Zhiva, rreziku pas shkëlqimit
Një termometër thyhet në shtëpi. Pikëzat e argjendta shpërndahen në dysheme dhe mbetjet përfundojnë në kosh. Por rreziku nuk zhduket: një pjesë e zhivës mund të mbetet në të çarat e dyshemesë, ndërsa pjesa tjetër përfundon në mjedis.
Dikur, fëmijët luanin me këto pikëza të shndritshme. Sot dimë se zhiva, ose merkuri, çliron edhe në temperaturën e dhomës avuj toksikë, të padukshëm dhe pa erë. Thithja e tyre mund të dëmtojë sistemin nervor, veshkat dhe, në ekspozime të larta, mushkëritë. Rreziku varet nga sasia dhe kohëzgjatja e ekspozimit; një termometër i thyer nuk nënkupton automatikisht helmim, por kërkon kujdes.
Në mjedis, merkuri mund të kalojë në zinxhirin ushqimor dhe të grumbullohet te peshqit. Veçanërisht i cenueshëm është sistemi nervor i fëmijëve në zhvillim, përfshirë gjatë shtatzënisë.
Shqipëria drejt pajisjeve pa merkur
OBSH-ja, në bashkëpunim me ministritë përgjegjëse për mjedisin dhe shëndetësinë, po mbështet zëvendësimin gradual të termometrave dhe aparateve matëse të presionit të gjakut me alternativa pa merkur.
Projekti, me financimin e GEF-it dhe bashkëpunimin e UNEP-it, përfshin institucione pilot në Dibër, Vlorë dhe Gjirokastër. Krahas zëvendësimit të pajisjeve, ai përfshin trajnimin e personelit dhe menaxhimin e sigurt të mbetjeve.
Nëse thyhet një termometër me zhivë
Largoni fëmijët dhe kafshët shtëpiake. Hapni dritaret dhe mbyllni dyert drejt dhomave të tjera.
Mos përdorni fshesë me korrent apo fshesë të zakonshme: ato e përhapin merkurin.
Mos e prekni me duar të zhveshura dhe mos e derdhni në lavaman apo tualet.
Për sasinë e një termometri mbi dysheme të lëmuar, përdorni doreza, karton dhe pikatore për mbledhjen. Izolojini mbetjet në ambalazh të mbyllur; mos i hidhni në koshin e zakonshëm.
Kërkoni udhëzim nga autoritetet vendore për dorëzimin e mbetjeve dhe ndihmë të specializuar nëse zhiva ka hyrë në tapet apo të çara.
Pas pastrimit të plotë, ajroseni zonën për të paktën 24 orë dhe mbajini fëmijët larg. Nëse shfaqen shqetësime shëndetësore, kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore.