4 ish-kryeministra Sduam qe femijet tane te behen politikane ketu

Disa u gjenden aty... gati rastesisht sic ndodh ne kohe permbysjesh te medha. Disa
u larguan shpejt por shume qendruan ne arene ne luften per majen nen gjykimin e
vazhdueshem te publikut. Keto fjale hapin librin Pesha e Pushtetit-Biseda me kreret
e shtetit shqiptar Toena 2011 nje liber i Milena Haritos i prezantuar ne Teatrin
e Metropolit.

Libri permbledh intervista te realizuara ne tetor 2009-janar 2010 me njerezit qe kane qene ne krye te shtetit shqiptar qe pas zgjedhjeve te para pluraliste ne Shqiperi mars 91. President i vendit u zgjodh Ramiz Alia kryeminister Fatos Nano. Me tej vijne me rrefimet e tyre Ylli Bufi i cili deklaroi atehere se Shqiperia do kishte buke vetem epr 6 dite Vilson Ahmeti qe drejtoi nje qeveri teknike per te pergatitur Shqiperine ne zgjedhjet qe i fitoi Partia Demokratike e me pas Aleksander Meksi Bashkim Fino me qeverine e tij te Pajtimit Kombetar vijon Rexhep Mejdani Alfred Moisiu.

Krahas shkelqimit te pushtetit dita-dites te gjitheve u eshte dashur te pranojne ta ndajne pushtetin me te tjere te bejne kompromise qe ndoshta nuk i kishin imagjinuar me pare te perballojne situata te renda e te papritura shkurt te qeverisin thote autorja e vetedijshme qe keto biseda nuk jane mirefilli nje studim historik apo sociologjik por eshte nje panorame e shpejte e historise se perbashket 20-vjecare.

Bisedat e fundit duken me te kendshme protagonistet duken me te cliruar dhe rrefejne per perballjet me te papriturat kundershtaret politike me median. Autorja jeton ne France ku ka mbaruar doktoraten ne vitin 1997 ne fushen e strategjise se telekomunikacioneve.

Aktualisht eshte drejtoreshe departamenti te operatori France Telecom Orange. Jep mesim ne Universitetet private Marin Barleti dhe New York i Tiranes dhe shkruan shpesh artikuj ne shtyp. Ne vitin 2004 ka punuar si keshilltare e kryetarit te Bashkise Edi Rama.

Milena cfare thote te re ky liber per historine politike te 20 viteve te fundit Te kujtojme
qe shumica e njerezve qe ju keni intervistuar kane bere publike opionionet neper botime dhe ne intervistat e shumta.
Keni te drejte shume gjera jane shkruar nga ata vete dhe mbi ta nga mediat. Por kendveshtrimi ketu eshte krejt tjeter. Bisedat synonin te nxirrnin ne pah veshtiresite e qeverisjes peshen qe u eshte dashur te mbajne ne periudhen kyce te tranzicionit gjerat qe ata me mundim arriten te benin si i bene ... dhe jo gjithe punet qe mbeten ende sot e per shume vjet ende te pabera...

Ne keto biseda mungojne njerez me rendesi ne historine politike te kohes Sali Berisha Bamir Topi Pandeli Majko Perse nuk jane realizuar intervistat me ta
Me vjen vecanerisht keq qe nuk u be biseda me Sali Berishen protagonist i palekundshem i njezet vjeteve tranzicion megjithe kerkesat e mia te perseritura nepermjet gjithe kanaleve te mundshme. Por le te shpresojme qe do kete nje vellim te dyte.

Po ashtu intervistat ju kerkuan edhe Ilir Metes dhe Bamir Topit. Ndersa me zotin Majko u takuam por ai gjykonte qe ende nuk ka ardhur koha per te folur. Sidoqofte periudha kur zoti Majko ka qene kryeminister mbulohet gjeresisht nga intervista shume e plote me Rexhep Mejdanin.

