15 vjet pa Mia Martinin

Zëri i saj drithërues tregonte vuajtje në mënyrë të dukshme, se ishte në gjendje të transmetonte pasion, dashuri dhe shpesh zemërim

Duket sikur nj magji e ka rikthyer n sken, pas nj pritjeje t gjat, pas nj mungese nga ato t zakonshmet, kur ajo shfaqej papritur n skenn e “Sanremo”-s pr t thn: “Ej, njerz jam ende gjall, kaq shpejt m keni harruar?”. Edhe pse do t donim vrtet t mendonim se realisht ajo po rikthehet me zrin e saj si prej shkmbi, t thell, at t nj gruaje t muziks bluz, realisht Mia Martina, diva e muziks italiane, nuk sht m. Kan kaluar 15 vjet, por q duken si shekuj t gjat vetmie, q kur Mia Martini iku. N banesn e saj mund t shohsh do dit lule t freskta t vendosura mbi parmakun e dritares, ndoshta nj shenj respekti pr t treguar se at e duan ende.

Dhe kjo sht e vrtet, por fatkeqsisht, ashtu si shprehej kngtarja e madhe italiane, artistt e mdhenj duhen m shum kur kan vdekur. Fundja “njerzit”, si i quante ajo ata q e largonin sikur t kishte smundje ngjitse, tani m shum se asnjher tjetr kan nevoj pikrisht pr t, prezencn e saj, pasi zri duket se ndihet ende npr bot, si nj fantazm q nuk krkon hakmarrje, por nj mnyr pr t’u thn “njerzve”, se i ka dashur, por ata e kan mbajtur larg. Ishte kaq e vrtet, sa Mia Martini ndoshta nuk do t kishte provuar dhimbje m t madhe n jetn e saj, teksa shfaqej n ekran dhe kur e pyesnin prse ajo ishte “zhdukur”, thoshte: “Kam qen ktu, por nuk m keni par, nuk m keni krkuar”. Por, tani q t gjith e krkojm at, ajo ndodhet larg, n botn e prtejve. Edhe pse ka qen nj personazh rebel, ndoshta sht duke knduar me engjjt, fundja nj z i magjishm si ai i Mia Martinit ishte i denj pr t knduar vetm me engjjt n qiell, pasi n tok nuk kishte vend pr t. Zri i saj drithrues tregonte vuajtje n mnyr t dukshme se ishte n gjendje t transmetonte pasion, dashuri dhe shpesh zemrim.

Kush ishte Mia?

Sa her dgjoj kngt e Mia Martinit, mendoj se artistt m t mdhenj largohen nga kjo bot m hert se kushdo tjetr, duke i ln vendin atyre m pak t padenjve. Mia Martini, e njohur n art, por emri i vrtet sht Domenica Berte, konsiderohet pa frik me nj z t jashtzakonshm, ku spikat ngjyra shpirtrore n do kord, duke deprtuar n mnyr t padukshme brenda zemrs s kujtdo q e dgjon, edhe ather kur zemra sht inatore dhe e lodhur.

Domenica lindi n Bagnara Calabra, m 20 shtator 1947 dhe kaloi nj fmijri paksa t vshtir, por qysh ather ende nj fmij, pasioni pr muzikn do ta bindte t linte pas dore gjithka pr t’iu kushtuar muziks. N vitin 1962, e bind t mn ta shoqroj n Milano n krkim t nj kontrate diskografike. Po a ishte e leht t hyj n botn e muziks, kur ishte vetm nj vajza e panjohur? Pr t ylli kishte koh q kishte filluar t ndizej. Pas nj takimi me Carlo Alberto Rossi, nj prej emrave m t njohur diskografik, ai pranoi t bnte nj prov, m shum pr t mos i prishur qejfin, pas nj kmbnguljeje stoike q vajza kishte shfaqur. Sapo i krkoi t kndonte nj kng t zakonshme, ai u bind se kishte gjetur yllin e ri t muziks italiane, madje nj vit m pas, ai e detyroi at t ndryshonte emrin, duke zgjedhur t quhej Mimi Berte.

Knga e par dhe suksesi q i trokiti n der ishte pikrisht “Ed ora che abbiamo litigato”, duke u shfaqur n televizion me nj llok, krejt ndryshe nga t tjert. Pas ksaj, ajo arriti t firmoste nj kontrat fitimprurse.

