Vaso Tole Monumentet me qiraTe mos demtohen objektet
Nuk duhet cenuar vlera e monumenteve nga cfaredo nderhyrje qofte per qellime restaurimi apo rijetezimi te objekteve. Keshtu parashikon Ligji per Trashegimine i cili duket se bie ne kundershtim me nismat per nderhyrje madhore ne kalate e Shqiperise ku parashikohet te ngrihen restorante bare e motele. Por a duhen perfshire te gjithe kategorite e monumenteve ne kete nisme. Sipas Vasil Toles nje prej hartuesve te Ligjit te Trashegimise nuk eshte e njejta gje si te nderhyhet ne nje kala si te nderhyhet ne nje shtepi monument kulture.
Nisma e deklaruar per mediat nga Apollon Bace per dhenien me koncension te rreth 40 monumenteve ne Shqiperi cfare pasojash sjell
Me se pari me duhet te shpjegoj se kur flitet per Trashegimine Kulturore te Shqiperise nuk bejme fjale per gjera te zakonshme. Per vlerat e saj materiale dhe shpirterore kjo trashegimi prej kohesh ka terhequr vemendjen e publikut te gjere vendas dhe te huaj dhe se per te ka nje sensibilitet te larte ne opinionin publik per te ardhmen e saj. Mendoj se rendesia e trashegimise sone kulturore eshte e tille sa perligj edhe thenien e Z. Jean Monet nje nga eterit e krijimit te Bashkimit Europian kur tha se Nese do te filloja gjithcka nga fillimi do ta filloja nga kultura. Pra trajtimi me seriozitet i ceshtjeve te trashegimise kulturore eshte nje kryepune gje qe kerkon vemendjen dhe seriozitetin e duhur te trajtimit te saj ne te gjitha instancat dhe nivelet pa perjashtuar askend per me teper kur behet fjale per nisme per grup monumentesh
A eshte e bazuar ne ndonje ligj kjo nisme
Njohurite e mia per kete nisme jane te krijuara prej cka eshte folur dhe shkruar ne media por deshiroj te theksoj se ligji yne organik i trashegimise nje ligj bashkekohor me kuptimin e plote te fjales parashikon ne nenin 39 pika 1 se Monumentet e Kultures mund te rijetezohen per qellimin e administrative dhe social-kulturore me kusht qe funksioni i ri te mos demtoje vleren e monumentit. Kjo gje behet pasi eshte cmuar nga ligjvenesi qe edhe trashegimia jone kulturore te jape ndihmesen e saj permes nxitjes se turizmit kulturor ne zhvillimin ekonomik te qendrueshem te vendit. Ky eshte qendrimi i drejte per mendimin tim qe ligji mban mbi ceshtje. Pra ruajtje dhe promovim vlerash
Si e parashikon Ligji per Trashegimine Kulturore dhenien me qira te objekteve Monument Kulture
Ne ligjin organik dt. 07.04.2003 Per Trashegimine Kulturore neni 29 thuhet shprehimisht se Monumentet e kultures te kategorise I dhe II ne qendrat historike qytetet-muze dhe ansamblet-muze mund te shfrytezohen edhe per funksione te tjera qe nuk cenojne ne asnje menyre vlerat e tyre. Aty mund te vendosen institucione shteterore ose private si muze biblioteka atelie monumentesh fototeka galeri artesh dhe ekspozita te ndryshme.
Me tej ne nenin 39 ligji parasheh se rijetezimi i nje monumenti duhet te behet me kushte dhe kritere te caktuara nga ana e IMK-se. Pra ky institucion ka nje pergjegjesi shume te madhe si ne percaktimin e monumenteve qe do te rijetezohen e po ashtu edhe ne hartimin e kushteve dhe te kritereve paraprake qe ne perputhje me ligjin duhen zbatuar per rijetezim. Ligji thote shprehimisht se ne cdo rast shfrytezimi i monumenteve te kultures behet vetem pasi te jete marre miratimi i Keshillit Kombetar te Restaurimeve per lidhjen e kontrates se shfrytezimit ndermjet paleve. Kontrata e shfrytezimit lidhet ndermjet ministrise pergjegjese per trashegimine kulturore dhe perdoruesit te monumenteve. Duke qene se monumenti dhe vlerat e tij kane gjithmone rendesi absolute ligji parasheh se ne rast se perdoruesi shkel kushtet dhe kriteret e kontrates atehere drejtoria rajonale e kultures kombetare i propozon ministrit pergjegjes per trashegimine kulturore te zgjidhe kontraten ne menyre te njeanshme. Me qarte se kaq nuk mund thuhet ne lidhje me rijetezimin e ketyre monumenteve.
Cfare ndryshimi perben nje shtepi monument kulture nga nje Kala per sa i takon dhenies me koncension
Kalate per shkak te vlerave dhe te rendesise se tyre per identitetin tone kulturor jane pasuri kulturore kombetare shume te cmuara ne pronesi dhe ne administrim te drejtperdrejte te shtetit kurse shtepite jane kryesisht prona private me rendesi kulturore sigurisht. Kalate si numer jane me dhjetera kurse shtepite jane me mijera.
