Xhafaj: Si do të funksionojë komisioni hetimor

Fatmir Xhafaj shpjegon negociatat me mazhorancë n dhe vonesat artificiale në ngritjen e komisionit: "Në se ka elementë që duhen ndryshuar, ndryshohen gjatë debatit dhe shqyrtimit në Komisionin e Ligjeve ose në seancë "

TIRANË - Partia Socialiste do të ridepozitojë projektvendimin pë r ngritjen e komisionit hetimor pë r transparencë n e zgjedhjeve të pë rgjithshme. Kjo ka qenë deklarata e Sekretarit pë r Çë shtje Ligjore në PS, Fatmir Xhafaj, pas të rheqjes së Komisionit të Ligjeve nga shqyrtimi i projektvendimit të opozitë s. Sipas Xhafë s, Komisioni duhet të kishte shqyrtuar kë rkesë n dhe në rast se gjente parregullsi duhet të bë nte rregullimet e nevojshme.

Pë r deputetin e PS-së , procedura që u ndoq duke hequr nga rendi i ditë s projektvendimin, tregon se që llimi nuk ë shtë shqyrtimi i tij, por pë rpjekja pë r ta vonuar atë sa më shumë dhe pë r të mos bë rë transparencë n e zgjedhjeve. Sekretari Pë r Çë shtjet Ligjore theksoi se mazhoranca nuk dë shiron dhe nuk do që të ngrihet komisioni hetimor. Lidhur me nenin 178 të Kodit Zgjedhor, Xhafa sqaron se ky nen shpreh marrë dhë nien e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve me dokumentacionin në periudhë n postzgjedhore.

Zoti Xhafaj, komisioni i Ligjeve shtyu ngritjen e komisionit hetimor A duhet të ishte ngritur sa më parë ?

Padyshim ky komision ë shtë i vonuar, më së paku një vit i vonuar dhe çdo ditë që kalon nuk bë n gjë tjetë r vetë m sa tregon frikë n e kë saj qeverie, frikë n e kryeministrit, frikë n e kryetares së Kuvendit nga transparenca e zgjedhjeve dhe nevoja që ata kanë pë r të mos ta bë rë kë të transparencë në funksion të manipulimit të zgjedhjeve të ardhshme, qoftë të zgjedhjeve të pë rgjithshme, qoftë atyre vendore.

Pë r sa i pë rket gjithë kë saj stisje procedurale vazhdon të ketë "meritë n" e shkeljes së procedurave zonja Topalli pë r shkak edhe sepse nuk ka qenë fare e nevojshme pë r ta kaluar në komision e ligjeve. Siç tregoi vetë kjo praktikë e ndjekur, kë ta duan të ndë rtojnë diçka në interes të tyre, por nuk dinë edhe si ta ndë rtojnë ose e ndë rtojnë në më nyrë aq të dhunshme sa edhe thelbi i që llimit të keq ju del shumë shpejt në pah.

Në se do të kishte nevojë pë r komisionin e ligjeve një gjë të tillë do të duhej ta parashikonte ligji pë r komisionet hetimore dhe, së dyti, që ë shtë gjithashtu e rë ndë sishme nuk ka qenë asnjë herë në precedentë t e më parshë m kalimi i projektvendimeve të kuvendit pë r ngritje komisionesh hetimore në komisionin e ligjeve. Ka edhe një fakt tjetë r që ë shtë evident.

Në se do të kishte nevojë pë r komisionin e ligjeve, siç arsyetoi konferenca e kryetarë ve ose shumica e saj e imponuar nga zonja Topalli, atë herë do të ishte shumë mirë që sot projektvendimi të kalonte në komisionin e ligjeve dhe në se do të kishte pasur nevojë që të rregullohej, do të rregullohej si çdo akt tjetë r ligjor në komisionin e ligjeve.

