Tare Gega ben fleterrufeja demet trashegimise
Te tjera rreth shkrimit Gega Genjeshtrat ne projektin e Kalase
Diten e djeshme Z. Reshat Gega nje arkitekt freelance botoi nje shkrim te gjate ku hidhte mjaft vrer mbi te gjithe ata qe kane kundershtuar idene e dhenies me koncesion afatgjate te Monumenteve te Trashegimise Kulturore Shqiptare. Duke pare se Zoti Gega ne shkrimin e tij e kishte humbur kontrollin duke kaluar ne sulme personale duke ju shmangur qellimisht debatit qartesisht duket se kundershtimi yne I ka dhembur pa mase atij por jo vetem. Ne fakt ne debatin tim publik une nuk jam marre fare me Zotin Gega pasi Arkitekti Gega ka qene dhe eshte thjesht nje perfitues i tenderave te Ministrise se Kultures dhe jo politik beres ne fushen e Trashegimise. Duke dashur te mos humbasim fokusin e debatit une po vazhdoj te merrem me ceshtjen kryesore dhe jo me fleterrufene e Z.Gega.
Si ish-komunist i vendosur qe denonconte koleget e tij Z.Gega ka nje pervoje te madhe ne kete fushe. Ceshtja qe une dhe koleget e mij debatojme eshte e qarte. A duhet apo jo ti jepen Biznesit Keshtjellat dhe Fortesat Historike te Trashegimise sone Bazuar ne cilat kritere profesioniste mund te jepen keto Keshtjella Kush i ben Projektet e restaurimeve IMK si nje institucion shteteror apo Arkitekte freelence qe paguhen nga Biznesi A kane Projektet e restaurimit profesionalizmin e kerkuar nga Konventat Nderkombetare
Me poshte duke dhene nje shembull konkret po ilustroj qarte mendimin tim te shprehur publikisht kunder ketij Projekti te Qeverise jo politikish si rreket te flase Z. Gega Co por nga zera profesionale ne fushen e restaurimeve.
Prof. Gianclaudio Machiarela Drejtor i Qendres Nderkombetare te Studimeve Ballkanike ne Universitetin Cha Foscari ne Venecia ka disa vite qe drejton nje ekspedite studimore ne zonen e Delvines. Personalitet i shquar i kultures Italiane ekspert i studimeve Bizantine dhe Islamike Prof. Machiarela dhe ekipi i tij nder te tjera ka studiuar me nje profesionalizem shkencor ne vecanti Manastirin e Mesopotamit. Eksperti shqiptar i cili me miratimin e Ministrise se Kultures punon ne restaurimin e ketij Monumenti unikal ne Shqiperi eshte Arkitekt Reshat Gega. Ministria e Kultures per publikun shqiptar ne debatin e fundit ka sjelle si shembull projektin e Zotit Gega per Kalane e Lezhes duke treguar se sa profesionalisht mund te paraqiten keto Projekte restauruese. Per Ministrine e Kultures Shefin e tij si dhe per lexuesit shqiptare ne kete shkrim po sjellim nje ze te pa politizuar i cili ka dy vjet qe informon Ministrine e Kultures se Kisha e Shen Nikolles ne Mesopotam do te rrezohet shume shpejt per shkak te nderhyrjeve jo profesionale dhe te gabuara qe ka kryer i emeruari i Ministrise se Kultures Arkitekti Reshat Gega. Duke mos qene as arkitekt dhe as i perfshire ne projekte restauruese me fondet e komunitetit nderkombetar them se nuk mund te me akuzoje kush se po shkruaj si rezultat i ndonje xhelozie profesionale ndaj Arkitektit Gega. Me lejen e Profesor Machiareles po sjell per lexuesit shqiptar pjese nga letra e gjate qe ai ka shkruar mbi problemet e shumta te punimeve restauruese ne Mesopotam. I takon Ministrit te Kultures per te verifikuar ne se problemet qe sjell Profesori i njohur italian qendrojne apo jo. Nese po atehere shikohet qarte se Ministria e Kultures po promovon si model te saj nje Projekt restaurimi te hartuar nga nje arkitekt i cili sipas ekipit italian ka nderhyre aq keq ne Monumentin e rralle Bizantin te Mesopotamit saqe shume shpejt ky Monument mund te rrezohet. Kur permenda fjalen rrezim ne shkrimin tim te meparshem sigurisht une i referohesha nje Raporti te pergatitur nga eksperte nderkombetar mbi kete ceshtje. Megjithese Z.Gega shkruan se kjo eshte fantazia ime dashakeqese le tia leme lexuesve qe te nxjerrin vete perfundimin e nevojshem.
Ja cfare shkruan Profesor Machiarela
I Dashur Auron shqetesimet tona per Mesopotamin nuk jane vetem per 4 Kupolat por per te gjithe Monumentin ne teresi. Qe nga Dhjetori i 2010 disa prej strukturave mbeshtetese si p.sh. ato qe mbanin Murin ne Jug te Kishes kolonat e medha qe mban narteksin e brendshem apo kolonat e tjera qe mbanin kupolat e renda te gjitha jane te shkaterruara apo gati ne heqje te plote. Te gjitha keto struktura mbeshtetese jane historike pasi jane pjese e restaurimit te pergjithshem qe Kisha e Shen Nikoles pati pas termetit shkaterrimtar te 1743. Sipas studimit archeo-geologists te ekipit tone ky termet ka pasur pasojat e nje Tcunami qe goditi Adriatikun Jugor. Me gjithe perdorimin e rripave oksidues prej celiku perqark Kupolave qe kane zevendesuar Pilastrat te vendosura provizorisht sipas arktitektit Gega rreziku i rrezimit te struktures se Kishes eshte shume i larte vecanerisht duke njohur aktivitetin sizmik te zones. Nga te dhenat e grumbulluara nga ekipi i eksperteve te mij nga Universiteti Politeknik i Milanos me pajisje speciale nga 38 pika te ndryshme te Kishes gjate nje periudhe mbikqyrje prej 18 muajsh Dhjetor 2007- Qershor 2009 kemi te qarte se asnje survej paraprak nuk eshte bere mbi Monumentin perpara se te fillonin aktivitetet restauruese. Me fjale te tjera Arkitekti Gega nuk paraqit dot asnje studim shkencor apo llogaritje per te mbeshtetur propozimin e ti per kete nderhyrje. Me sa duket punimet e kryera kane qene nje ceshtje intuite apo eksperience praktike.
Faktet e Profesor Machiareles qe i jane drejtuar prej kohesh Ministrise se Kultures jane shume shqetesuese per kedo qe e njeh fushen dhe e kupton realisht rrezikun qe i kanoset Monumentit Bizantin te Mesopotamit. Kuptohet qarte nga fjalet e Prof Machiareles se Arkitekti Gega nuk ka pasur asnje studim shkencor per te justifikuar nderhyrjen e tij ne kete Monument Kulture te Klasit te Pare. Po ne Projektin e Kalase se Lezhes per te cilin Arkitekti Gega thote se eshte ai autori i saj me cfare kriteresh ka operuar Duke pasur parasysh qe Ministria e Kultures ka emeruar Arkitektin Gega si specialist per nje studim te Kalase se Gjirokastres financuar me fonde europiane ne 2006 tashme mund te kuptojme qarte se cfare perfundimesh ka arritur Arkitekti Gega per kete Kala. Me sa duket kjo intuite apo eksperience e ka ndihmuar ate edhe ne punimet e Kalase se Peqinit - nje nga shembujt me te prekshem se si nje kulle e Mesjetes se vone mund te kthehet ne nje qebaptore. Nderhyrja brenda Kalase se Elbasanit ku jane germuar male te tere me material arkeologjik duke zbuluar nje mur te larte mbi sfond restorant-picerise se mesiperme e cila nga ana e saj kur u ndertua varrosi nje tempull bizantin. Projektit te restaurimeve te disa Objekteve te Trashegimise Kulturore ne Gjirokaster me nje fond diku prej 1.5 milion euro i lancuar me buje nga Qeveria. E mbeshtetur fuqimisht nga ish-Ministri i famshem Pango si nje prej margaritareve te punes se tij restaurimet e Z.Gega Pango mund te shikohen realisht nga qytetaret gjirokastrite te cilet i ka zene belaja me vrimat e shumta neper cati drurin jashte standartit qe eshte perdorur apo punimet restauruese jashte cdo kriteri nderkombetar. Megjithate le te vazhdojme me ato qe pershkruan Prof. Machiarela ne letren e tij.