Projekti i kalase se Lezhes dhe asaj te Ndroqit eshte miratuar nga Keshilli Kombetar i Restaurimit dhe se shpejti mund te nsie zbatimi i projektit. A eshte shkelur ligji ne keto dy raste Cfare demesh sjellin ndertimet ne keto dy kala
KKR-ja eshte organi ligjor per te marre vendimet e duhura per restaurimin dhe rijetezimin e monumenteve. Mesa me kujtohet ne rastin e kalave ligji ne nenin 29 pika 1 dhe 2 parasheh qe si objekte ne grup ne to lejohen te kryhen vetem punime te rrjetit inxhinerik nentokesor dhe rikonstruksionit.
Nisma e deklaruar per mediat nga Apollon Bace per dhenien me koncension te rreth 40 monumenteve ne Shqiperi cfare pasojash sjell
Me se pari me duhet te shpjegoj se kur flitet per Trashegimine Kulturore te Shqiperise nuk bejme fjale per gjera te zakonshme. Per vlerat e saj materiale dhe shpirterore kjo trashegimi prej kohesh ka terhequr vemendjen e publikut te gjere vendas dhe te huaj dhe se per te ka nje sensibilitet te larte ne opinionin publik per te ardhmen e saj. Mendoj se rendesia e trashegimise sone kulturore eshte e tille sa perligj edhe thenien e Z. Jean Monet nje nga eterit e krijimit te Bashkimit Europian kur tha se Nese do te filloja gjithcka nga fillimi do ta filloja nga kultura. Pra trajtimi me seriozitet i ceshtjeve te trashegimise kulturore eshte nje kryepune gje qe kerkon vemendjen dhe seriozitetin e duhur te trajtimit te saj ne te gjitha instancat dhe nivelet pa perjashtuar askend per me teper kur behet fjale per nisme per grup monumentesh
A eshte e bazuar ne ndonje ligj kjo nisme
Njohurite e mia per kete nisme jane te krijuara prej cka eshte folur dhe shkruar ne media por deshiroj te theksoj se ligji yne organik i trashegimise nje ligj bashkekohor me kuptimin e plote te fjales parashikon ne nenin 39 pika 1 se Monumentet e Kultures mund te rijetezohen per qellimin e administrative dhe social-kulturore me kusht qe funksioni i ri te mos demtoje vleren e monumentit. Kjo gje behet pasi eshte cmuar nga ligjvenesi qe edhe trashegimia jone kulturore te jape ndihmesen e saj permes nxitjes se turizmit kulturor ne zhvillimin ekonomik te qendrueshem te vendit. Ky eshte qendrimi i drejte per mendimin tim qe ligji mban mbi ceshtje. Pra ruajtje dhe promovim vlerash
Si e parashikon Ligji per Trashegimine Kulturore dhenien me qira te objekteve Monument Kulture
Ne ligjin organik dt. 07.04.2003 Per Trashegimine Kulturore neni 29 thuhet shprehimisht se Monumentet e kultures te kategorise I dhe II ne qendrat historike qytetet-muze dhe ansamblet-muze mund te shfrytezohen edhe per funksione te tjera qe nuk cenojne ne asnje menyre vlerat e tyre. Aty mund te vendosen institucione shteterore ose private si muze biblioteka atelie monumentesh fototeka galeri artesh dhe ekspozita te ndryshme.
Me tej ne nenin 39 ligji parasheh se rijetezimi i nje monumenti duhet te behet me kushte dhe kritere te caktuara nga ana e IMK-se. Pra ky institucion ka nje pergjegjesi shume te madhe si ne percaktimin e monumenteve qe do te rijetezohen e po ashtu edhe ne hartimin e kushteve dhe te kritereve paraprake qe ne perputhje me ligjin duhen zbatuar per rijetezim. Ligji thote shprehimisht se ne cdo rast shfrytezimi i monumenteve te kultures behet vetem pasi te jete marre miratimi i Keshillit Kombetar te Restaurimeve per lidhjen e kontrates se shfrytezimit ndermjet paleve. Kontrata e shfrytezimit lidhet ndermjet ministrise pergjegjese per trashegimine kulturore dhe perdoruesit te monumenteve. Duke qene se monumenti dhe vlerat e tij kane gjithmone rendesi absolute ligji parasheh se ne rast se perdoruesi shkel kushtet dhe kriteret e kontrates atehere drejtoria rajonale e kultures kombetare i propozon ministrit pergjegjes per trashegimine kulturore te zgjidhe kontraten ne menyre te njeanshme. Me qarte se kaq nuk mund thuhet ne lidhje me rijetezimin e ketyre monumenteve.
Cfare ndryshimi perben nje shtepi monument kulture nga nje Kala per sa i takon dhenies me koncension
Kalate per shkak te vlerave dhe te rendesise se tyre per identitetin tone kulturor jane pasuri kulturore kombetare shume te cmuara ne pronesi dhe ne administrim te drejtperdrejte te shtetit kurse shtepite jane kryesisht prona private me rendesi kulturore sigurisht. Kalate si numer jane me dhjetera kurse shtepite jane me mijera.
Projekti i kalase se Lezhes dhe asaj te Ndroqit eshte miratuar nga Keshilli Kombetar i Restaurimit dhe se shpejti mund te nsie zbatimi i projektit. A eshte shkelur ligji ne keto dy raste Cfare demesh sjellin ndertimet ne keto dy kala
KKR-ja eshte organi ligjor per te marre vendimet e duhura per restaurimin dhe rijetezimin e monumenteve. Mesa me kujtohet ne rastin e kalave ligji ne nenin 29 pika 1 dhe 2 parasheh qe si objekte ne grup ne to lejohen te kryhen vetem punime te rrjetit inxhinerik nentokesor dhe rikonstruksionit.