Trump pas takimit me të dërguarin e Putin: Lufta në Ukrainë po i afrohet fundit, po vjen një marrëveshje që mund të ndikojë në të gjithë Evropën

Presidenti Donald Trump ka njoftuar se ka zhvilluar në Shtëpinë e Bardhë një takimit me të dërguarin special tëVladimir Putin, Kirill Dmitriev. Pas këtij takimi, Trump ka deklaruar se mund të arrihet një marrëveshje e gjerë për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, e cila mund të ripërcaktojë kuadrin e sigurisë në të gjithë Evropën. Presidenti amerikan, i cili vlerësoi se lufta është afër fundit të saj, sqaroi se nuk pati një takim përkatës me zyrtarët ukrainas që ishin në rezidencën presidenciale po atë ditë për një aktivitet të Melania Trump.

Deklaratat e tij vijë në një moment kritik të përpjekjeve diplomatike, pasi të dërguarit amerikanë patën kontakte paralele me zyrtarë ukrainas dhe evropianë në selinë e NATO-s në Bruksel, mbi temën e garancive të sigurisë për Kievin dhe arkitekturën e ardhshme të sigurisë së Evropës. Javën e ardhshme, delegacionet nga Shtetet e Bashkuara, Rusia dhe Ukraina pritet të takohen në Abu Dhabi për bisedimet e para trepalëshe për paqe që nga shkurti.

Referenca e Trump për një marrëveshje që mund të përfshijë të gjithë Evropën merr një rëndësi të veçantë përpara këtyre bisedimeve, duke ngritur pyetje në lidhje me fushëveprimin e negociatave dhe rolin e aleatëve evropianë. Duke folur me gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, presidenti amerikan u shfaq veçanërisht optimist në lidhje me perspektivën e një zgjidhjeje diplomatike të konfliktit.

"Do të ketë një marrëveshje. Do të jetë një marrëveshje e madhe dhe do të përfshijë më shumë sesa vetëm Ukrainën... Madje mund të them se mund të përfshijë të gjithë Evropën. Do të jetë një marrëveshje e madhe, shumë e mirë dhe të gjithë do të jenë të emocionuar", tha ai.

Trump konfirmoi se u takua me Kirill Dmitriev, pa zbuluar detaje rreth përmbajtjes së bisedave të tyre. Në vend të kësaj, ai tha se nuk u takua me delegacionin ukrainas, i cili ndodhej gjithashtu në Shtëpinë e Bardhë.  Kjo zgjedhje merr interes shtesë, pasi Trump e ka kritikuar vazhdimisht Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky, duke e fajësuar atë për vonesën në arritjen e një marrëveshjeje për shkak të refuzimit të tij për të pranuar lëshime.

Në të njëjtën kohë, në javët e fundit të fushatës zgjedhore të mesmandatit në SHBA, Trump kishte arritur një marrëveshje me Vladimir Putinin për të hequr sanksionet mbi eksportet ruse të naftës, një veprim që është pjesë e kontekstit më të gjerë të kontakteve midis Uashingtonit dhe Moskës.

Bisedime në Bruksel mbi garancitë e sigurisë së Ukrainës

Ndërsa Trump po takohej me të dërguarin rus në Uashington, përfaqësuesit amerikanë po zhvillonin bisedime me zyrtarë nga Ukraina, NATO dhe vendet evropiane në Bruksel. Midis tyre ishte edhe dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner, i cili i përshkroi diskutimet si produktive, duke vënë në dukje se ato u përqendruan si në garancitë e sigurisë për Ukrainën, ashtu edhe në formimin e një sistemi më të gjerë evropian të sigurisë.

"Ne po punojmë intensivisht me të gjitha palët për të gjetur zgjidhje praktike që mund t'i japin fund kësaj lufte dhe të krijojnë bazën për një paqe të qëndrueshme", tha Kushner në një postim.

Konsultimet paralele në Uashington dhe Bruksel tregojnë se diskutimet nuk kufizohen më vetëm në kushtet e përfundimit të armiqësive, por po zgjerohen edhe në garancitë që do të shoqëronin një marrëveshje të mundshme. Megjithatë, për momentin nuk është e qartë se çfarë nënkupton saktësisht Trump me referencën e tij ndaj një marrëveshjeje që mund të përfshijë të gjithë Evropën, as nëse diskutimet kanë të bëjnë me ndryshime specifike në marrëdhëniet Rusi-NATO.

Armëpushimi gjashtëditor në Oleski dhe roli i Melania Trump

Prania e Kirill Dmitriev në Shtëpinë e Bardhë u lidh me një ngjarje të Melania Trump mbi armëpushimin e fundit gjashtëditor midis Rusisë dhe Ukrainës në Olesk, një qytet në rajonin Kherson të Ukrainës jugore, i cili është nën kontrollin rus. Armëpushimi i përkohshëm u zbatua nga 27 tetori deri më 1 nëntor dhe ishte një nga armëpushimet më të rëndësishme lokale që nga fillimi i pushtimit të plotë rus në shkurt 2022.

Qëllimi ishte të ofrohej ndihmë humanitare dhe të evakuoheshin civilët nga qyteti, ku kushtet e jetesës ishin përkeqësuar në mënyrë dramatike. Sipas Melania Trump, gati 800 banorë u evakuuan nga Olesk gjatë operacionit. Kur armëpushimi hyri në fuqi, u vlerësua se rreth 2,000 njerëz ishin ende në qytet. Banorëve iu dha mundësia të zhvendoseshin në zonat nën kontrollin ukrainas ose rus ose të qëndronin, me qasje në furnizime të reja me ushqim dhe ilaçe. 