Po te dergoj bashkangjitur Raportin Teknik i hartuar nga eksperti me i mire ne bote per strukturat inginierike ne restaurimet e Monumenteve Prof. Luigia Binda nga Politekniku i Milanit. Do te gjesh ne kete Raport ilustrime mbi problemet e nderteses si dhe konkluzione mbi shqetesimet tona mbi metodologjine ne se ka pasur ndonje te te tille e restaurimit te ndermarre nga Arkitekti Gega. Ky Raport eshte bere ne 2010 pas nje inspektimi te perbashket nga IMK dhe Universitetet e Milanit dhe Venecias te drejtuar nga une dhe Drejtori i IMK.
Dy muaj me vone Drejtori i IMK i ka shkruar Ministrise se Kultures per te paraqitur shqetesimet e tija mbi metodat e ndjekura ne keto restaurime. Po keshtu Ministrit te Kultures ju kerkua krijimi i nje komisioni ekspertesh i cili do te bente te mundur dhenien e nje gjykimi te pa varur profesionist mbi te gjitha datat e mbledhura per te percaktuar stabilitetin apo jo te Monumentit. ... Nga informacioni qe kam me rezulton se edhe sot pas gati nje viti percaktimi i nje Komisioni te tille eshte akoma ne proces diskutimi nga Drejtoria e Trashegimise ne Ministrine e Kultures. Me sa duket punimet restauruese te ndermarra nga Arkitekti Reshat Gega ne Kishen e Shen Nikolles por edhe ne Rusan dhe ne Sarande ne 2009 kane qene jashte kontrollit te IMK. Me fjale te tjera Arkitekti Gega pergjigjej direkt vetem tek Ministri i Kultures i cili jepte edhe fondet per keto punime dhe jo IMK-s.
Besoj i dashur Auron se ju do ti raportoni ne menyre korrekte keto fakte te cilat po ju shkruaj. Une akoma po pres nje kompesim moral per ate qe ne i kemi dhene Shqiperise per kohen qe i kemi dedikuar pasionin dhe parate per valorizimin dhe shpetimin e Trashegimise Kulture unikale Tuajen.
Sinqerisht Juaji
Gianclaudio
Letra e Profesor Machiareles eshte e qarte. Faktet ai i ka depozituar prane Institucioneve shqiptare te cilat kane detyren ligjore per ti verifikuar. Megjithate cdo lexues e kupton qarte se cfare kriteresh restauruese perdor Arkitekti Gega i vetmi arkitekt i cili ka 6 vite qe perfiton tenderat kryesore te Ministrise se Kultures ne restaurime. Z.Gega mund te shkruaje fleterrufete qe deshiron. Si ish-komunist i vendosur qe denonconte koleget e tij ai ka nje pervoje te madhe ne kete fushe. Por Z. Gega duhet ta kete te qarte se shume shpejt do te perballet me te verteten dhe do te jape llogari per te gjitha demtimet qe i ka bere Trashegimise Kulturore Shqiptare
Si ish-komunist i vendosur qe denonconte koleget e tij Z.Gega ka nje pervoje te madhe ne kete fushe. Ceshtja qe une dhe koleget e mij debatojme eshte e qarte. A duhet apo jo ti jepen Biznesit Keshtjellat dhe Fortesat Historike te Trashegimise sone Bazuar ne cilat kritere profesioniste mund te jepen keto Keshtjella Kush i ben Projektet e restaurimeve IMK si nje institucion shteteror apo Arkitekte freelence qe paguhen nga Biznesi A kane Projektet e restaurimit profesionalizmin e kerkuar nga Konventat Nderkombetare
Me poshte duke dhene nje shembull konkret po ilustroj qarte mendimin tim te shprehur publikisht kunder ketij Projekti te Qeverise jo politikish si rreket te flase Z. Gega Co por nga zera profesionale ne fushen e restaurimeve.
