndrkoh q sbjn asgj pr ti ofruar ktij komuniteti nj t ardhme jetgjat. Rezultati sht q ndrsa sot Kosova sht de facto e pavarur, shum nga komuniteti ndrkombtar akoma hezitojn pr t pranuar t pashmangshmen dhe, t gjith ne kemi mbetur n vend.
Kosovs i nevojitet pavarsia pr t ecur drejt fazs tjetr n t ciln t mund t mendojm pr t promovuar potencialin ton ekonomk dhe pr menaxhimin e integrimit ton n Bashkimin Europian. Por mbi t gjitha, finalizimi I statutit t Kosovs do tI jap fund pasiguris dhe dshprimit t serbve t Kosovs dhe, n t vrtet, t vet Serbis. Ajo do ta liroj Serbin nga nj barr mitologjike dhe do tu hap dyert politikave t duhura dhe zhvillimit ekonomik.
Sot ka dy Serbi. Serbia moderne e kutpon q Kosova po bn prpara dhe se i duhet t rehabilitohet me kt realitet. Kjo Serbi sht e fokusuar n Europ dhe n ringjalljen e potencialit ekonomik t Serbis dhe bashk me kt, mirqnien e qytetrve serb. Ndrkoh, Serbia e vjetr e nacionaliste ende mbrthehet pas Kosovs. Ky grupim nuk ka ndonj plan afatgjat ekonomik, social apo shoqror pr Kosovn apo pr Serbin.
Duke e par kt dualitet, bashksia ndrkombtare duhet t gjej nj rrug pr t stimuluar Serbin demokratike dhe pr t ln jasht loje radikalt. Kjo sht gjithashtu edhe n interesin ton.
Kosova po bn t mundet pr t ndihmuar Serbin. Ram dakord pr ta shtyr vendimin pr statusin prfundimtar deri pas zgjedhjeve t prgjithshme t Janarit n Serbi. Kjo sht mnyra jon e t thnit q mbshtesim nj Serbi demokratike. Un dua q me Serbin t zhvillojm marrdhniet e pjekura dhe produktive q duhet t ken dy vende fqinj me interesa dhe synime t prbashkta.
N fakt, I tr rajoni ka nevoj pr nj Serbi t orientuar nga Bashkimi Europian q t zhvillohet dhe ta liroj bashksin ndrkombtare nga barra e ndrhyrjes. Bashkpunimi rajonal dhe integrimi europian jan dy ant e nj medaljeje dhe a ardhmja pr Ballkanin perndimor modern. Por, asnjra nga kto nuk do t materializohet prderisa shtja e statusit t Kosovs mbetet e pazgjidhur.
Bashkimi Europian duhet t mar nj rol drejtues n zhvillimin e rajonit. N shum mnyra po e bn kt. Trheqja e rajonit nga Brukseli sht vese e natyrshme dhe e pashmangshme. Por udhheqja e fort dhe e fokusuar amerikane mbetet thelbsore, sidomos n muajt q vijn kur diskutimet pr statusin t vijn pr zgjidhje n Kshillin e Sigurimit.
SH.B.A. ndrhyn n Kosov pr t mbrojtur t drejtat e njeriut. Trupat amerikane bashk me NATO-n zprapsn dhe thyen ushtrin e Sllobodan Millosheviit e cila I solli Europs spastrimin etnik. Ndrhyrja n Kosov e udhhequr nga Sh.B.A. ka shrbyer si nj rikujtues konstant q shkelja sistematike e t drejtave t njeriut nuk do t tolerohet m nga bashksia ndrkombtare dhe se pretendimi pr sovranitet nuk prbn garanci nga bashksia ndrkombtare bpr krime t llahtarshme
Njohja e pavarsis s Kosovs do t mbyllte kapitujt e errt t historis s Ballkanit dhe do t krijonte mundsin pr nj stabilitet t ri e t vazhdueshm t rajonit. Pr Amerikn dhe botn kjo prfaqson shansin pr histori t reja e impresionuese sukses t politiks s jashtme.
*Kryeminister i Kosoves
Editorial i botuar ne Washington Post