Ne BE te con veterespekti
Asnje shtet popullsia e te cilit ka qene gati 100 per anetaresim ne Bashkimin Evropian nuk ka hyre ne BE. Vetem atehere kur ekziston nje perqindje e konsiderueshme e kundershtareve te aderimit ne BE disi piqen kushtet per te hyre ne BE. Kesisoj nese e gjithe popullsia jone eshte per inkuadrim te Kosoves ne BE kjo vetem sa paraqet nje garanci shtese qe nuk do te inkuadrohemi ne BE.
Ne vitet e 90-ta thuajse te gjithe kroatet ishin per anetaresimin e Kroacise ne BE. Por atebote Kroacia ishte aq larg prej BE-se. Kroacise iu deshen me shume se dy dekada pavaresi te shpallur dhe mbi 16 vjet prej se perfundoi lufta atje qe ti bashkohet familjes se Bashkimit Evropian. Te dielen qe shkoi ne referendumin e organizuar 66 te qytetareve te Kroacise u deklaruan PEumlR anetaresim ne BE.
Megjithate kjo shumice prej dy te tretave ishte shumice e pakices prej 44 qe dolen ne referendum. Rrjedhimisht PEumlR anetaresimin e Kroacise ne BE votuan me pak se 30 te trupit elektoral qe do te thote se as cdo i treti qytetar i moshes madhore ne Kroaci nuk votoi PEumlR hyrjen e shtetit te tyre ne BE.
Ngjashem eshte situata edhe me shtetet qe me heret u bene anetare te BE-se. Keshtu Finlanda votoi PEumlR anetaresim ne BE me 57 te 71 te trupit te vet elektoral Estonia me 67 te 64 Austria me 67 te 82 Cekia me 77 te 55 etj. Pra referendumet jane mbajtur atehere kur kishte debate jo te lehta rreth anetaresimit ne BE e ne te cilat subjektet e ndryshme politike e shoqerore kane argumentuar per e kunder anetaresimit te vendit te tyre.
Ne ato debate publike e parlamentare jane shoshitur gjere e gjate perparesite e mangesite dobite dhe demet e anetaresimit ne BE. Pra keto shtete ne prag te anetaresimit te tyre e kane trajtuar Bashkimin Evropian si interes te kalkulueshem dhe jo thjesht si vlere te padiskutueshme. Prej ceshtjeve te sigurise kombetare dhe sovranitetit shteteror e deri te ndikimet ne deget me te ngushta te industrise jane trajtuar nga pikepamja e asaj qe fiton ose humbet shteti i vecante atehere kur anetaresohet ne BE.
Qytetaret i kane percjelle ato diskutime dhe kane marre edhe vete ata pjese ne to ne forma te ndryshme para se ti drejtohen kutive te votimit ne referendum. Te rralla jane rastet e ndoshta edhe nuk ka ndonje shembull tjeter perpos Sllovenise kur per nje shtet mund te thuhet qe me shume se gjysma e trupit elektoral te tij ka votuar PEumlR anetaresimin e atij vendi ne BE.
Mbase edhe smund te jete ndryshe. Vetem nje shoqeri qe e ka te zhvilluar mendimin kritik vetem nje qytetari dhe shtet ku opozita per asnje ceshtje qofte ajo edhe per ate te inkuadrimit ne BE nuk eshte as e margjinalizuar dhe as e vogel arrin te inkuadrohet ne Bashkimin Evropian.
Perderisa deshirohet ne menyre absolute anetaresimi ne BE ai shtet dhe populli i tij do te presin e deshirojne edhe shume gjate nje anetaresim te tille.
Filozofia moderne konsiderohet se nis pikerisht me Rene Dekartin i cili na meson qe rruga per tek e verteta eshte ajo e metodes se dyshimit sistematik.
Ky eshte edhe gurthemeli i filozofise kontinentale evropiane i cili e ngrit ne piedestal kritiken permes racionalisteve dhe mandej vetem sa e perforcon ate duke ua kundervene atyre empiristet. Tash duket qe kjo shprehet mu te rezultatet e refrendumeve per anetaresim te shteteve te vecanta ne Bashkimin Evropian popullsite e te cilave vazhdimisht dyshojne derisa dakordohen ne fund per tiu bashkangjitur BE-se.
Anetaresimi ne BE rreshtohet gjithsesi ne anen e mendimit kritik perkundrejt uniformitetit te konsensusit. Ata pajtohen sepse ka jo pak prej atyre qe nuk jane pajtuar.