Prof. Gianclaudio Machiarela Drejtor i Qendres Nderkombetare te Studimeve Ballkanike ne Universitetin Cha Foscari ne Venecia ka disa vite qe drejton nje ekspedite studimore ne zonen e Delvines. Personalitet i shquar i kultures Italiane ekspert i studimeve Bizantine dhe Islamike Prof. Machiarela dhe ekipi i tij nder te tjera ka studiuar me nje profesionalizem shkencor ne vecanti Manastirin e Mesopotamit. Eksperti shqiptar i cili me miratimin e Ministrise se Kultures punon ne restaurimin e ketij Monumenti unikal ne Shqiperi eshte Arkitekt Reshat Gega. Ministria e Kultures per publikun shqiptar ne debatin e fundit ka sjelle si shembull projektin e Zotit Gega per Kalane e Lezhes duke treguar se sa profesionalisht mund te paraqiten keto Projekte restauruese. Per Ministrine e Kultures Shefin e tij si dhe per lexuesit shqiptare ne kete shkrim po sjellim nje ze te pa politizuar i cili ka dy vjet qe informon Ministrine e Kultures se Kisha e Shen Nikolles ne Mesopotam do te rrezohet shume shpejt per shkak te nderhyrjeve jo profesionale dhe te gabuara qe ka kryer i emeruari i Ministrise se Kultures Arkitekti Reshat Gega. Duke mos qene as arkitekt dhe as i perfshire ne projekte restauruese me fondet e komunitetit nderkombetar them se nuk mund te me akuzoje kush se po shkruaj si rezultat i ndonje xhelozie profesionale ndaj Arkitektit Gega. Me lejen e Profesor Machiareles po sjell per lexuesit shqiptar pjese nga letra e gjate qe ai ka shkruar mbi problemet e shumta te punimeve restauruese ne Mesopotam. I takon Ministrit te Kultures per te verifikuar ne se problemet qe sjell Profesori i njohur italian qendrojne apo jo. Nese po atehere shikohet qarte se Ministria e Kultures po promovon si model te saj nje Projekt restaurimi te hartuar nga nje arkitekt i cili sipas ekipit italian ka nderhyre aq keq ne Monumentin e rralle Bizantin te Mesopotamit saqe shume shpejt ky Monument mund te rrezohet. Kur permenda fjalen rrezim ne shkrimin tim te meparshem sigurisht une i referohesha nje Raporti te pergatitur nga eksperte nderkombetar mbi kete ceshtje. Megjithese Z.Gega shkruan se kjo eshte fantazia ime dashakeqese le tia leme lexuesve qe te nxjerrin vete perfundimin e nevojshem.
Ja cfare shkruan Profesor Machiarela
I Dashur Auron shqetesimet tona per Mesopotamin nuk jane vetem per 4 Kupolat por per te gjithe Monumentin ne teresi. Qe nga Dhjetori i 2010 disa prej strukturave mbeshtetese si p.sh. ato qe mbanin Murin ne Jug te Kishes kolonat e medha qe mban narteksin e brendshem apo kolonat e tjera qe mbanin kupolat e renda te gjitha jane te shkaterruara apo gati ne heqje te plote. Te gjitha keto struktura mbeshtetese jane historike pasi jane pjese e restaurimit te pergjithshem qe Kisha e Shen Nikoles pati pas termetit shkaterrimtar te 1743. Sipas studimit archeo-geologists te ekipit tone ky termet ka pasur pasojat e nje Tcunami qe goditi Adriatikun Jugor. Me gjithe perdorimin e rripave oksidues prej celiku perqark Kupolave qe kane zevendesuar Pilastrat te vendosura provizorisht sipas arktitektit Gega rreziku i rrezimit te struktures se Kishes eshte shume i larte vecanerisht duke njohur aktivitetin sizmik te zones. Nga te dhenat e grumbulluara nga ekipi i eksperteve te mij nga Universiteti Politeknik i Milanos me pajisje speciale nga 38 pika te ndryshme te Kishes gjate nje periudhe mbikqyrje prej 18 muajsh Dhjetor 2007- Qershor 2009 kemi te qarte se asnje survej paraprak nuk eshte bere mbi Monumentin perpara se te fillonin aktivitetet restauruese. Me fjale te tjera Arkitekti Gega nuk paraqit dot asnje studim shkencor apo llogaritje per te mbeshtetur propozimin e ti per kete nderhyrje. Me sa duket punimet e kryera kane qene nje ceshtje intuite apo eksperience praktike.