Gati te gjitha intervistat e marra jane realizuar vetem me njerez te se majtes perjashto Aleksander Meksin. A nuk perbejne deshmite e tyre vetem njeren ane te rrefimit te historise vetem njeren ane te medaljes
Sic thashe une ju dergova te gjitheve te njejten kerkese. Aleksander Meksi ishte kryeministri i se djathtes shqiptare ne nje periudhe te jashtezakonshme periudha kur u krijua shteti shqiptar postkomunist kur ende enderronim qe demokracia erdhi. Sot e dime te gjithe qe ceshtja eshte pak me e nderlikuar se kaq.

Sali Berisha dhe Bamir Topi qe jane dy perfaqesuesit e tjere te se djathtes qe kane ushtruar funksionet e kryeministrit dhe presidentit nuk deshen ose nuk munden te shprehen ne kete rast.

fare thone me deshmite e tyre njerez si Ramiz Alia Fatos Nano per te kaluaren nen regjimin komunist
Ramiz Alia ka shkruar vete gjeresisht por ajo qe me duket mua e spikatur eshte
menyra se si ai pershkruan ceshte politika sepse ato qe thote pati rastin ti zbatoje ne
situatat eksplozive te viteve 1990-1992. Ne historine qe tregon Fatos Nano me duket
per tu shenuar menyra se si arrin te nuhase opinionin per te qene gjithnje nje hap perpara te tjereve por edhe se si pranon qe jo gjithnje ka bere zgjedhjet e duhura per arsye te ndryshme.

A mund te na sjellesh ndonje rrefim te Alise per permbysjen e regjimit dhe per peshen qe i ra ne vendimarrjen politike te Aleksander Meksit per krijimin e parlamentit te pare pluralist te Bashkim Finos Rexhep Mejdanit dhe Ylli Bufit per krizen e vitit 1997 te Fatos Nanos per qeverine qe drejtoi ne mars 1991

Aleksander Meksi kujton se si ne krijimin e parlamentit te pare ishte veshtire te gjeje edhe persona qe njihnin pluralizmin qe dinin se si funksionon nje parlament ne vendet demokratike. Ylli Bufi tregon dicka qe duket e pabesueshme sot ndihmat filluan te vinin por nuk ekzistonte rrjet tjeter shperndarjeje vec dyqaneve shteterore.. qe u desh te privatizoheshin me ngut.

Bashkim Fino kujton mbeshtetjen e jashtezakonshme te zonjes Ollbrajt dhe aksesin qe ai kishte tek kreret e shteteve perendimore ne vitin 1997 ndersa Rexhep Mejdani pershkruan gjeresisht luften e Kosoves tensionin e negociatave te Rambujese dhe ardhjen ne Tirane te zotit Rugova. A sjellin deshmitaret tuaj kujtime per periudhen me te veshtire ne jeten e tyre politike Si e kane perballuar Ylli Bufi thote qe kur e mendon sot volumi i punes se bere vetem ne disa muaj i duket i pamundur por perballohej ngaqe qeveria e Stabilitetit ishte konsensuale dhe me perfaqesues profesioniste nga te gjitha partite.

Vilson Ahmeti kujton provokimet politike edhe gjate periudhes disa mujore te qeverise teknike ndersa profesor Mejdani permend greven e urise se zotit Arbnori dhe sigurisht momentin e rende te vrasjes se Azem Hajdarit. Fatos Nano thote qe dy nga tre qeverite qe ai ka drejtuar kane qene qeveri emergjence... gje qe ne njefare menyre pasqyron mire periudhen e ngarkuar te tranzicionit.

Si e konsiderojne pushtetin Cilat jane kostot qe u jane dashur te perballojne
Marredhenia me familjen koleget me veten. Do citoj Aleksander Meksin i cili me tha ne takimin tone te pare Une nuk kam patur pushtetin kam qeverisur. Ne njefare menyre kjo me duket quintesenca e kesaj historie. Pushtetin secili prej tyre e ka patur me shume a me pak por gjithnje te ndare me te tjere me kosto here here te rende deri tek burgu per tre prej tyre Ramiz Alia Fatos Nano dhe Vilson Ahmeti.

