UNMIK-u e ndan Kosovn
Sipas Pakos s Ahtisaarit, mbi t ciln sht shpallur pavarsia e Kosovs, UNMIK-u do t duhej q m 15 qershor t prfundonte mandatin e vet n Kosov. Sipas nenit 15, pika g, t Pakos, n fund t periudhs s tranzicionit mandati i UNMIK-ut do t skadoj dhe i tr pushteti legjislativ dhe ai ekzekutiv do t bartet tek autoritetet e Kosovs.
Por, nisur nga hapat e fundit diplomatik, UNMIK-u deklaron se do t mbetet n Kosov edhe pas 15 qershorit. Ky veprim do t ishte i rrezikshm politikisht, pr arsye se do t krijoj komplikime n qeverisjen e Kosovs. Nse UNMIK-u nuk shkon, EULEX-i vendoset n Kosov dhe institucionet e Kosovs krkojn kompetenca dhe prgjegjsi shtes, duke u bazuar n dokumentin e Ahtisaarit, ather Kosova do t gjendet prball nj prplasje mes ktyre tri pushteteve, q do t drgoj n bllokad t qeverisjes, nga e cila gjendje pasojat do ti bartin qytetart e Kosovs.
Krkesa q UNMIK-u t mbett edhe m tej n Kosov, ngjason n tendencn pr ta zhvleftsuar pavarsin e Kosovs, t ciln gj e synojn rust dhe serbt. N ann tjetr, mbetja e UNMIK-ut do ta bj Kosovn t ngjasoj n nj Qipro t ndar. Mbase vazhdimi i prezencs s UNMIK-ut edhe pas 15 qershorit do ta funksionalizoj ndarjen e but brenda Kosovs dhe n t njjtn koh, do t ishte nj hap q ndihmon n vnie n jet t planit t Samarxhiqit pr ndarje funksionale t Kosovs.
Kjo q ndodh me UNMIK-ut sht luajtje e valles ruse dhe serbe, ngase t dyja palt vazhdimisht kan krkuar mnyra pr ti arritur qllimet dhe nj nga ato ka qen ndarja e Kosovs. Askush m mir nuk mund ta funksionalizoj ndarjen e Kosovs, sesa mbetja e UNMIK-ut n Kosov dhe trheqja e tij n fshatrat dhe qytetet ku jetojn serbt. N kt rast, EULEX-si do t ishte i pafuqishm pr t vepruar n kto zona, sikurse q t pafuqishme do ishin edhe institucionet e Kosovs. Nj vend i cili do t kishte dy pushtet t tilla, nuk do t mund t quhej dhe as konsiderohej si i bashkuar.
Moska zyrtare qysh m 7 shkurt, prmes nj dokumenti konfidencial, kishte parashikuar ndarjen e Kosovs, prkatsisht ndarjen e veriut t Kosovs. T njjtn gj ka krkuar edhe ideatori i ngjarjeve n Kosov, nacionalisti dhe shkrimtari serb me ndikimi n Serbi, Dobrica Qosiq, i cili i ka sugjeruar Evrops q veriun e Kosovs tia jap Serbis. M shum se sa q mund t ken ndikim kto ide tek politika e BE-s apo proceset politike n prgjithsi, ato m qart paraqesin vizionin dhe politikn q vazhdon t ndiqet brenda ktyre dy vendeve dhe t cilat krkojn q t bhet presion mbi Kshillin e Sigurimit q n Kosov t mbetet UNMIK-u. Duke e fortifikuar UNMIK-un n Kosov, prkatsisht n vendbanimet ku jetojn serbt, ato pretendojn q ta ndajn Kosovn.
