TVSH, efektet tek biznesi për ndryshimet e bëra
Ndryshimet e bra n legjislacionin fiskal gjat vitit 2009, n shum raste jan kundrshtuar nga komuniteti i biznesit dhe shum syresh kan deklaruar se u sht rritur barra fiskale. Kjo ngarkes, sipas tyre, ka ardhur si nga administrata tatimore, ashtu edhe nga ajo tatimore. N dogana, mimet e referencs mbeten shqetsimi i kahershm i komunitetit t biznesit. Ndrsa pr sa u prket tatimeve, ndryshimeve apo shtesave t bra n ligjin “Pr procedurat tatimore”, sidomos pr TVSH-n, ka pasur shum polemika.
Megjithat, pr qeverin kto jan pjes e reforms s thell q po shoqron sistemin fiskal n Shqipri. Por sipas biznesit, n shum raste, kto ndryshime t bra dhe me udhzim t Ministris s Financave, kan hyr n fuqi dhe shum prej tyre ende nuk jan t qart se si do t interpretohen, pasi po vn re se kostoja e tyre po rritet.
Referencat doganore, referencat tatimore, shumfishimi i gjobave administrative pr kundrvajtje t vogla, si shitje malli pa fatur fiskale, mosdeklarimi i numrit t punonjsve pr efekt t sigurimeve shoqrore, mosprdorimi i kass fiskale apo s fundmi, taksimi i kapitalit t kompanive dhe ndryshimi i skemave ligjore t amortizimit, kan sjell q t gjitha rritjen e taksave reale q do t paguajn shqiptart n vitin 2010. Sipas biznesit, t gjitha ndryshimet e bra, sidomos koht e fundit, nuk jan menduar mir se far pasojash do t japin tek biznesi dhe n prgjithsi tek ekonomia.
Kreditimi i TVSH-s s paguar pr blerjen e gazoilit
sht
gjithashtu nj ndryshim i rndsishm q ka t bj me kreditimin e TVSH-s s paguar pr blerjen e gazoilit, i cili prdoret pr nevoja biznesi. Aktualisht, TVSH-ja e paguar pr blerjen e karburantit sht e kreditueshme me kushtin q karburanti t prdoret pr nevoja teknologjike t biznesit. Pr kt, shoqria duhet t njoftoj Drejtorin Rajonale t Tatimeve, ku shoqria sht regjistruar, duke i bashkngjitur njoftimit t dhna t natyrs teknike si kartn teknologjike etj. Shoqrit e ndrtimit, transportit, ato t pastrimit t qyteteve apo dhe shoqrit tregtare kan t prcaktuar nj pesh specifike t prdorimit t karburantit, pr t kryer veprimtarin e tyre ekonomike. N baz t saj, llogaritet kreditimi i TVSH-s sipas kompanive prkatse dhe aktivitetet e tyre, q do t thot se njihet si i zbritshm ky shpenzim nga fitimi i tyre. Deri m sot, sasia e harxhuar e karburantit i lihej n dor vet shoqris ta deklaronte. Por duke menduar q nj sr kompanish mund t abuzonin mbi sasin reale t karburantit t harxhuar pr nj veprimtari t caktuar, specialistt e financave kan prcaktuar kuota fikse pr aktivitete t ndryshme. Tashm shteti ka prcaktuar sasin e gazoilit, q njihet si i zbritshm pr aktivitete t veanta. Por pr disa aktivitete t tjera, q kan t detyrueshm n kryerjen e shrbimeve t tyre prdorimin e karburanteve, nuk sht prcaktuar normativa e saj. Nj pikpyetje e madhe ka lindur pr shum biznese, prej m se nj muaji, kur ka hyr n fuqi nj udhzim i Ministris s Financave lidhur me ndryshimet q ka
n udhzimin “Pr Tatimin mbi Vlern e Shtuar”. Nj nga pikat e ktij udhzimi sht edhe shtesa q i sht
atij pas piks 19.4, duke u shtuar pika 19.5 me prmbajtjen si m posht: “Raste t veanta pr trajtimin e t drejts pr kreditimin e TVSH-s”, e cila thot: “Kreditimi i TVSH-s n blerje t gazoilit t kryera pr qllime t veprimtarive ekonomike t ndrtimit, transportit dhe tregtis t kategorizuara si m posht sht i lejueshm deri n normativat e prcaktuara mbi bazn e treguesit t prcaktuar sipas peshs specifike q blerjet pr gazoil zn n raport me qarkullimin e kryer pr qllime t aktivitetit” (qarkullimi sht prkufizuar n udhzimin e ministrit t Financave “Pr TVSH”). N kt pik jan t prcaktuara dhe normativat e harxhimit t karburantit sipas sektorve. Kshtu, n sektorin e ndrtimit, sipas llojeve t tij, n prodhim materiale inerte, norma e harxhimit t karburantit sht deri me 25%, n ndrtim shtrim rrugsh deri m 20%, ndrtim banesash dhe objektesh t ndryshme deri m 6%, prodhim betoni deri m 14%. N fushn e transportit sht prcaktuar pr transport udhtarsh deri m 18%, pr transport mallrash deri m 15%. N sektorin e tregtis, shteti i njeh shoqris si t zbritshm harxhimin e karburantit n nj nivel deri m 3%. Ndrkaq, pr t gjitha aktivitetet e tjera jo t listuara n kt pik, udhzimi i Ministris s Financave njeh si t zbritshm nj nivel karburanti q shkon deri n 2%.