Duhet te te zere gjumi edhe me nje gazetar poshte krevatit -thote Fatos Nano. Nderkohe shprehin opinione divergjente nese do tua rekomandonin karrieren politike femijeve te tyre. Pergjigjet mbi kete teme jane shume interesante.

fare ka ndryshuar pushteti ne aspektin human te secili prej tyre
Ata flasin per intensitetin e jashtezakonshem dhe adrenalinen ne postin e kryeministrit por si ne te tjeret flasin edhe per keqqeverisjen per nevojen e kufizimit te mandateve per papergjegjshmerine. uditerisht kryeministrat e krizave ne qeverite konsensuale si ajo e Stabilitetit qeveria Teknike apo qeveria e Pajtimit Kombetar duket sikur kane qeverisur me lehte megjithe situaten e ndere te vendit. Gje qe te shtyn te reflektosh mbi violencen e konfrontimit politik ne periudhat e tjera.

Cila eshte intervista qe ju ka shijuar me shume Po figura e politikanit te kompletuar
Per mua secila nga intervistat ishte se pari nje shkembim njerezor i jashtezakonshem me
njerez mendjehapur ndoshta shume me teper se cle te duket roli i tyre publik. Te cilet kane qene ne arenen e gladiatoreve kane marre e kane dhene goditje kane patur ne duar leva te fuqishme te cilat i kane perdorur ne perputhje me sistemin e vlerave qe ka secili. Ne kete kuptim secili ka sjelle dicka dhe pikerisht kete une desha te ve ne pah ne liber.

Kreret e shtetit femijeve Mos u merrni me politike
Shekulli po boton pjese nga libri Pesha e pushtetit i Milena Haritos. Rrefimet e Vilson Ahmetit Aleksander Meksit Fatos Nanos e Bashkim Finos. Te gjithe te nje mendimi femijeve sdo tua uronim te merreshin me politike ne Shqiperi.

Si e perjetoi familja ate periudhe mungesat e shpeshta prane njerezve te afert por
njekohesisht krenaria dhe perkedhelja e sedres per misionin e larte sulmet e mediave.
Po miqte Gjate dhe pas qeverisjes Perfundimisht a do tua keshillonin karrieren
politike femijeve te tyre

Aleksander Meksi
Familja peson mungesat e zgjatura Aleksander Meksi Qe nje pergjegjesi
e madhe. Pothuajse nuk shkoja ne shtepi fare. Djali im i madhi mbaroi shkollen e
mesme ne 1997. I vogli qe 5 vjec ne 1993 dhe vjen nje dite vone ne kryeministri e
kishin marre rojet me makine vjen me nje xhup te kohes se pare dhe hyn ne zyren
e kryeministrise tek une dhe pa qe qe ngrohte ne dimer. Ne shtepi ne ngroheshim
me nje sobe gazi por qene shtepi te ftohta. Edhe thote Eh prandaj rri ketu ti babi
se qenka ngrohte.

Djali i vogel sigurisht e ka ndjere dhe ve ne dukje kete qe nuk eshte trajtuar sa duhet se une merresha me punet. Edhe me vone kam qene perzier ne politike e ne shkence keshtu qe ka qene nje mangesi per ta ky eshte fakt. Sigurisht une ju them qe kane edhe ndonje perfitim se mbasi ju shohin emrin fillojne ndoshta ju trajtojne me mire. Kur eshte student tek kartela shkruhet dhe emri i babait dhe mbasi e lexojne ata qe jane te djathte e qe kane simpati per mua noten e hedhin me kollajllek ashtu si ata qe jane te majte dhe kane antipati politike jo personale ndaj meje se sme njohin do te te japin me pak.