N kt periudh, Mia zhvendoset n Rom. Tenton t lidh nj tjetr kontrat, tani s bashku edhe me motrn e saj, Loredana, nj lidhje q mes tyre funksiononte shpesh mes dashuris dhe urrejtjes. N kt moment njihet me Renato Zeron, q do ishte gjithashtu miku i jets s tyre. N vitin 1969 u duk sikur karriera e saj do t ndrpritej n mes pr shkak t nj skandali, q e akuzonte at si prdoruese droge, por edhe shprndarje. Pasi kaloi 4 muaj n burg, e bindur se askush nuk e donte m, ajo do t tentonte t hiqte dor nga muzika, por me ndihmn e mikut t saj Zero, ajo u ringrit. Ndrkoh njihet me Toto Torquato, nj pianist i verbr q nga lindja q e bindi t interpretonte para nj publiku q plqente m shum muzikn blues dhe soul. N kt moment ndodhi edhe ndryshimi i madh. N nder t Mia Farrow, ajo vendos t quhet Mia, ndrsa mbiemri lidhej me nj nga tre emrat m popullore t italianve n bot. Ajo goditi n shenj. Pamja e saj paksa si egjiptiane, me aksesor, si unaza dhe byzylyk, edhe pse u kritikuan, sidomos pr shkak t zrit, pasi n 1971 ajo publikon kngn “Padre davvero”, e cila u censurua nga “Rai”. Shkak u b tema q ajo trajtonte, nj konflikt delikat mes brezash, q prputhej n mnyr identike me historin e kngtares dhe babait t saj.

Albumi i par, i cili u konsiderua m i miri i realizuar nga nj grua, u prit me urime, madje edhe nga artist t kalibrit Lucio Battisti. M pas do t vinin kngt e tjera, “Piccolo uomo”, “Minuetto” (knga m e shitur) si dhe “Donna con te”. Ather kur u mendua se ajo kishte arritur kulmin, kngtarja iu nnshtrua nj operacioni pr t modifikuar kordat vokale, sidomos timbrin, duke e
at edhe m t fort. Pr her t par kndon n festivalin e “Sanremo”-s me “E non finisce il cielo”, italiant kishin
zgjedhjen e tyre tashm. Dy vjet m pas, n t njjtin festival fiton mimin e kritiks dhe nj vit m von pranon t kndoj n duet me t motrn.

Edhe pse nuk arriti t triumfonte me mimin e par, n vitin 1992, n “Sanremo” renditet e dyta me kngn “Gli uomini non cambiano”, e cila u kthye n nj hit, knga m e dgjuar e shekullit t shkuar nga italiant. Duket se kjo mnyr mos vlersimi e detyroi at q t trhiqej nga muzika, t ndihej e vetmuar, shpesh edhe e paragjykuar nga bota e muziks, madje edhe artistt e tjer apo njerz t spektaklit, duke u cilsuar si gruaja q sjell fatkeqsi. Ishte nj turp pr Italin, derisa Maurizio Costanzo e fton n studion e tij, pr ta pyetur prse ajo u largua. Ajo do t qante para miliona italianve dhe do t buzqeshte srish, ndoshta pr t mos i prishur pasditen shikuesve. Shpesh binte pre e prdorimit t drogs dhe alkoolit. E njohur publikisht pr marrdhnien problematike me t atin, i cili kishte abuzuar me t dhe motrat e saj qysh kur ishin t vogla, ajo tentoi t afrohej tek ai n nj moment, kur t gjith e prbuznin. Ishte nj mnyr pr t’i krkuar ndoshta falje, prandaj vendosi q t kalonin disa dit s bashku, nn t njjtn ati, aty ku ishte rritur qysh fmij. Fatkeqsisht, n 14 maj t 1995, Mia Martini u gjet e vdekur. Rrethanat nuk jan sqaruar ende, por ndr tezat m t diskutuara mbeten: ndonj arrest kardiak i mundshm, i shkaktuar nga krizat e frymmarrjes, pr shkak se prdorte anti-depresiv. Zri i mrekullueshm i ksaj gruaje, grinta e saj q shpesh i bnte kngt e saj t dukeshin qaramane, ishin t mbushura me dhimbje, vetmi, ndoshta nj ndjenj rinore dhe dashurie, me t ciln do ta kujtojn t gjith... Fundja, si ajo shkruante: “Njerzit, jan t uditshm”.