Por pr nj sr biznesesh t prfshira ose jo, n kt pik ka lindur nj dilem e madhe. Shum syresh mendojn se n t ardhmen do t ket nj sr problematikash lidhur me zbatimin e ktij udhzimi, pasi n t nuk sht prcaktuar sasia pr nj sr aktivitetesh q prdorin nj pesh specifike t karburantit n zhvillimin e aktivitetit t tyre.
Sipas ndryshimit t tanishm n udhzimin e ministrit t Financave “Pr TVSH”, kreditimi i TVSH-s pr blerje gazoili, i cili prdoret pr qllime t veprimtaris ekonomike, lejohet, sipas kushteve t prcaktuara m sipr, deri n kufirin e normativs s prcaktuar n udhzim, sipas peshs specifike q zn blerjet e gazoilit ndaj qarkullimit gjithsej. E thn ndryshe, shoqrit kan t drejt t kreditojn TVSH-n e blerjes se gazoilit vetm pr sasin, vlera totale vjetore e t cils nuk e kalon prqindjen e msiprme ndaj t gjith volumit t qarkullimit q ato kryejn (xhiros). Pra, edhe ktu kemi t bjm me vendosje referencash, q si gjithmon shoqrohen me probleme pr biznesin.
Ndryshim tjetr, futja e tatimpaguesve t vegjl n TVSH
Qeveria mori vendimin q rregullave t Tatimit mbi Vlern e Shtuar t’i nnshtrohen edhe tatimpaguesit e biznesit t vogl, q arrijn t realizojn nj volum qarkullimi m t madh se 5 milion lek n vit. Kalimi n kt skem t re t taksimit me TVSH dhe tatimin mbi fitimin, t bizneseve t vogla bhet n nj moment kur administrimi i tatimpaguesve t regjistruar aktualisht n TVSH dhe q paguajn pr rrjedhoj edhe tatimin mbi fitimin, sht jashtzakonisht problematik. Nga numri total i tyre, prej rreth 17,000 tatimpaguesish, mesatarisht 25-30% e tyre nuk paraqesin deklaratat mujore t TVSH-s, 35-40% deklarojn teprica kreditore (pra, nuk paguajn TVSH) apo deklarojn se nuk kan kryer fare aktivitet dhe vetm 30-40% paguajn realisht TVSH.
Metodologjia e caktimit t mimeve n ndrtim
sht miratuar ndryshimi n udhzimin e ministrit t Financave “Pr TVSH”, sipas t cilit, prcaktimi i kostos reale pr efekt t llogaritjes s detyrimeve tatimore n sektorin e ndrtimit, t investimeve private apo publike, do t prcaktohet n baz s metodologjis s dhn n vendimin e Kshillit t Ministrave “Pr prdorimin e manualit teknik t mimeve t punimeve t ndrtimit”. N kt rast, vendimi i Kshillit t Ministrave krkon hartimin e nj manuali mimesh, t centralizuara dhe t fiksuara, mbi bazn e t cilit t bhet llogaritja e detyrimeve tatimore pr t gjitha shoqrit e ndrtimit. Por kt vendim e kan kundrshtuar ndrtuesit, pasi sipas tyre, ky vendim, i cili bn t detyrueshm zbatimin e manualit pr llogaritjen e kostos dhe t mimeve t punimeve t ndrtimit, n kushtet e ekonomis s tregut, sht kthim mbrapa dhe centralizim.
Ndrtuesit thon se pr nj vend q synon t instaloj ekonomin e tregut t lir, ideja pr fiksimin e centralizuar t mimeve dhe mbi kt baz pr prcaktimin e detyrimeve tatimore dhe kontrollin e ktyre detyrimeve, q n koncept sht plotsisht e gabuar dhe pa kuptim. Sipas tyre, normativat e harxhimit t materialeve t ndrtimit jan tejet t ndryshme dhe ato varen nga shum faktor q kan t bjn me shumllojshmrin e tyre n treg, me teknologjin q prdoret, me shkalln e mekanizimit t proceseve t puns, me cilsin e materialeve etj. Numri i punonjsve dhe rendimenti i puns s tyre pr do volum punimi sht gjithashtu i ndryshm n shoqri t ndryshme dhe kjo lidhet me faktin q do biznes sot bn t gjitha prpjekjet pr uljen e numrit t punonjsve, duke mekanizuar sa m shum t jet e mundur proceset e puns, duke rritur specializimin e ngusht etj., t cilat n fund t fundit ojn edhe n rritjen e rendimentit.