Nuk di a kane ndonje krenari qe ka qene babai kryeminister ose nuk besoj se e kane se nuk e kam as une. Une qe diten kur ika nga kryeministria e harroj qe kam qene kryeminister dhe besoj se shqiptaret e dine kete. Une eci rruges ose kudo neper aeroporte si cdo qytetar tjeter. Sigurisht eshte nje numer i madh njerezish qe te respekton kjo eshte nje shenje pozitive jo thjesht si kenaqesi per mua nuk e marr ne prizem personal por per njerezit qe jane te njerezishem.

Puna qe ngelet ne Shqiperi do ngelet kur ta shkruajne te tjeret. Ne Shqiperi nuk do tua keshilloja femijeve karrieren politike Por nuk jane nga ata shqiptaret qe degjojne madje jane me te nxitur kur u thua jo. I tere Mesdheu funksionon ne afirmimin negativ. Ne fillim thuhet Jo. Te tjeret nuk e para na e kuptojne kete.

Fatos Nano
Politikani edhe me shume se te tjeret ka nevoje per mbeshtetjen e familjes pa ate nuk e ben dot. Nje familje e ushqyer me te njejtat principe te nje sjelljeje politike te shendoshe dhe produktive jo vetem per familjen eshte mbeshtetja me e mire per nje karriere politike te qendrueshme. Karrieren politike do tjua keshilloja femijeve te mi por nuk do tjua imponoja.

Madje ata nuk e kane preferuar kane marre profesione te tjera. Vajza ime eshte kerkuese informatike dhe matematikane e larte shume kompetitive ne Paris me nje shok jete qe gjithashtu po ben doktoraten e shkencave matematike teorike. Djali im ka preferuar nje shkolle te larte administrimi amerikane ne rajon.

shte afruar me mua ka qene nje nga keshilltaret dhe ndihmesit e mi te pacmueshem. Por periudha me e gjate qe punoi me mua ishte gjashte jave ne zgjedhjet e 2005 dhe kur me dorezoi inventarin e puneve konfidenciale jo me profil publik qe shoqeruan fushaten me tha - Shpetova nga politika ke zgjedhur nje zanat qe vetem per gjashte jave mua me beri te harroj edhe te dashuren.

I riu nuk di ti beje te gjitha nuk eshte regjur...mirepo kur regjesh nuk ke me energjite e te riut pastaj. Te kesh trupin dhe forcat e te riut njekohesisht edhe gjithe eksperiencen kjo eshte sfida e jetes.

Vilson Ahmeti
Ne dhjetor te vitit 1991 kam festuar vitin e ri me familjen. Por skishte drita ne pallatin ku banoja une ne nje dhome e kuzhine se u prish transformatori i bllokut. Njerezit aty thoshin - Do na rregullohet per vitin e ri se ketu eshte kryeministri. Thirra kryeinxhinierin e elektrikut e i thashe - Do gjesh se sben transformator e do e rregullosh se une jam ketu per vitin e ri.

Per vete mund te vija tek vilat qeveritare po shyqyr u rregullua transformatori ne oren pese mbasdite qe te piqnin ndonje gjel. Familja ishte mesuar me stresin jo vetem nga postet perpara por edhe nga punet. Babai i cili ishte ne pushtet atehere kryetar komiteti cuditerisht nuk na vuri ne parti as mua as tim vella. Ne ne fakt jemi nga nje familje ne Cakran bejlere ishin familja e tij dhe i vetmi qe rreshqiti ketej ishte babai.

Kurse nga nena jemi familje tregtaresh Kokona gjyshi im ka qene tregtar i madh. Edhe pirunjte shkruanin Vellazeria Kokona i importonte nga Austria ose kemishet keshtu qe kishin njefare qytetarie tjeter. Djali i tyre i dyqanit ka qene Haki Toska. Megjithate kane patur shume respekt per tim ate atje ku ka punuar ne Fier ne Vlore dhe ne Tirane.

shte qytetar nderi ne Fier. Nje rruge ne Fier dhe nje rruge ne Vlore i kane vene emrin e tij sepse ka qene kryetar komiteti ekzekutiv dhe ka patur qendrime shume te moderuara njerezit kane patur shume respekt. Kur me propozuan te behem kryeminister e thirra dhe i thashe per ta ngacmuar -Ti ke qene kryetar komiteti po une u bera minister e kryeminister. - Shiko o bir tha - do te hipesh ne maje te malit te tjeret do te hane kashtet e ty do te te mbesi huri.