Edhe qeveria kur sjell një projekt apo një grup deputetë sh që sjellin një iniciativë ligjore nuk ju kthehet mbrapsht pë r plotë sim, por konsultohet ligji, diskutohet, shqyrtohen vë rejtjet dhe në qoftë se aktet nuk gjenden në pajtim me kushtetutë n rrë zohen në seancë .

Në se ka elementë që duhen ndryshuar, ndryshohen gjatë debatit dhe shqyrtimit të tij në Komisionin e Ligjeve ose në seancë . Kjo procedurë që u ndoq, heqja nga rendi i ditë s së projektvendimit tregon se që llimi nuk ë shtë shqyrtimi i tij, por pë rpjekja pë r ta vonuar atë sa më shumë pë r të dhë në atë pë rgjigje që tashmë dihet. Ata nuk dë shirojnë dhe nuk duan që ta ngrenë kë të komision hetimor.

A do ta ndryshoni ju nenin 3 të projektvendimit, ndë rkohë që ligjin pë r komisionet hetimore thotë që mazhorancë n duhet ta ketë PD-ja?

Nuk ka ligj që parashikon mazhorancë të PD-së dhe minorancë të PS-së dhe anasjelltas. Natyrisht ka një ligj pë r komisionet hetimor, i cili pë rcakton që kryetari i takon propozuesit, atij që merr iniciativë n pë r të ngritur komisionin hetimor, kurse shumica i takon mazhorancë s dhe ngrihet një komision me pë rbë rje të afë rt me pë rbë rjen e parlamentit. Ne kemi propozuar ndryshimin e kë tij ligji dhe kjo mazhorancë e rrë zoi.

Është Parlamenti Europian që ka pë rcaktuar qartë ngritjen e menjë hershë m të Komisionit Hetimor Parlamentar, kryetarin opozita dhe shumicë n opozita.

Unë nuk mendoj se Parlamenti Europian nuk ka qenë i kujdesshë m kur e ka bë rë kë të formulim dhe nuk e ka ditur se ekziston një ligj, por Parlamenti Europian ka dashur t'ju thotë palë ve politike në Shqipë ri që krijoni një rregull, krijoni një normë sjelljeje, e cila do të jetë e adoptueshme në çdo rast që do të jetë e nevojshme, pra sa herë që ka hetim parlamentar pë r zgjedhjet, sa herë që ka kë rkesë pë r një hetim parlamentar të tillë nga minoranca ë shtë e domosdoshme që ajo të ketë edhe shumicë n.

Kjo pë r shkak se ë shtë minoranca ajo që kontrollon pë r të parë problematikë n që ka një proces zgjedhor, proces i cili ka prodhuar një mazhorancë të caktuar. Në kë të kontekst ishte dashur dhe duhet të krijohej lë vizja e duhur në kë të sens çka siç ë shtë e njohur nuk ndodhi.

Gjithsesi dihet tashmë që palë t kanë rë në dakord pë r një zgjidhje të kë tij aspekti. Në bisedimet e para disa muajve ndë rmjet dy kryetarë ve të grupeve parlamentare ë shtë rë në dakord pë r dy opsione: E para që shumica e shprehur të jetë e mazhorancë s, por dy anë tarë të saj të të rhiqen sa herë që ka një vendin gjë që ë shtë e çuditshme se kë ta s'të rhiqen kur janë minorancë edhe si mazhorancë , jo më kur janë në mazhorancë reale. Kjo nuk jep garanci dhe pë r ne ë shtë e papranueshme.

Nuk jep garanci duke njohur moralin me të cilë n kë ta kanë funksionuar deri më sot, sepse në qoftë se do të kishin një moral tjetë r në të gjithë kë të histori, që në fillim do të ishte pranuar kë rkesa, procesi do të kishte ecur normalisht do të thoshim ka vullnet dhe derisa ka vullnet mund të pranohej edhe ky lloj rregullimi.