Mungesa e mbeshtetjes absolute per anetaresim ne Bashkimin Evropian eshte deshmi edhe e nje lloj veterespekti te shteteve qe i bashkohen BE-se. Nje lloj vetepermbajtje para anetaresimit eshte treguar si shenje e pjekurise per anetarsim dhe e ka pershpejtuar anetaresimin.
Ne BE nuk hyn pse e do BE-ne por pse e respekton veten. Vetem kur ta respektosh veten te do BE-ja. Veterespekti na shfaqet si kusht per respekt te ndersjellte. Dhe vetem atehere me rastin e anetaresimit te nje shteti ne BE kemi edhe interesin e dyanshem. Nga respekti e dashuria e njeanshme ka interes te njeanshem qe smund te shnderrohet ne marreveshje te perbashket me BE-ne dhe as anetaresim ne BE.
Kosova nuk mund te anetaresohet ne BE duke e dashur e respektuar me shume BE-ne sesa vetveten. Kjo eshte ne kundershtim me idene e BE-se dhe menyren e zgjerimit te saj. Prandaj fakti se ne himnit tone ia veme emrin lsquoEvropa tregon se sa larg jemi anetaresimit ne BE.
I gjithe investimi i Kosoves per anetaresim ne BE konsiston te permiresimi i imazhit. Fjalet qe thuhen tekstet qe shkruhen sjelljet qe praktikohen dhe parate qe harxhohen vihen ne funksion te imazhit sa me te mire te Kosoves nderkohe qe krejt keto nuk bejne as 1 te pershtypjes qe krijojne korrupsioni kontrabanda e kriminaliteti varferia papunesia e arsmimi i dobet bisedimet veteposhteruese me Serbine moskontrollimi i kufijve e mungesa e integritetit territorial.
Ne perpiqemi te dukemi ashtu qysh besojme se eshte mire te dukemi per syrin e Brukselit teksa vetezbrazemi nga vullneti dhe pajisemi me syte e tjetrit qe duam te na pranoje. E qasje me te sigurt per te mos na pranuar sbesoj te kete.
Mendojme qe nese nuk ka protesta e greva atehere ne Bruksel do te thone qe ky vend spaska probleme dhe rrjedhimisht do te na ftojne te anetaresohemi. E shperfillim faktin qe Brukseli shikon shifrat tona socio-ekonomike politike administrative e ato te sigurise e te cilat rrefejne per nje realitet krejt tjeterfare prej atij qe e portretizojne qeveritaret e buzeqeshur. Dhe kur kihen parasysh ato shifra atehere ne dukemi shume keq mu pse nuk protestojme e nuk bejme greva.
Nje gjendje si kjo e Kosoves me kete mjerim social pasiguri politike e stagnim ekonomik nese kombinohet me mungese te reagimit aktiv qytetar shoqeror e institucional do te na e spostoje madje edhe te shumeperfolurin liberalizim te vizave.
Thjesht kur zyrtaret nga Brukseli e shohin heshtjen kosovare ndaj realitetit te zymte ne vend ata kurre sdo ta bejne as liberalizimin e vizave per Kosoven se lere dic me shume mendimi i vetem qe atyre do tu sillet ne koke eshte qe qytetaret e Kosoves jane te qete sepse po pergatiten ta braktisin vendin me shansin e pare qe do tua jape liberalizimi i vizave. Jane protestat peticionet grevat e demonstratat ne Kosove si shprehje e pakekaqeise se qytetareve qe duan ndryshime ajo qe do ta pershpejtonte liberalizimin e vizave per Kosoven. Sepse asisoj sinjali qe do te dergohej do te ishte ai i nje qytetarie qe ka vendosur te jetoje ne Kosove dhe per kete arsye deshiron qe ta permiresoje Kosoven dhe jeten ne te.
Le te mos harrojme qe Kosova nuk e fitoi pavaresine pse dukej bukur por pse dukej keq. Lufta qe u zhvillua vuajtjet e humbjet tona jane rruga e gjate qe u kalua drejt pavaresise. Mandej pavaresia qe u shpall para kater vjetesh ishte vecse zbritje prej pavaresise e cila edhe ishte e drejte jona por edhe e meritonim. Ata qe sjane me deshmoret e martiret e kombit e sollen pavaresine e Kosoves kurse qeveritaret e ndryshem e zvogeluan ate ne llojin dhe nivelin e pavaresise te tille cfare ajo u shpall ne vitin 2008. Zbritja nuk ka mbaruar. Ajo sdo te perfundoje pa u ngritur qytetaria.