Pr t mos ardhur para akti t kryer, institucionet e Kosovs duhet t jen me t zshme dhe me t vendosura n krkesat e tyre. Ato nuk duhet t shprehen dyshuese rreth ksaj shtje dhe t pranojn mbetjen e UNMIK-ut n ndonj form n Kosov pas 15 qershorit. Nse institucionet e Kosovs kan pranuar q t implementohet Pakoja e Ahtisaarit dhe nse bashksia ndrkombtare ka qen kmbngulse q zhvillimet politike t ecin mbi kt Pako, ather i gjith procesi duhet t ecn mbi kta binar, q do t thot se UNMIK-u duhet t shkoj nga Kosova pas 15 qershorit.
Institucionet e Kosovs duhet t deklarohen qart se nuk pranojn t mbetet UNMIK-u edhe m tej n Kosov. Duhet tia bjn t qart KS-s s pas 15 qershorit prgjegjsit pr t qeverisur u kalojn institucioneve t Kosovs, ndrsa q prgjegjsit tjera t prcaktuara me Pakon e Ahtisaarit do ti marr EULEX-i. Ndryshe, nse vetm edhe nj pik e ksaj pakoje nuk implementohet, ather Pakoja vetvetiu do t ishte kundrthnse, ka do t thot se edhe Kosova nuk do t ket obligim ndaj saj, ani pse e ka miratuar n Kuvend. Kjo do ta prishte tr procesin e ndrtuar nga 17 shkurti dhe e gjith situata do t orientohej n nj kahe tjetr.
Ndryshe, askush nuk mund t tregoj, se far do t mund bnte apo cili do t ishte roli i UNMIK-ut pas 15 qershorit n Kosov. I vetmi rol q do t mund ta luante prania e UNMIK-ut n Kosov, pas 15 qershorit, do t ishte vnia n jet e ndarjes s Kosovs mbi baza etnike, mes shqiptarve dhe serbve. Pr kt ndarje do t kujdeseshin t dy misionet ndrkombtare. N vendbanimet serbe kujdestar do t ishte UNMIK-u; n vendbanimet shqiptare EULEX; KFOR-i do t shndrrohej n nj ruajts dhe garantues t ksaj ndarje; ndrsa q institucionet e Kosovs do t ishin trsisht t pafuqishme pr t ndryshuar dika ose do t ishin miratues t heshtur t ktij skenari, duke deklaruar se nuk ka ndarje apo se nuk do t pranojn ndarje, si kan
deri m tani.
Por, nisur nga hapat e fundit diplomatik, UNMIK-u deklaron se do t mbetet n Kosov edhe pas 15 qershorit. Ky veprim do t ishte i rrezikshm politikisht, pr arsye se do t krijoj komplikime n qeverisjen e Kosovs. Nse UNMIK-u nuk shkon, EULEX-i vendoset n Kosov dhe institucionet e Kosovs krkojn kompetenca dhe prgjegjsi shtes, duke u bazuar n dokumentin e Ahtisaarit, ather Kosova do t gjendet prball nj prplasje mes ktyre tri pushteteve, q do t drgoj n bllokad t qeverisjes, nga e cila gjendje pasojat do ti bartin qytetart e Kosovs.
Krkesa q UNMIK-u t mbett edhe m tej n Kosov, ngjason n tendencn pr ta zhvleftsuar pavarsin e Kosovs, t ciln gj e synojn rust dhe serbt. N ann tjetr, mbetja e UNMIK-ut do ta bj Kosovn t ngjasoj n nj Qipro t ndar. Mbase vazhdimi i prezencs s UNMIK-ut edhe pas 15 qershorit do ta funksionalizoj ndarjen e but brenda Kosovs dhe n t njjtn koh, do t ishte nj hap q ndihmon n vnie n jet t planit t Samarxhiqit pr ndarje funksionale t Kosovs.
