Vërejtje anësore për Kosovën

N portalin elektronik Peshqanik, Ivan Qoloviqi e ka prezantuar librin e trash “Kosova dhe Metohija”, pothuaj me 600 faqe t formatit t madh, e cila e propozon edhe njher, sipas radhs s shtatqind e tetdhjet nnt zgjidhjeve t shtjes s Kosovs. Qoloviqi pohon se politikant, analistt, artistt, popat dhe guart e simpatizantve pajtohen se serbit i sht marr Kosova vetm nga shkaku se kshtu u ka konvenuar interesave t SHBA-s e t vendeve t tjera perndimore. Po qe se do t ishte ashtu, pse serbt kmbngulin si vii n san ta kthejn Kosovn, kur shum mir e din se kjo do t ndodh n ditn e Shkripit kur... qethen qet? Prgjigjja n kt pyetje, sht krejtsisht e thjesht: Njegoshi ka thn: “Le t bhet ajo q nuk mund t bhet”, dhe ky sht vargu n t cilin mbahen serbt e dehur nga humbja sikur i dehuri pr gardh. Ne malazezt jemi nj popull i mbrapsht, i cili n do ast i fut serbt n bela (rreziqe) t reja: dje ishte Slloba, i cili Kosovn e ka vn n loj kumari si baraba i fundit, e sot ky sht Njegoshi, madhshtia filozofike e t cilit i ka autorizuar q t mos pushojn blegrimn pr at q nuk mund t bhet.

E far thot shkenca? N prgjigjen karshi ksaj pyetjeje Qoloviqi e trajton librin e cituar m par, e cila lndn e vet e analizon, si thot Qoloviqi, nga kndi antroponom, biometrik, demopolitik, etimologjik, etnodemografik, etnografik, etnonomik, etnostatistik, etnopsikologjik, etnokartografik, eugjenetik, gjeostrategjik, gjeoekonomik, gjeodemografik, historiko-demografik, karakterologjik, kulturo-gjeografik, kulturo-historik, onamatologjik, politiko-gjeografik, politiko-historik dhe sociologjik. E kam ln anash, se e kam konstatuar me rastin e marrjes s librit, se n t Kosova trajtohet edhe nga kndi antropologjik, arkeologjik, diplomatik, ekologjik, evolucionist, gjeodetik, hidrografik, juridik, merkantilist, numizmatik, orometrik, paleografik, paleontologjik, topografik, toponomastik, stematografik, uranlografik, zoologjik dhe zoogjeografik.

Kjo vepr ofron, n trajtn e zhveshur t vrtetn pr luftn e prhershme t kombit pr “hapsir jetsore”, t vrtetn e prmbledhur n pyetjen: “Ne ose ata”, e m mir “Ne sesa ata”. Autori pohon se Kosova sht humbur shum m par, shum m hert, q n vitin 1912 kur serbt e kan pushtuar dhe kur kan lejuar q shqiptart t mbesin aty, n vend q ta zbatonin “zgjidhjen e prhershme t shtjes shqiptare”. Ai e pranon se iden pr rastin e humbur pr ta zgjedhur shtjen e shqiptarve e ka marr nga Vasa ubriloviqi, i cili n vitin 1937 e ka sulmuar pushtetin, i cili “arnautve” nuk ua ka marr tokn e q t’i dbonte ata, por se jan adaptuar me konceptet euro-perndimore pr “pronn private”, kurse civilizimi i tyre primitiv i ka msuar se pushtuesi i toks i merr t gjitha, derisa serbt, duke vendosur pushtetin n Kosov, u kan ln jetn dhe pasurin, prkundr udis se vet “arnautve”.

Analizs s Qubriloviqit, thot autori, “nuk ka se far t’i shtohet as t’i hiqet”. Nuk ka far t’i shtohet, as t’i merret analizs, por ka vrejtje ndaj historis: kur Radovan ubriloviq Srebreniki (fjala sht pr Karaxhiqin, vrejtje e prkthyesit), pushtoi 72 pr qind t Bosnjs e t Hercegovins, ai kishte shtruar pyetjen: Ne apo ata? Prgjigjen e tij tashm po e analizon Instituti Historik n Hag, i cili tashm ka vrtetuar se gjenocidi ishte arma kryesore e serbve n luftn pr “hapsirn jetsore”, shkurtes n t ciln ishte prmbledhur filozofia pushtuese e Adolf Shiklgruberit, i cili sht m i njohur si Hitler.

Meq sht
von pr zgjidhjen prfundimtare, mbetet ndarja e Kosovs n dy pjes, n at civilizuese dhe at barbare: “Duhet trhequr vijn mes dy formacioneve, civilizuese, sociologjike, shoqrore dhe nacionale t pandikueshme n hapsirn e njjt. Shih pr kt prkufizimi territorial sht zgjidhja e vetme racionale”. Kur serbi e harron nacionalen dhe kapet pr racionalen, kjo dshmon se ai ka hngr dajak shpins. Mirko Gjorgjeviqi n Peshqanik thot se sht shkruar e gjith forca e teksteve “t cilt ofrojn zgjidhje t problemit t Kosovs, pa shqiptart. M kot. Shqiptart shpejt e kan zn kt msim, prandaj kan ofruar zgjidhje pa serbt?”

Meq t civilizuarit nuk ka ditur ta thyejn sulmin e barbaris n tr territorin, duhen trhequr n nj pjes t territorit dhe ta vazhdojn luftn pr kthimin e territorit t vet, q n libr nuk thuhet n mnyr t prer, por shihet nga vetangazhimi i autorit, pr “rimkmbjen e serbizmit n djepin e shtetsis e t kulturs serbe”, madje prmendet edhe prtritja e gjakut: nuk mjafton pr t rritur numrin e atyre q pohojn se jan serb, por duhet q edhe gjaku n dejet e tyre t jet qind pr qind gjak serb. Kurse autorin e ktij studimi e konsideroj si njeriun m adapt q t jet kryetar i komisionit pr numrimin e rruazave t gjakut tek ata serb dhe te serbt e till.

Tr kt do ta identifikoj bota e civilizuar si nj interes vetanak, kurse merita do t’i takoj studimit historik “Kosova dhe Metohija”, autor i t cilit sht Milovan Radovanoviqi, nj etnik i pavarur, me profesion gjeograf, profesor i pensionuar i Universitetit t Beogradit, ish-drejtor i Institutit Gjeografik n Fakultetin e Shkencave Matematikore t Fakultetit n Beograd , ish-drejtor i Institutit t ASHAS, kryetar i Shoqats s Gjeografve t Serbis, profesor universitar n Banja Luk, barts i Mirnjohjes Jovan Cvijiqi. Nse mund t gjykohet sipas hordhive t analistve t gjithdijshm, t cilt jan shtuar n Serbi, s shpejti do t ndodh kiameti.

E prktheu: Smajl Smaka