KOMENT – Nata para maturës: ankthi, ëndrrat dhe lamtumira që nuk përsëritet

ROMË, 18 qershor /ATSH/ – Çdo vit themi të njëjtat gjëra për provimin e maturës. Ankthi, përsëritja e mësimeve, temat e provimit, komisioni, prindërit më të shqetësuar se fëmijët, grupet në WhatsApp që shndërrohen në një urgjencë emocionale, netët pa gjumë, kafeja e pirë shumë vonë, librat ende të hapur kur tashmë nuk hyn më asgjë në mendje. Dhe çdo vit duket e vështirë të gjesh fjalë të reja. Ndoshta sepse matura, në fund të fundit, nuk është diçka e re, shkruan salute.eu.

Është gjithmonë e njëjta skenë që përsëritet, por me fytyra të ndryshme. Të rinj të ulur para bankës së shkollës, të rritur që i vëzhgojnë, një shkollë që për vite me radhë ka qenë pjesë e përditshmërisë dhe që papritur bëhet kujtim. Hyn për të dhënë një provim dhe, pa e kuptuar, del nga një moshë e jetës.

Nuk është vetëm një provim

Kjo është ajo që shpesh harrojmë. Flasim për maturën sikur të ishte vetëm një test për t’u kaluar. Sikur gjithçka të reduktohej te nota, performanca, aftësia për të kujtuar një autor, një teoremë apo një lidhje ndërdisiplinore.

Por matura nuk është vetëm një provim; ajo është një prag. Dhe pragjet nuk kapërcehen thjesht: ato kalohen. Me frikë, sigurisht. Me drithërimë. Me atë ndjesinë e pakëndshme se je ende i ri, por tashmë i detyruar të përballesh me diçka që i ngjan botës së të rriturve.

Pritshmëritë

Për shumë nxënës, ato ditë janë të mbushura me pritshmëri të mëdha. Ata nuk kanë frikë vetëm se mos gabojnë në provim; kanë frikë të zhgënjejnë. T

ë mos jenë mjaftueshëm të mirë, të mos përballojnë shikimin e të tjerëve, të shohin vlerën e tyre të reduktuar në një numër. Dhe pikërisht këtu duhet të ndalemi. Sepse asnjë notë nuk mund të tregojë vërtet se kush është një person.

Asnjë provim nuk mund të përmbajë kompleksitetin e një adoleshenti, lodhjen që ka bërë për të arritur deri aty, netët pa gjumë, pasiguritë që nuk i ka treguar, problemet që i ka mbajtur të fshehta, frikërat që ka mësuar t’i maskojë. Matura vlerëson një rrugëtim shkollor; nuk mat një jetë. E megjithatë, për ata që e jetojnë, gjithçka duket gjigante. Dhe është e drejtë që të duket e tillë.

Presionet dhe gjykimet

Në moshën tetëmbëdhjetëvjeçare, çdo hap ka një peshë absolute. Çdo fjalë mund të lëndojë, çdo gjykim mund të mbetet gjatë, çdo pritje mund të shndërrohet në presion.

Adoleshenca ka këtë karakteristikë: e zmadhon të tashmen, sepse nuk ka ende mjaftueshëm të kaluar për ta relativizuar atë.

Prandaj t’i thuash një të riu: “Qetësohu”, shërben shumë pak.

Ndonjëherë është madje bezdisëse. Askush nuk qetësohet sepse dikush tjetër ia urdhëron me dashamirësi.

Mbyllet një periudhë e jetës

Matura të frikëson edhe sepse mbyll një kapitull. Mbyll pesë vite zakonesh, miqësish, konfliktesh, pyetjesh në klasë, zilesh, vrapimesh me vonesë, mësuesish të dashur dhe të urryer, shokësh e shoqesh që ndoshta nuk do t’i shohësh më kurrë në të njëjtën mënyrë.

Mbyll një kohë kur jeta ishte ende e organizuar nga të tjerët: orari, klasa, lëndët, arsyetimet për mungesat, pushimet.

Më pas, diçka ndryshon. Edhe për ata që do të qëndrojnë në të njëjtin qytet. Edhe për ata që do të vazhdojnë të takojnë të njëjtët miq. Edhe për ata që thonë se mezi po presin të mbarojë.

Shikimi përreth

Shkolla e mesme është një shtëpi e çuditshme: shpesh e duron ndërsa e jeton dhe të mungon sapo bëhet e kaluar.

Prandaj, krahas këshillës për të studiuar, ndoshta duhet t’u japim të rinjve edhe një këshillë më të rrallë: shikoni përreth. Shikoni mirë ato korridore që i keni përshkuar pa menduar. Shikoni fytyrat e shokëve para se të hyni në sallë. Shikoni tensionin në sytë e atyre që qeshin shumë fort për të fshehur frikën.