Derisa mungon vullneti pë r të ngritur komisionin imagjinoni se si mund të ekzistojë ky vullnet pë r tu zbatuar kjo në rastin e një vendimmarrje nga disa ushtarë të rë sisht të bindur, sepse nuk po flasim pë r persona me integritet, por po flasim pë r kartonë dhe kë ta nuk e kanë fare problem që t'i ulin dhe t'i ngrenë kartonë t sipas atij personit atje në godinë n pë rballë , sipas urdhrit të Kryeministrit.

Ka edhe një version të dytë , i cili thotë që pë rfaqë suesi i opozitë s të ketë tre vota. Nuk ë shtë në formë një gjetje fort e mirë , por gjithsesi ky ë shtë një opsion më i pranueshë m. Ne jemi të gatshë m të pranojmë kë të opsion të dytë .

Do ta formuloni nenin 3 të projektvendimit?

Nuk ka nevojë , sepse ë shtë i formuluar. Kanë rë në dakord të dy palë t paraprakisht gjatë negociatave. Kë tu ka juristë shumë të mirë që mund ta riformulonin kë të nen, mund ta riformulonin ekspertë t e komisionit mund ta riformulonim edhe ne sot në komision dhe kjo çë shtje do të kishte mbaruar.

Prandaj po them që ë shtë një gjë e stisur e të ra. Gjithsesi meqë e do me letë r, e do në më nyrë zyrtare, patjetë r që do t'ia çojmë zonjë s Topalli edhe në më nyrë zyrtare.

Zoti Xhafaj, kë rkesa a do të pë rfshijë edhe nenin 178 Kodi Zgjedhor do t'i referoheni në kë rkesë edhe kë tij neni?

Ajo që dua të them unë ë shtë që 119 nuk ka lidhje me 178. Me vendosjen e nenit 119 ne kemi dashur të pë rcaktojmë ekzakt se çfarë kuptohet me fletë votimi. Kemi dashur të pë rcaktojmë qartazi se çfarë kuptohet me kuti të fletë ve të votimit.

Prandaj, edhe kemi bë rë referencë n në kod. Kë të duam që ta kuptojnë të gjithë edhe ata që lexojnë edhe ata që nuk lexojnë edhe ata që nuk duan të kuptojnë edhe ata që kanë vullnetin dhe dë shirë n pë r ta kuptuar kë të histori.

Preokupimi ynë pë r hir të së vë rtetë ka qenë që nesë r në ndonjë debat të mundshë m brenda komisionit të hiqej çdo lloj ekuivoku që të mos jepte asnjë mundë si që të thoshim nuk e kemi pasur fjalë n pë r kë të , por e kemi pasur pë r kë të .

Pra, jemi të rë sisht të ndershë m me kë rkesë n tonë dhe në respekt të ligjit pë rcaktuam definicionin e kutive të fletë ve të votimit që askush nuk mund ta kundë rshtojë më . Pë r sa i pë rket nenit 178 edhe një herë boll u abuzua me kë të gjë dhe me vjen keq me ju se pë r shkak se keni pasur të gjithë kohë n e nevojshme, keni pasur mundë si të pyesni pë r t'u sqaruar pë r një gjë që ë shtë e rë ndë sishme.

Neni 178 ë shtë marrë dhë nia e komisionit qendror të zgjedhjeve me dokumentacionin në periudhë n postzgjedhore. Ne nuk po kë rkojmë të ngremë një komision pë r magazinim, ne po kë rkojmë të ngremë një komision pë r hetim.

Ajo që ngatë rron zonja Topalli dhe të gjithë kolegë t e saj ë shtë që ngatë rrojnë komisionin e magazinimit dhe çmagazinimit me komisionin e hetimit. Nuk ka asnjë lidhje me referencë n në Kushtetutë dhe në ligj.

Komisioni i magazinimit të zonjë s Topalli nuk ë shtë as në Kushtetutë dhe as në ligj, por ë shtë vetë m në mendjen e kryeministrit dhe zonjë s Topalli. Komisioni i hetimit ë shtë i pë rcaktuar në Kushtetutë dhe në ligj. Ne po flasim pë r komisionin e hetimit parlamentar dhe jo pë r komisionin e magazinimit të zotit Ristani.