Tumoret, manual shpjegimi të kimioterapisë për pacientët
Shpjegime për efektet anësore të kimioterapisë
Nj smundje e paragjykuar n t njjtn koh e veshur me malinjitetet m t mdha. Shum prej personave t diagnostikuar me tumor n vendin ton mbrthehen nga tmerri dhe frika q u ngjall smundja. Madje, nj pjes e tyre kur msojn pr kimioterapin, hezitojn deri n at pik sa braktisja u duket e vetmja rrugzgjidhje. Mjekt e Onkologjikut shprehen se jo gjithmon gjejn mirkuptimin e t smurit pr ndjekjen e kurs. Ndryshimi i fizionomis dhe rnia e flokve pr ta sht shum e rnd. Duke par reagimet e pacientve, Dhurata Tarifa, doktore shkencash n Spitalin Onkologjik n QSUT, ka botuar nj manual pr pacientt, duke shpjeguar efektet ansore t kimioterapis.
Manuali
Nj nism krejtsisht vetjake, n nj botim prej disa faqesh jan prmbledhur efektet ansore t kimioterapis pr t gjith ata pacient t smur me tumore. Pasi kan msuar pr smundjen nj kategori e veant e pacientve, pasi n disa raste smundja u komunikohet t afrmve, mjekja Tarifa jep edhe kt manual. Shpjegimet nisin fillimisht me kimioterapin, far sht, pse sht e domosdoshme dhe si do t vazhdoj kura me trajtimin edhe me disa medikamente t tjera. M pas, pacientit i thuhen efektet ansore t prgjithshme dhe specifike. Doktoresha shprehet se botimi u vjen n ndihm pacientve pr t kuptuar se cilat do t jen ndryshimet q do t hasin, n cilat raste nuk duhet t shqetsohen pr ndryshimet n trup dhe n cilat raste duhet t’i drejtohen menjher mjekut.
Manuali merr me radh t gjitha organet e njeriut dhe ndryshimet q ndodhin gjat ndjekjes s kimioterapis nga pacientt. Kshtu, atyre u shpjegohen efektet ansore n mnyr t veant n palcn e kuqe t kockave, mukozat e aparatit trets dhe aparatit riprodhues. Doktoresha e shkencave, mjeke n Onkologjik, Dhurata Tarifa, thot se “n manual jan shpjeguar edhe efektet ansore t medikamenteve antitumorale q shkaktojn n organe apo sisteme t veanta t organizmit si aparatit respirator, kardiovaskular, aparatit urinar, hepatit dhe sistemit nervor”.
Rastet
N kto 20 vite n vendin ton jan dyfishuar rastet e personave t prekur nga tumoret. Dy llojet m t prhapura jan tumori i mushkrive te meshkujt dhe ai i gjirit te femrat. Diagnostikimi i von, fobia nga smundja bjn q kto smundje t kapen n stade t avancuara. Shqipria renditet n listn e vendeve q kan shifra t larta t pacientve q vuajn nga tumoret. N 20 vitet e fundit sht shtuar ndjeshm numri i pacientve q vuajn nga lloje t ndryshme t tumoreve, duke e dyfishuar at, krahasuar me vitet para '90-s. Shefi i shrbimit t Onkologjikut n Qendrn Spitalore Universitare “Nn Tereza” thot se diagnostikimi i hershm i pacientve sht nj nga prioritetet e strukturave t shndetsis. Mjekt cilsojn si problematike vdekshmrin, pasi, sipas tyre, mungon sensibilizmi i qytetarve. “Vdekshmria vazhdon t mbetet e lart, sepse fatkeqsisht ende popullsia shqiptare nuk sht ndrgjegjsuar si duhet q kanceri nuk sht m nj fatalitet, por nj smundje q mund t shrohet dhe mund t’ju them q sot n bot, rreth 50 pr qind e rasteve me kancer mund t shrohen ose t ken mbijetesa jasht mase t gjata”.