Kjo q ndodh me UNMIK-ut sht luajtje e valles ruse dhe serbe, ngase t dyja palt vazhdimisht kan krkuar mnyra pr ti arritur qllimet dhe nj nga ato ka qen ndarja e Kosovs. Askush m mir nuk mund ta funksionalizoj ndarjen e Kosovs, sesa mbetja e UNMIK-ut n Kosov dhe trheqja e tij n fshatrat dhe qytetet ku jetojn serbt. N kt rast, EULEX-si do t ishte i pafuqishm pr t vepruar n kto zona, sikurse q t pafuqishme do ishin edhe institucionet e Kosovs. Nj vend i cili do t kishte dy pushtet t tilla, nuk do t mund t quhej dhe as konsiderohej si i bashkuar.
Moska zyrtare qysh m 7 shkurt, prmes nj dokumenti konfidencial, kishte parashikuar ndarjen e Kosovs, prkatsisht ndarjen e veriut t Kosovs. T njjtn gj ka krkuar edhe ideatori i ngjarjeve n Kosov, nacionalisti dhe shkrimtari serb me ndikimi n Serbi, Dobrica Qosiq, i cili i ka sugjeruar Evrops q veriun e Kosovs tia jap Serbis. M shum se sa q mund t ken ndikim kto ide tek politika e BE-s apo proceset politike n prgjithsi, ato m qart paraqesin vizionin dhe politikn q vazhdon t ndiqet brenda ktyre dy vendeve dhe t cilat krkojn q t bhet presion mbi Kshillin e Sigurimit q n Kosov t mbetet UNMIK-u. Duke e fortifikuar UNMIK-un n Kosov, prkatsisht n vendbanimet ku jetojn serbt, ato pretendojn q ta ndajn Kosovn.
Pr t mos ardhur para akti t kryer, institucionet e Kosovs duhet t jen me t zshme dhe me t vendosura n krkesat e tyre. Ato nuk duhet t shprehen dyshuese rreth ksaj shtje dhe t pranojn mbetjen e UNMIK-ut n ndonj form n Kosov pas 15 qershorit. Nse institucionet e Kosovs kan pranuar q t implementohet Pakoja e Ahtisaarit dhe nse bashksia ndrkombtare ka qen kmbngulse q zhvillimet politike t ecin mbi kt Pako, ather i gjith procesi duhet t ecn mbi kta binar, q do t thot se UNMIK-u duhet t shkoj nga Kosova pas 15 qershorit.
Institucionet e Kosovs duhet t deklarohen qart se nuk pranojn t mbetet UNMIK-u edhe m tej n Kosov. Duhet tia bjn t qart KS-s s pas 15 qershorit prgjegjsit pr t qeverisur u kalojn institucioneve t Kosovs, ndrsa q prgjegjsit tjera t prcaktuara me Pakon e Ahtisaarit do ti marr EULEX-i. Ndryshe, nse vetm edhe nj pik e ksaj pakoje nuk implementohet, ather Pakoja vetvetiu do t ishte kundrthnse, ka do t thot se edhe Kosova nuk do t ket obligim ndaj saj, ani pse e ka miratuar n Kuvend. Kjo do ta prishte tr procesin e ndrtuar nga 17 shkurti dhe e gjith situata do t orientohej n nj kahe tjetr.
Ndryshe, askush nuk mund t tregoj, se far do t mund bnte apo cili do t ishte roli i UNMIK-ut pas 15 qershorit n Kosov. I vetmi rol q do t mund ta luante prania e UNMIK-ut n Kosov, pas 15 qershorit, do t ishte vnia n jet e ndarjes s Kosovs mbi baza etnike, mes shqiptarve dhe serbve. Pr kt ndarje do t kujdeseshin t dy misionet ndrkombtare. N vendbanimet serbe kujdestar do t ishte UNMIK-u; n vendbanimet shqiptare EULEX; KFOR-i do t shndrrohej n nj ruajts dhe garantues t ksaj ndarje; ndrsa q institucionet e Kosovs do t ishin trsisht t pafuqishme pr t ndryshuar dika ose do t ishin miratues t heshtur t ktij skenari, duke deklaruar se nuk ka ndarje apo se nuk do t pranojn ndarje, si kan
deri m tani.