Teodor Laco Jatregimiqe shqetesoiByronepolitike
Ne hapesiren e ngushte qe i lejohej kritikes ne sistem in totalitar humori dhe satira shqiptare bene me te miren e mundshme. Natyrisht shigjetat e tyre e merrnin nishanin poshte pa guxuar te preknin vete sistemin por nenteksti i tyre shpesh ishte aq i qarte sa teoricienet e socrealizmit te kerkonin qe edhe ne qender te humorit te vihej heroi pozitiv. Keshtu shkruan Teodor Laco ne faqen e fundme te librit te tij me tregime Statusi i qenit. Libri i sapobotuar nga shtepia botuese Toena perfshin nje numer te madh tregimesh satirike permes te cilave vihen ne loje dukuri te ndryshme shoqerore ku shumica e tyre marrin shkas nga ndodhi nen komunizem. Laco thote se ne ato vite ndonese nuk e pata humorin si domenin tim kryesor nga libri ne liber e perndoqa nje personazh kryetar kooperative qe e quajta Mystahek Mullamake. E ne fakt edhe ne kete botim ka perfshire nje tregim per kete funksionar te shtetit te kohes. Shkrimtari na tregon se ne kete botim ka perfshire Ceshtjen e pulave dhe Operacionin e Dolfit por se cila eshte rendesia e tyre Laco e ka rrefyer gjate intervistes per Gazeten ku shprehet se tregimet e tjera jane ngacmime te viteve te fundit duke vjele subjekte nga dy kohet diktatura dhe demokracia. Por cfare e ka shtyre ate ti rikthehet humorit Ai thote se mbase eshte e vertete ajo qe thuhet se me kalimin e viteve shkrimtari priret nga veshtrimi komik.... Nga nje tregim tek tjetri me qetesine qe e karakterizon shkrimtari te con ne nje tjeter atmosfere e cila vjen e percjelle natyrshem. Libri pervecse rrefen me humor duke dhuruar edhe situata te kendshme kete e ben pa te lodhur me historite standarde te nje regjimi te eger qe tashme ka perenduar...
Statusi i qenit ju kthen tek humori. Me cfare tregimesh rivini para lexuesit
Kam shkruar nje numer te madh tregimesh humoristike e satirike te cilat jane permbledhur ne libra te ndryshem. Satira ka qene nje gjini e dashur per mua sepse kam shkruar edhe komedi.
Mendoj se kjo ka qene nje gjini permes te ciles munda te bej disa kritika per dukurite negative per kohen. Ne librin tim te fundit nga tregimet e shkruara para viteve zgjodha vetem tre. Ai qe titullohet Ceshtja e pulave eshte botuar ne vitin 1973 dhe ka ne qender nje kryetar kooperative qe shperdoron detyren duke harxhuar pasurite e kooperatives per qejfet e veta. Nuk eshte nje person konkret por nje figure e pergjithesuar krijuar nga vezhgimet e mia ne kohen kur punoja agronom e kur kam njohur shume nga keta tipa. Tregimi Ceshtja e pulave eshte nje tregim mjaft i thjeshte qe mbahet ne kembe vetem me batuten e fundit. Meqenese kryetari ka marre shume pula qe jane ngrene per drekat e darkat e tij personale llogaritari i tij eshte i shqetesuar por nuk mund te ngreje zerin. Kur e pyet kryetarin si ta justifikojme numrin e vogel te pulave ai i thote perdor fondin qe eshte per qente e gjahut.
Krijimtaria juaj e para viteve 1990 perfaqesohet edhe me tregimin Operacioni i Dolfit per te cilin thoni se ka shqetesuar Byrone politike te kohes...
Operacioni i Dolfit eshte botuar ne gazeten Drita ne maj te 90-es tregim qe sipas dokumenteve arkivore u be objekt diskutimi deri ne Byrone politike. Ne qender ky tregim ka nje mjek te zotin ne nje qytet te cilin e therrasin ne mes te nates per tu rikthyer ne spital ku do te operonte Dolfin e shokut Taxhedin...Me mendjen se Dolfi ishte i biri i zyrtarit ai niset me vrap drejt spitalit per te marre vesh atje se ne fakt ky ishte qeni i tij dhe se kete operacion mund ta bente kushdo. Kjo ishte nje ironi shume e forte e me sa kam lexuar ne Arkivin e Shtetit ne nje mbledhje te Byrose politike eshte thene se tani po merren edhe me qente tane dhe po na kritikojne e kjo do te thote qe guximi i njerezve eshte rritur.