Faktet e Profesor Machiareles qe i jane drejtuar prej kohesh Ministrise se Kultures jane shume shqetesuese per kedo qe e njeh fushen dhe e kupton realisht rrezikun qe i kanoset Monumentit Bizantin te Mesopotamit. Kuptohet qarte nga fjalet e Prof Machiareles se Arkitekti Gega nuk ka pasur asnje studim shkencor per te justifikuar nderhyrjen e tij ne kete Monument Kulture te Klasit te Pare. Po ne Projektin e Kalase se Lezhes per te cilin Arkitekti Gega thote se eshte ai autori i saj me cfare kriteresh ka operuar Duke pasur parasysh qe Ministria e Kultures ka emeruar Arkitektin Gega si specialist per nje studim te Kalase se Gjirokastres financuar me fonde europiane ne 2006 tashme mund te kuptojme qarte se cfare perfundimesh ka arritur Arkitekti Gega per kete Kala. Me sa duket kjo intuite apo eksperience e ka ndihmuar ate edhe ne punimet e Kalase se Peqinit - nje nga shembujt me te prekshem se si nje kulle e Mesjetes se vone mund te kthehet ne nje qebaptore. Nderhyrja brenda Kalase se Elbasanit ku jane germuar male te tere me material arkeologjik duke zbuluar nje mur te larte mbi sfond restorant-picerise se mesiperme e cila nga ana e saj kur u ndertua varrosi nje tempull bizantin. Projektit te restaurimeve te disa Objekteve te Trashegimise Kulturore ne Gjirokaster me nje fond diku prej 1.5 milion euro i lancuar me buje nga Qeveria. E mbeshtetur fuqimisht nga ish-Ministri i famshem Pango si nje prej margaritareve te punes se tij restaurimet e Z.Gega Pango mund te shikohen realisht nga qytetaret gjirokastrite te cilet i ka zene belaja me vrimat e shumta neper cati drurin jashte standartit qe eshte perdorur apo punimet restauruese jashte cdo kriteri nderkombetar. Megjithate le te vazhdojme me ato qe pershkruan Prof. Machiarela ne letren e tij.
Po te dergoj bashkangjitur Raportin Teknik i hartuar nga eksperti me i mire ne bote per strukturat inginierike ne restaurimet e Monumenteve Prof. Luigia Binda nga Politekniku i Milanit. Do te gjesh ne kete Raport ilustrime mbi problemet e nderteses si dhe konkluzione mbi shqetesimet tona mbi metodologjine ne se ka pasur ndonje te te tille e restaurimit te ndermarre nga Arkitekti Gega. Ky Raport eshte bere ne 2010 pas nje inspektimi te perbashket nga IMK dhe Universitetet e Milanit dhe Venecias te drejtuar nga une dhe Drejtori i IMK.
Dy muaj me vone Drejtori i IMK i ka shkruar Ministrise se Kultures per te paraqitur shqetesimet e tija mbi metodat e ndjekura ne keto restaurime. Po keshtu Ministrit te Kultures ju kerkua krijimi i nje komisioni ekspertesh i cili do te bente te mundur dhenien e nje gjykimi te pa varur profesionist mbi te gjitha datat e mbledhura per te percaktuar stabilitetin apo jo te Monumentit. ... Nga informacioni qe kam me rezulton se edhe sot pas gati nje viti percaktimi i nje Komisioni te tille eshte akoma ne proces diskutimi nga Drejtoria e Trashegimise ne Ministrine e Kultures. Me sa duket punimet restauruese te ndermarra nga Arkitekti Reshat Gega ne Kishen e Shen Nikolles por edhe ne Rusan dhe ne Sarande ne 2009 kane qene jashte kontrollit te IMK. Me fjale te tjera Arkitekti Gega pergjigjej direkt vetem tek Ministri i Kultures i cili jepte edhe fondet per keto punime dhe jo IMK-s.
Besoj i dashur Auron se ju do ti raportoni ne menyre korrekte keto fakte te cilat po ju shkruaj. Une akoma po pres nje kompesim moral per ate qe ne i kemi dhene Shqiperise per kohen qe i kemi dedikuar pasionin dhe parate per valorizimin dhe shpetimin e Trashegimise Kulture unikale Tuajen.
Sinqerisht Juaji
Gianclaudio
Letra e Profesor Machiareles eshte e qarte. Faktet ai i ka depozituar prane Institucioneve shqiptare te cilat kane detyren ligjore per ti verifikuar. Megjithate cdo lexues e kupton qarte se cfare kriteresh restauruese perdor Arkitekti Gega i vetmi arkitekt i cili ka 6 vite qe perfiton tenderat kryesore te Ministrise se Kultures ne restaurime. Z.Gega mund te shkruaje fleterrufete qe deshiron. Si ish-komunist i vendosur qe denonconte koleget e tij ai ka nje pervoje te madhe ne kete fushe. Por Z. Gega duhet ta kete te qarte se shume shpejt do te perballet me te verteten dhe do te jape llogari per te gjitha demtimet qe i ka bere Trashegimise Kulturore Shqiptare