Ne shtetin e pavarur te Kosoves nuk kemi as liri te Republikes dhe as liri brenda Republikes. Madje liria brenda Republikes po shtypet ne menyre qe liria e Republikes te zvogelohet. Qeveria lufton me aq zell te madh protestat paqesore dhe lirine per to brenda Republikes ashtu qe pastaj ne bisedime me Serbine ta zvogeloje lirine e Republikes dhe vete Republiken.
Ne vitet e 90-ta thuajse te gjithe kroatet ishin per anetaresimin e Kroacise ne BE. Por atebote Kroacia ishte aq larg prej BE-se. Kroacise iu deshen me shume se dy dekada pavaresi te shpallur dhe mbi 16 vjet prej se perfundoi lufta atje qe ti bashkohet familjes se Bashkimit Evropian. Te dielen qe shkoi ne referendumin e organizuar 66 te qytetareve te Kroacise u deklaruan PEumlR anetaresim ne BE.
Megjithate kjo shumice prej dy te tretave ishte shumice e pakices prej 44 qe dolen ne referendum. Rrjedhimisht PEumlR anetaresimin e Kroacise ne BE votuan me pak se 30 te trupit elektoral qe do te thote se as cdo i treti qytetar i moshes madhore ne Kroaci nuk votoi PEumlR hyrjen e shtetit te tyre ne BE.
Ngjashem eshte situata edhe me shtetet qe me heret u bene anetare te BE-se. Keshtu Finlanda votoi PEumlR anetaresim ne BE me 57 te 71 te trupit te vet elektoral Estonia me 67 te 64 Austria me 67 te 82 Cekia me 77 te 55 etj. Pra referendumet jane mbajtur atehere kur kishte debate jo te lehta rreth anetaresimit ne BE e ne te cilat subjektet e ndryshme politike e shoqerore kane argumentuar per e kunder anetaresimit te vendit te tyre.
Ne ato debate publike e parlamentare jane shoshitur gjere e gjate perparesite e mangesite dobite dhe demet e anetaresimit ne BE. Pra keto shtete ne prag te anetaresimit te tyre e kane trajtuar Bashkimin Evropian si interes te kalkulueshem dhe jo thjesht si vlere te padiskutueshme. Prej ceshtjeve te sigurise kombetare dhe sovranitetit shteteror e deri te ndikimet ne deget me te ngushta te industrise jane trajtuar nga pikepamja e asaj qe fiton ose humbet shteti i vecante atehere kur anetaresohet ne BE.
Qytetaret i kane percjelle ato diskutime dhe kane marre edhe vete ata pjese ne to ne forma te ndryshme para se ti drejtohen kutive te votimit ne referendum. Te rralla jane rastet e ndoshta edhe nuk ka ndonje shembull tjeter perpos Sllovenise kur per nje shtet mund te thuhet qe me shume se gjysma e trupit elektoral te tij ka votuar PEumlR anetaresimin e atij vendi ne BE.
Mbase edhe smund te jete ndryshe. Vetem nje shoqeri qe e ka te zhvilluar mendimin kritik vetem nje qytetari dhe shtet ku opozita per asnje ceshtje qofte ajo edhe per ate te inkuadrimit ne BE nuk eshte as e margjinalizuar dhe as e vogel arrin te inkuadrohet ne Bashkimin Evropian.
Perderisa deshirohet ne menyre absolute anetaresimi ne BE ai shtet dhe populli i tij do te presin e deshirojne edhe shume gjate nje anetaresim te tille.
Filozofia moderne konsiderohet se nis pikerisht me Rene Dekartin i cili na meson qe rruga per tek e verteta eshte ajo e metodes se dyshimit sistematik.
Ky eshte edhe gurthemeli i filozofise kontinentale evropiane i cili e ngrit ne piedestal kritiken permes racionalisteve dhe mandej vetem sa e perforcon ate duke ua kundervene atyre empiristet. Tash duket qe kjo shprehet mu te rezultatet e refrendumeve per anetaresim te shteteve te vecanta ne Bashkimin Evropian popullsite e te cilave vazhdimisht dyshojne derisa dakordohen ne fund per tiu bashkangjitur BE-se.
Anetaresimi ne BE rreshtohet gjithsesi ne anen e mendimit kritik perkundrejt uniformitetit te konsensusit. Ata pajtohen sepse ka jo pak prej atyre qe nuk jane pajtuar.
Mungesa e mbeshtetjes absolute per anetaresim ne Bashkimin Evropian eshte deshmi edhe e nje lloj veterespekti te shteteve qe i bashkohen BE-se. Nje lloj vetepermbajtje para anetaresimit eshte treguar si shenje e pjekurise per anetarsim dhe e ka pershpejtuar anetaresimin.