Me tej ka tregime te shkruara ne keto vitet e fundit. Sa ndryshon objekti qe vihet ne loje nga nje kohe ne tjetren
Tregimet e tjera jane shkruar keto tri vitet e fundit dhe jane fokusuar ne dy periudha ne periudhen komuniste pra jane subjekte te nxjerra nga ajo kohe por qe shihen me tjeter sy dhe ne periudhen e demokracise ku fenomenet komike i bashkojne te dyja kohet. Shikimi kritik i fenomeneve nuk mund te behet me kritike te drejtperdrejte por ne letersi behet me satire ironi dhe humor. Sot ka shume fenomene qe na bejne per te qeshur qe nga marredheniet familjare te cilat jane te nje natyre te re e deri tek fenomenet dramatike sic ishte viti 1997 per te cilin kam shkruar tregimin me titull Thesi i premtimeve qe ka humor te zi. Tregimi qe i jep titullin librit Statusi i qenit qe fokuson marredheniet e sotme familjare ka ne qender nje burre te moshuar qe jeton me djalin e nusen e tij. Keta te dy te dashuruar me qenin kane lene menjane babane te cilit i ngarkojne si detyre oraret kur duhet te ushqejne kafshen. I shqetesuar nga kjo plaku nje dite iu thote atyre qe ka degjuar se po diskutohet nje projekt qe do tiu jape edhe pleqve statusin e qenit pra nje ironi e thelle.
Vitin qe shkoi ne nje debat per shkak te nje libri historie u diskutua nese viti 97 ishte apo jo nje revolucion komunist. Ju cmendoni per ato ngjarje
Une kam qene protagonist i ngjarjeve ne ate vit deri sa ra qeveria Meksi 3 dhe u krijua qeveria e Pajtimit Kombetar me ne krye Bashkim Finon kam qene minister. Asokohe u krijua nje grup prej 10 partish politike qe mbeshtesnin qeverine e Pajtimit dhe takoheshin here pas here. Kesisoj ngjarjet i kam pare nga brenda dhe i njoh shume mire. Thelbi eshte ky Shpeshhere pretendohet se ngjarjet e vitit 1997 ishin rrjedhoje e zgjedhjeve te manipuluara te vitit 1996 gje qe per mua nuk eshte e vertete se nese do te ishte per kete rremujat do te kishin ndodhur me perpara. 97-ta per mua eshte pjelle e firmave piramidale qe ne menyre te befasishme mashtruan nje numer te madh njerezish. Kur njeriu preket tek interesi i tij vetjak ai revoltohet dhe 97-ta ishte revolte e atyre qe u mashtruan nga keto firma e qe u shfrytezuan nga opozita per qellime politike.
Si njeri jo vetem i letrave por edhe si politikan si e shihni situaten e sotme politike
Une kam keshillen qe kam pasur parasysh gjithe jeten time gjithnje duhet te mendojme se jemi bij e bija eter e vellezer e motra te te njejtit vend ndaj duhet gjetur gjuha e perbashket. Kete gjuhe ta japin kompromiset dhe heqja dore nga politikat agresive. Nese do vazhdojme me politika agresive kompromisi eshte i veshtire. Interesi i kombit duhet te dale mbi interesat partiake e vetjake. Te gjithe ne flasim shqip por nuk mendojme e nuk veprojme shqiptarisht.
intervista u botua sot ne Gazeta Shqiptare
Statusi i qenit ju kthen tek humori. Me cfare tregimesh rivini para lexuesit
Kam shkruar nje numer te madh tregimesh humoristike e satirike te cilat jane permbledhur ne libra te ndryshem. Satira ka qene nje gjini e dashur per mua sepse kam shkruar edhe komedi.
Mendoj se kjo ka qene nje gjini permes te ciles munda te bej disa kritika per dukurite negative per kohen. Ne librin tim te fundit nga tregimet e shkruara para viteve zgjodha vetem tre. Ai qe titullohet Ceshtja e pulave eshte botuar ne vitin 1973 dhe ka ne qender nje kryetar kooperative qe shperdoron detyren duke harxhuar pasurite e kooperatives per qejfet e veta. Nuk eshte nje person konkret por nje figure e pergjithesuar krijuar nga vezhgimet e mia ne kohen kur punoja agronom e kur kam njohur shume nga keta tipa. Tregimi Ceshtja e pulave eshte nje tregim mjaft i thjeshte qe mbahet ne kembe vetem me batuten e fundit. Meqenese kryetari ka marre shume pula qe jane ngrene per drekat e darkat e tij personale llogaritari i tij eshte i shqetesuar por nuk mund te ngreje zerin. Kur e pyet kryetarin si ta justifikojme numrin e vogel te pulave ai i thote perdor fondin qe eshte per qente e gjahut.