Shikoni atë mësues që ndoshta ju ka zemëruar dhe që këto ditë do t’ju duket papritur më njerëzor. Shikoni prindërit tuaj jashtë shkollës, teksa shtiren sikur janë të qetë, ndërsa në të vërtetë mbajnë brenda një mijë mendime.

Mos i kaloni këto ditë vetëm si një garë me pengesa. Mos i jetoni vetëm si një bezdi nga e cila duhet të shpëtoni. Matura është edhe një lamtumirë. Dhe lamtumirat, kur janë të rëndësishme, meritojnë praninë tonë të plotë.

Mes frikës dhe dëshirës

Nata para provimeve nuk kthehet më. Nuk kthehet ajo përzierje e çuditshme frike dhe dëshire, nostalgjie të parakohshme dhe të ardhmeje ende të paqartë. Nuk kthehen mesazhet e dërguara në mesnatë, fjalitë supersticioze, këngët e dëgjuara për të marrë kurajë, libri i hapur mbi gjunjë ndërsa mendja është tashmë diku tjetër.

Nuk kthehet përsëritja e fundit, e bërë më shumë për shoqëri sesa për dobi reale. Nuk kthehet ajo ndjesi se të gjithë jeni në të njëjtën varkë, edhe me ata që për vite me radhë mezi i keni përshëndetur.

Një ditë, shumë prej këtyre të rinjve do të kujtojnë shumë pak nga provimet. Ndoshta do të harrojnë temën që zgjodhën, ndonjë pyetje të provimit oral, madje edhe notën e saktë. Por do të kujtojnë vapën e atyre ditëve. Erën e shkollës. Zemrën që u rrihte para se të hynin. Lehtësimin kur dolën jashtë. Përqafimet. Lotët e përmbajtur ose të lënë të rridhnin.

Grupi

Do të kujtojnë ndjesinë se kishin qenë, për herë të fundit, një klasë.
Dhe ndoshta pikërisht ky është thelbi. Matura nuk kërkon vetëm të tregosh atë që di, por edhe t’i japësh lamtumirën asaj që ke qenë.

Të rriturve u takon një detyrë delikate: të mos i shtojnë peshë një peshe që tashmë ekziston. Të mos e kthejnë provimin në një garë familjare. Të mos i ngarkojnë fëmijët me pritshmëritë, frikërat dhe pendesat e tyre.

Një prind, në këto ditë, duhet të jetë port, jo gjykatë. Duhet t’i kujtojë fëmijës se mund të përpiqet pa e identifikuar veten me rezultatin, se mund të synojë të bëjë mirë pa u ndjerë i humbur nëse diçka shkon keq.

“Bëj më të mirën tënde” është një fjali e drejtë vetëm nëse përmban edhe pjesën tjetër: “Dhe çfarëdo që të ndodhë, ti mbetesh shumë më tepër se ky provim.”

Sepse kjo është ajo që shumë të rinj kanë nevojë të dëgjojnë. Jo se gjithçka do të shkojë në mënyrë të përsosur. Askush nuk mund ta garantojë këtë.

Kanë nevojë të dëgjojnë se nuk do të duhen më pak nëse gjërat nuk shkojnë sipas planit. Se nuk do të konsiderohen zhgënjim. Se një pasiguri nuk e fshin një rrugëtim. Se jeta nuk është aq lineare sa një dëftesë.

Si të përballosh vështirësitë

Pjekuria e vërtetë, ndoshta, fillon kur zbulon se mund t’i mbijetosh një pyetjeje të vështirë. Një boshllëku në kujtesë. Një përgjigjeje jo të përsosur. Një gjykimi që nuk përputhet me vlerën tënde.

Të rritesh do të thotë edhe kjo: të ndalosh së besuari se për të pasur vlerë duhet të mos gabosh kurrë.

Askush nuk është kurrë gati

Askush nuk arrin vërtet i gatshëm përballë pragjeve të rëndësishme. Arrijmë si të mundemi. Pak të përgatitur dhe pak të frikësuar. Pak të rritur dhe pak ende fëmijë. Dhe kjo është në rregull.

Matura nuk është fundi i botës. Por është fundi i një bote. Asaj bote ku çdo mëngjes kishte një klasë që ju priste, një bankë të caktuar, një zile që shënonte kohën, dikë që ju thërriste me mbiemër dhe ju kërkonte të justifikonit një mungesë.

Që nga nesër, ngadalë, koha do të jetë më shumë e juaja. Dhe kjo do t’ju frikësojë. Por do t’ju japë edhe hapësirë.

Prandaj mos i shpërdoroni këto ditë duke kërkuar vetëm të dilni prej tyre pa pasoja. Jetojini. Vëzhgojini. Banojini. Edhe me ankth. Edhe me zemrën që rreh fort. Edhe me atë nostalgji që vjen përpara se diçka të ketë përfunduar vërtet.

Sepse një provim, në fund të fundit, mund të përsëritet.   /os/