Ne BE nuk hyn pse e do BE-ne por pse e respekton veten. Vetem kur ta respektosh veten te do BE-ja. Veterespekti na shfaqet si kusht per respekt te ndersjellte. Dhe vetem atehere me rastin e anetaresimit te nje shteti ne BE kemi edhe interesin e dyanshem. Nga respekti e dashuria e njeanshme ka interes te njeanshem qe smund te shnderrohet ne marreveshje te perbashket me BE-ne dhe as anetaresim ne BE.
Kosova nuk mund te anetaresohet ne BE duke e dashur e respektuar me shume BE-ne sesa vetveten. Kjo eshte ne kundershtim me idene e BE-se dhe menyren e zgjerimit te saj. Prandaj fakti se ne himnit tone ia veme emrin lsquoEvropa tregon se sa larg jemi anetaresimit ne BE.
I gjithe investimi i Kosoves per anetaresim ne BE konsiston te permiresimi i imazhit. Fjalet qe thuhen tekstet qe shkruhen sjelljet qe praktikohen dhe parate qe harxhohen vihen ne funksion te imazhit sa me te mire te Kosoves nderkohe qe krejt keto nuk bejne as 1 te pershtypjes qe krijojne korrupsioni kontrabanda e kriminaliteti varferia papunesia e arsmimi i dobet bisedimet veteposhteruese me Serbine moskontrollimi i kufijve e mungesa e integritetit territorial.
Ne perpiqemi te dukemi ashtu qysh besojme se eshte mire te dukemi per syrin e Brukselit teksa vetezbrazemi nga vullneti dhe pajisemi me syte e tjetrit qe duam te na pranoje. E qasje me te sigurt per te mos na pranuar sbesoj te kete.
Mendojme qe nese nuk ka protesta e greva atehere ne Bruksel do te thone qe ky vend spaska probleme dhe rrjedhimisht do te na ftojne te anetaresohemi. E shperfillim faktin qe Brukseli shikon shifrat tona socio-ekonomike politike administrative e ato te sigurise e te cilat rrefejne per nje realitet krejt tjeterfare prej atij qe e portretizojne qeveritaret e buzeqeshur. Dhe kur kihen parasysh ato shifra atehere ne dukemi shume keq mu pse nuk protestojme e nuk bejme greva.
Nje gjendje si kjo e Kosoves me kete mjerim social pasiguri politike e stagnim ekonomik nese kombinohet me mungese te reagimit aktiv qytetar shoqeror e institucional do te na e spostoje madje edhe te shumeperfolurin liberalizim te vizave.
Thjesht kur zyrtaret nga Brukseli e shohin heshtjen kosovare ndaj realitetit te zymte ne vend ata kurre sdo ta bejne as liberalizimin e vizave per Kosoven se lere dic me shume mendimi i vetem qe atyre do tu sillet ne koke eshte qe qytetaret e Kosoves jane te qete sepse po pergatiten ta braktisin vendin me shansin e pare qe do tua jape liberalizimi i vizave. Jane protestat peticionet grevat e demonstratat ne Kosove si shprehje e pakekaqeise se qytetareve qe duan ndryshime ajo qe do ta pershpejtonte liberalizimin e vizave per Kosoven. Sepse asisoj sinjali qe do te dergohej do te ishte ai i nje qytetarie qe ka vendosur te jetoje ne Kosove dhe per kete arsye deshiron qe ta permiresoje Kosoven dhe jeten ne te.
Le te mos harrojme qe Kosova nuk e fitoi pavaresine pse dukej bukur por pse dukej keq. Lufta qe u zhvillua vuajtjet e humbjet tona jane rruga e gjate qe u kalua drejt pavaresise. Mandej pavaresia qe u shpall para kater vjetesh ishte vecse zbritje prej pavaresise e cila edhe ishte e drejte jona por edhe e meritonim. Ata qe sjane me deshmoret e martiret e kombit e sollen pavaresine e Kosoves kurse qeveritaret e ndryshem e zvogeluan ate ne llojin dhe nivelin e pavaresise te tille cfare ajo u shpall ne vitin 2008. Zbritja nuk ka mbaruar. Ajo sdo te perfundoje pa u ngritur qytetaria.
Ne shtetin e pavarur te Kosoves nuk kemi as liri te Republikes dhe as liri brenda Republikes. Madje liria brenda Republikes po shtypet ne menyre qe liria e Republikes te zvogelohet. Qeveria lufton me aq zell te madh protestat paqesore dhe lirine per to brenda Republikes ashtu qe pastaj ne bisedime me Serbine ta zvogeloje lirine e Republikes dhe vete Republiken.