2018 2023 apo me vone Pranimi i vendeve te Ballkanit perendimor ne BE largohet edhe me shume
Politikanet e Ballkanit Perendimor jane duke u bere gjithnje e me te vetedijshem se pranimi i vendeve te tyre ne BE nuk do te ndodhe aq shpejt sa do te deshironin ata dhe ashtu sic ua kane premtuar popujve te tyre. Nuk ka ndonje predispozite te madhe per zgjerimin e BE-se thote kryeministri shqiptar Sali Berisha per shtypin e huaj. Kete ai nuk ua ka thene ende shqiptareve. Por edhe jashte vendit ai perpiqet ta relativizoje menjehere pohimin e bere duke shtuar sa i perket Ballkanit Perendimor ka ngurime por ato nuk jane shume te medha.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Natasha Wunsch nga Instituti gjerman per studimin e politikes se jashtme.
Vendet me te rezervuara sa i perket zgjerimit te metejshem te BE-se jane Franca dhe Gjermania. Ne Gjermani argumentohet kunder pranimt te Turqise ne BE si nje vend i madh mysliman i cili do ta mbyste Gjermanine me punetore. Por ne Gjermani ekziston edhe nje argument ekonomik. Gjermania paguan me shume se vendet e tjera ne BE dhe me pranimin e nje vendi te ri te varfer sic do te ishte nje vend i Ballkanit Perendimor druhet se do te duhet te paguante edhe me shume thote Natasha Wunsch bashkeautore e nje analize te Institutit gjerman te Studimeve per Politiken e Jashtme DGAP me temen Ballkani Perendimor Zgjerimi i BE- se ne krize. Per ekspertet e institutit pranimi ne BE i vendeve te Ballkanit Perendimor eshte duke u shtyre edhe me gjate. Kriza ekonomike ka bere qe vendet e BE-se te lodhen nga zgjerimi.
Shkurtime ndihmash
Bashkimi Evvropian ka planifikuar nga 2009 deri 2013 dhenien e 887 miliarde eurove per te perkrahur financiarisht proceset paraprake te pranimit te vendeve ballkanike. Duke pasur parasysh krizen financiare eshte e rendesishme qe te mos shkurtohen ndihmat paraprake dhe programet e tjera thote Gernort Erler presidenti i Shoqates per Evropen Juglindore.
Efektet e renies ekonomike globale ne Ballkanin Perendimor ndihen me renien e eksporteve dhe nga mungesa e investimeve te huaja. Prodhimet nga vendet e Ballkanit Perendimor kerkohen me pak dhe papunesia e larte pritet te rritet edhe me shume. Ne Maqedoni kuota e papunesise ne vitin 2009 ishte 322 perqind ne Bosnje Hercegovine 427 perqind.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Gernort Erler President i Shoqates per Evropen Juglindore.
Pas 1999 Bashkimi Evropian i rishikoi politikat e tij ndaj Ballkanit dhe percaktoi nje proces te ri pranimi per vendet e Ballkanit Perendimor. Ky proces i komplikuar perbehet nga gjashte faza.
Vendetme faza te ndryshme
Bosnje- Hercegovina dhe Serbia ndodhen ne fazen e trete jane nenshkruar marreveshjet e stabilizim- asocijimit MSA qe pritet te ratifikohen nga 27 vendet e BE-se cka mund te zgjase. Ne fazen e katert ndodhen Shqiperia dhe Mali i Zi ku marreveshjet e asocijim stabilizimit MSA jane ratifikuar dhe jane ne zbatim. Maqedonia ndodhet ne fazen e peste pasi ka bere kerkesen per pranim. Kroacia eshte ne fazen e gjashte qe prej tetorit te 2005-es jane duke u zhvilluar bisedimet e pranimit. Bisedimet mund te perfundojne qe kete vit. Kosova nuk ka filluar ende as fazen e pare.
Kjo do te thote se per vendet e Ballkanit Perendimor do te jete shume me e veshtire per te hyre ne BE se sa per vendet e Evropes Qendroredhe per Bullgarine dheRumanine.
Kriteret nuk jane plotesuar
Megjithate ekzistojne kriteret dhe tani per tani ato nuk jane plotesuar nga asnje vend. Kjo perspektive afatgjate ne krahasim me zgjerimin e pare ne drejtim te lindjes te BE-se ben qe ne kohe reformat te mos jene aq mbreselenese. Ne moment ato nuk shihen ne Ballkanin perendimor. Ky eshte nje problem qe e ngadaleson te gjithe procesin. Prandaj edhe shihet se BE-ja eshte duke punuar me Ballkanin perendimor edhe ne fusha te tjera si p.sh. me liberalizimin e vizave dhe me qarkullimin e lire thote Erler.
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Presidenti i Komisionit Evropian Jose Manuel Barroso dukre prezantuar stategjine evropiane Evropa 2020. Mars 2010.
Keshtu Shqiperia dhe Bosnje-Hercegovina shpresojne per liberalizimin e vizave brenda ketij viti gje qe eshte bere me Maqedonine Serbine dhe Malin e Zi ne fund te 2009-es.
Po ashtudime se nuk ka vetem kundershtare te zgjerimit te metejshem te BE-se ka edhe perkrahes. Britania e Madhe perkrah ne parim zgjerimin e BE-se. Ka edhe perkrahes te tjere specifike per Ballkanin Perendimor si per shembull Sllovenia e ekia jane ne pergjithesi per pranimin e ketyre vendeve ne BE. Ka vende te vecanta qe mbeshtesin vende te caktuara te Ballkanit si p.sh. Italia qe e perkrah pranimin e Serbise ne BE thote Natasha Wunsch. Duket se jane keta optimiste qe leshojne zera se nuk do te ishte keq nese Ballkani perendimor pranohej ne BE 100 vjet pas perfundimit te Luftes se Pare Boterore pra me 2018.
Sipas eksperteve te DGAP dhenia me objektiva te caktuara e mjeteve ekzistuese evropiane si dhe perpunimi i nje strategjie ne pershatje me Evropa 2020 mund te kontribuonte per konsolidimin e rajonit te Ballkanit perendimor. Dhe deri sa te ndodhe kjo nuk duhen permendur data.
Kete e di edhe Sali Berisha prandaj nuk i permend ato kur e pyesin cili vit do te ishte realist per pranimin e vendit te tij ne BE 2018 2023 apo vite me te largeta.
Autor Aida Cama
Redaktoi Vilma Filaj- Ballvora