Kaos në zinxhirin e ushqimit në BE/ Dyshime se Rusia fshihet pas sulmeve kibernetike ndaj supermarketeve

schedule17:07 - 4 Nëntor, 2026

Dy sulme të mëdha kibernetike ndaj supermarketeve evropiane brenda pak javësh kanë ekspozuar cenueshmërinë e infrastrukturës kritike të BE-së. Ekspertët kibernetikë po ngrenë alarmin se sulmet mund të jenë pjesë e luftës hibride të vazhdueshme të Rusisë kundër Evropës.

Frigoriferët në supermarkete në të paktën nëntë vende të BE-së dolën jashtë funksionit të hënën, në atë që duket të jetë një përsëritje e sulmeve kibernetike që goditën dyqanet franceze më 11-12 tetor. Dyqanet në Belgjikë, Luksemburg , Suedi , Gjermani , Irlandë , Holandë , Estoni , Finlandë dhe Rumani ishin ndër të prekurat, sipas raportimeve lokale të lajmeve dhe zëdhënësve të supermarketeve të prekura.

Zyrtarët më të lartë të sigurisë të Komisionit Evropian do të hetojnë incidentet, me Komisionerin e Bujqësisë dhe Ushqimit të BE-së, Christophe Hansen, i cili i përshkroi sulmet si një “përpjekje të qëllimshme për të prishur zinxhirin tonë të furnizimit me ushqim”.

Identifikimi i personit përgjegjës për një sulm kibernetik është një çështje e ndërlikuar, e zhytur në pasiguri dhe e strukturuar në shkallëzime të probabilitetit. Edhe pasi puna teknike është përfunduar, qeveritë shpesh përmbahen nga fajësimi zyrtar për arsye politike, diplomatike ose të inteligjencës.

“Nuk dihet se kush qëndron pas këtij sulmi dhe mund të mos jetë kurrë e mundur t’i identifikojmë ata”, tha një zëdhënës i agjencisë belge të sigurisë kibernetike.

Megjithatë, pas sulmeve, shumë analistë kishin në mendje një fajtor: Moskën.

Së bashku me Iranin, Kinën dhe Korenë e Veriut, Rusia konsiderohet si një nga katër vendet që kanë synuar më shpesh Evropën me sulme kibernetike të mbështetura nga shtetet. Por ekspertët thonë se modelet dhe objektivat në këtë rast përjashtojnë tre të tjerët.

“Ne besojmë fuqimisht se ky aktivitet mund t’i atribuohet një aktori kërcënues të sponsorizuar nga shteti rus”, tha Xavier Bellekens, drejtor ekzekutiv i firmës së sigurisë kibernetike Lupovis.

Ai tha se studiuesit e kompanisë së tij kanë mbledhur të dhëna mbi sulmet kundër karremeve, të njohura në industri si honeypots, që tregojnë drejt një “grupi të sponsorizuar nga shteti”. Ekspertiza e kërkuar, siç është kuptimi i sistemeve të kontrollit industrial dhe teknologjisë së ftohjes, “nuk është e parëndësishme”, tha Bellekens.

Serverat që sulmuesit përdorën për të goditur karremat u përdorën edhe nga grupet ruse disa kohë më parë, tha Bellekens. Përsëritja e sulmeve është një faktor tjetër që tregon drejtimin drejt Moskës.

Rusia ka intensifikuar fushatën e saj të luftës hibride në muajt e fundit, duke i shtyrë kryeqytetet e BE-së të punojnë në heshtje mbi planet se si t’i përgjigjen një sulmi të madh hibrid që mund të çojë në vdekjen e qytetarëve evropianë, një rezultat që duket gjithnjë e më i mundshëm.

Plani hibrid i Kremlinit kombinon ndërprerjen e shërbimeve kritike me presionin psikologjik, ndërkohë që mbetet nën pragun e një sulmi të plotë ushtarak.

Sulmet kibernetike në supermarkete mund të përputhen me një model bashkëpunimi midis shërbimeve shtetërore dhe botës kriminale që është vërejtur prej kohësh në Rusi.

“Ndërsa tensionet gjeopolitike rriten, pres që më shumë prej tyre ose të bashkëpunojnë me grupet kriminale ose të maskohen si kriminelë, duke përdorur ransomware dhe zhvatje si mbulesë për objektivat shtetërore”, tha Joseph Rooke, një drejtor i lartë në firmën e inteligjencës kibernetike Recorded Future.

Kishte shpjegime të shumta të besueshme për raundin e parë të sulmeve ndaj frigoriferëve në Francë, duke filluar nga adoleshentë të mërzitur deri te një ish-punonjës i pakënaqur. Por këto sulme nxorën në pah për kombet e huaja armiqësore se sa e lehtë është të synosh supermarketet dhe nivelin e përçarjes dhe konfuzionit që është e mundur të shkaktohet.

Edhe pse shumë rrjete supermarketesh raportuan se vetëm një numër i vogël i dyqaneve të tyre u prekën, sulmet tërhoqën vëmendjen e njerëzve dhe përcollën mesazhin se sulmuesit kibernetikë në distancë mund të synojnë shërbimet kritike.

“Sulmet kibernetike nuk kanë nevojë të projektohen si operacione psikologjike për të pasur efekte njohëse”, tha Charl van der Walt, kreu i kërkimit të sigurisë në Orange Cyberdefense.

Mos rri jashtë: bashkohu me ABC News. Ne jemi kudo!