Zonja e Parë shpjegoi se ajo i nisi kontaktet përkatëse pasi u informua për situatën humanitare në Olesk, gjatë një ngjarjeje në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në shtator. Ajo tha se ajo dhe ndihmësi i saj i ngushtë, Mark Beckman, punuan drejtpërdrejt me udhëheqjen ruse dhe ukrainase për të përcaktuar kushtet e armëpushimit të përkohshëm.

Falënderimet e Putinit dhe mesazhi i Zelensky-t

Në eventin në Shtëpinë e Bardhë, Dmitriev falënderoi Melania Trump për rolin e saj humanitar, duke i përcjellë falënderimet e presidentit rus. Ai tha se Vladimir Putin kishte udhëzuar personalisht operacionin, duke njohur kontributin e Zonjës së Parë në arritjen e një armëpushimi të përkohshëm.

Në event morën pjesë edhe David Arakhamia, kreu i grupit parlamentar të partisë së Zelensky-t, dhe Komisioneri ukrainas për të Drejtat e Njeriut Dmytro Lubynets. Arakhamia e përgëzoi Melania Trump për iniciativën e saj dhe i bëri thirrje asaj të vazhdojë përpjekjet humanitare.

"Ne sigurisht do të donim t'ju kërkonim të vazhdoni dhe të merrni përsipër misione të reja në mënyrë që të kontribuoni sa më shumë që të jetë e mundur në uljen e tensioneve", tha ai.

Nga ana e tij, Volodymyr Zelensky iu referua armëpushimit të Oleskit javën e kaluar gjatë një fjalimi në Spanjë, duke theksuar se operacioni provoi se Moska ka aftësinë të ndalojë armiqësitë kur vendos ta bëjë këtë.

"Kur Putin dëshiron që luftimet të ndalen, ato ndalen. Dhe pati qetësi të vërtetë, pa sulme për disa ditë dhe ne shpëtuam qindra jetë", tha ai.

Melania Trump shprehu shpresën se shembulli i Oleskit do të shërbejë si pikënisje për marrëveshje armëpushimi më të gjera dhe më të përhershme.

"Le të jetë Oleski shkëndija e vogël që do të shndërrohet në një flakë të qëndrueshme paqeje", tha ajo.

Zonja e Parë ka marrë një rol më aktiv në nismat humanitare që lidhen me luftën në Ukrainë vitet e fundit, duke marrë pjesë në përpjekjet për të ribashkuar familjet e ndara nga konflikti. Deri më sot, ndërhyrjet e saj kanë ndihmuar në kthimin e gati 36 fëmijëve te të afërmit e tyre.

Në fund të aktivitetit, ajo u dorëzoi përfaqësuesve të Putinit dhe Zelensky-t një zarf të madh të bardhë, duke u kërkuar atyre të dorëzonin letra personale nga ajo për të dy udhëheqësit. Dmitriev i dhuroi asaj një pikturë të një vajze 11-vjeçare, ndërsa Zelensky i dha asaj një çmim nderi ukrainas për kontributin e saj në arritjen e armëpushimit.

Katastrofa humanitare në Oleski

Oleski, i cili kishte një popullsi prej rreth 24,000 banorësh para luftës, ndodhet në lumin Dniepër, i cili ndan forcat ukrainase nga territori i kontrolluar nga Rusia. Qyteti u pushtua nga forcat ruse në ditën e parë të pushtimit dhe që atëherë ka pësuar dëme të mëdha nga granatimet, zjarret dhe shembja e infrastrukturës bazë. Situata u përkeqësua në mënyrë dramatike në qershor 2023, kur shembja e digës Kakhovka shkaktoi përmbytje të gjera. Një hetim i Associated Press kishte arritur në përfundimin se shpërthimi që shkaktoi shembjen ka të ngjarë të jetë shkaktuar nga forcat ruse.

Sot, banorët që mbeten në Oleski përballen me mungesa të mëdha ushqimi dhe ilaçesh, pa energji elektrike, ngrohje dhe ujë të rrjedhshëm, ndërsa një dimër tjetër i vështirë po afrohet. Ukraina kishte bërë vazhdimisht thirrje për zbatimin e një armëpushimi lokal me qëllim organizimin e evakuimit të civilëve, ndërsa sipas ligjit ndërkombëtar, Rusia, si një fuqi pushtuese, ka detyrimin të sigurojë nevojat themelore të mbijetesës së popullsisë civile.

Evropa pret lëvizjet e ardhshme pas fitores së demokratëve

Skena diplomatike po merr formë ndërsa në Shtetet e Bashkuara ka paraprirë fitorja dërrmuese e demokratëve në zgjedhjet e mesit të mandatit më 3 nëntor, një zhvillim që po ndryshon ekuilibrin në Kongres. Shefja e diplomacisë evropiane, Kaya Kalas, shprehu pritjen që Kongresi i ri do të ushtrojë "presion më të madh ndaj Rusisë", duke theksuar theksin e ndryshëm që pala evropiane i kushton menaxhimit të luftës.

Bisedimet e ardhshme në Abu Dhabi pritet të tregojnë nëse optimizmi i Trump mund të përkthehet në angazhime specifike nga Moska dhe Kievi. Pyetja kryesore, megjithatë, nuk ka të bëjë vetëm me përfundimin e luftës në Ukrainë, por edhe me përmbajtjen e marrëveshjes më të gjerë që përshkruan presidenti amerikan, si dhe rolin që do të kenë vendet evropiane në formësimin e saj.