Krijimtaria juaj e para viteve 1990 perfaqesohet edhe me tregimin Operacioni i Dolfit per te cilin thoni se ka shqetesuar Byrone politike te kohes...
Operacioni i Dolfit eshte botuar ne gazeten Drita ne maj te 90-es tregim qe sipas dokumenteve arkivore u be objekt diskutimi deri ne Byrone politike. Ne qender ky tregim ka nje mjek te zotin ne nje qytet te cilin e therrasin ne mes te nates per tu rikthyer ne spital ku do te operonte Dolfin e shokut Taxhedin...Me mendjen se Dolfi ishte i biri i zyrtarit ai niset me vrap drejt spitalit per te marre vesh atje se ne fakt ky ishte qeni i tij dhe se kete operacion mund ta bente kushdo. Kjo ishte nje ironi shume e forte e me sa kam lexuar ne Arkivin e Shtetit ne nje mbledhje te Byrose politike eshte thene se tani po merren edhe me qente tane dhe po na kritikojne e kjo do te thote qe guximi i njerezve eshte rritur.
Me tej ka tregime te shkruara ne keto vitet e fundit. Sa ndryshon objekti qe vihet ne loje nga nje kohe ne tjetren
Tregimet e tjera jane shkruar keto tri vitet e fundit dhe jane fokusuar ne dy periudha ne periudhen komuniste pra jane subjekte te nxjerra nga ajo kohe por qe shihen me tjeter sy dhe ne periudhen e demokracise ku fenomenet komike i bashkojne te dyja kohet. Shikimi kritik i fenomeneve nuk mund te behet me kritike te drejtperdrejte por ne letersi behet me satire ironi dhe humor. Sot ka shume fenomene qe na bejne per te qeshur qe nga marredheniet familjare te cilat jane te nje natyre te re e deri tek fenomenet dramatike sic ishte viti 1997 per te cilin kam shkruar tregimin me titull Thesi i premtimeve qe ka humor te zi. Tregimi qe i jep titullin librit Statusi i qenit qe fokuson marredheniet e sotme familjare ka ne qender nje burre te moshuar qe jeton me djalin e nusen e tij. Keta te dy te dashuruar me qenin kane lene menjane babane te cilit i ngarkojne si detyre oraret kur duhet te ushqejne kafshen. I shqetesuar nga kjo plaku nje dite iu thote atyre qe ka degjuar se po diskutohet nje projekt qe do tiu jape edhe pleqve statusin e qenit pra nje ironi e thelle.
Vitin qe shkoi ne nje debat per shkak te nje libri historie u diskutua nese viti 97 ishte apo jo nje revolucion komunist. Ju cmendoni per ato ngjarje
Une kam qene protagonist i ngjarjeve ne ate vit deri sa ra qeveria Meksi 3 dhe u krijua qeveria e Pajtimit Kombetar me ne krye Bashkim Finon kam qene minister. Asokohe u krijua nje grup prej 10 partish politike qe mbeshtesnin qeverine e Pajtimit dhe takoheshin here pas here. Kesisoj ngjarjet i kam pare nga brenda dhe i njoh shume mire. Thelbi eshte ky Shpeshhere pretendohet se ngjarjet e vitit 1997 ishin rrjedhoje e zgjedhjeve te manipuluara te vitit 1996 gje qe per mua nuk eshte e vertete se nese do te ishte per kete rremujat do te kishin ndodhur me perpara. 97-ta per mua eshte pjelle e firmave piramidale qe ne menyre te befasishme mashtruan nje numer te madh njerezish. Kur njeriu preket tek interesi i tij vetjak ai revoltohet dhe 97-ta ishte revolte e atyre qe u mashtruan nga keto firma e qe u shfrytezuan nga opozita per qellime politike.
Si njeri jo vetem i letrave por edhe si politikan si e shihni situaten e sotme politike
Une kam keshillen qe kam pasur parasysh gjithe jeten time gjithnje duhet te mendojme se jemi bij e bija eter e vellezer e motra te te njejtit vend ndaj duhet gjetur gjuha e perbashket. Kete gjuhe ta japin kompromiset dhe heqja dore nga politikat agresive. Nese do vazhdojme me politika agresive kompromisi eshte i veshtire. Interesi i kombit duhet te dale mbi interesat partiake e vetjake. Te gjithe ne flasim shqip por nuk mendojme e nuk veprojme shqiptarisht.
intervista u botua sot ne Gazeta Shqiptare