Kur vajta ne burg ne burgun e Tiranes ishim gjashte veta ne nje qeli me vone ne Fier ne izolim ne nje qeli 1.80 me 4 metra. Ishte si shkolle ajo. Kur dola i pafajshem mbas dy vjetesh hyra ne shtepi dhe babai me tha - Te thashe o bir qe ty do te te mbesi huri.
Mbaj mend qe kur dola nga burgu Azem Hajdari me takoi dhe i vetmi qe me sinqeritet me tha Une do te te kerkoj falje te kena mbajt ne burg kot - ja keshtu hapur fare.

Dhe Azemi e ka thene ne Kuvend kete te babait. Vajza ishte e vogel 10-12 vjec tani eshte 32 vjec dhe jam dhe gjysh. Sigurisht ajo e ndjeu me teper.

Bashkim Fino
Femijet e Bashkim Finos shikonin babane ne televizor pa imagjinuar barren qe ai
kishte mbi supe Bashkim Fino Familja nena gruaja ne fillim qene te cuditur. Une flisja ne telefon ata degjuan dicka kuptuan dicka une i pyesja me sy Si thoni ju kerkoja nje
lloj justifikimi pranimin e tyre. Nena dhe gruaja ngrinin supet sepse nuk dinin cte
thoshin.

Por ne fakt ata sme jepnin dot nje mendje apo sugjerim te vertete edhe une
nuk isha ne gjendje tu thosha gje atyre ne ato momente. Pastaj u be pak fakt i kryer
dhe ata u perpoqen te me ndihmonin sa me shume. Ndenjen ne Gjirokaster nja dy muaj pastaj erdhen ketu ne Tirane kur u qetesua pak situata qe edhe une te mos ta kisha mendjen atje. Djali ishte ne klase te katert fillore edhe vajza ishte e vogel.

Nuk i kam pare fare ne ate periudhe vetem kur erdhen ketu i shikoja ndonjehere naten. As nuk behej fjale te kuptonin se cbehej. Shikonin televizor dhe kenaqeshin qe doli babi ne televizor. Per hir te se vertetes nuk do tju a keshilloja politiken femijeve te mi keshtu sic eshte tani. Por ashtu si e mendoj une dhe sic e thashe nuk ka asgje te keqe qe femijet e mi te merren me politike. Duke respektuar veten te tjeret dhe cdo lloj rezultati duke pranuar fitoret dhe te humbjet.

Ramiz Alia
Rrefimi i Alise pas largimit nga pushteti ne vitin 2002 kur zgjedhjet i fitoi Partia Demokratike. Pas disa muajsh burgoset ne 97 lirohet e pastaj rrezikon prape burgun...
Ramiz Alia Ne Parlament qeveria paraqiti nje ligj per te amnistuar te burgosurit qe kishin ikur nga burgjet.

Ata synonin qe nje pjese te tyre ta rifusnin ne burg por jo te tere. Ministri i Drejtesise Spartak Ngjela shpjegonte ligjin perpara deputeteve ne Parlament dhe seanca transmetohej drejtperdrejt ne televizion. Midis te tjerave ne ligj parashikohej te amnistoheshin te gjithe ish te burgosurit mbi moshen 60 vjec.

Une isha ne shtepi dhe po ndiqja transmetimin ne televizion. Nga fundi i seances ngrihet dikush nje deputet i PD dhe e pyet Ngjelen- A perfiton Ramiz Alia nga ky ligj Spartak Ngjela i pergjigjet me shume kulture- Ligji nuk behet per persona te vecante behet per kategori njerezish. Ne qofte se zoteria qe permendni ju i ka mbushur 60 vjetet perfiton perndryshe nuk perfiton.

Pas pak ngrihet nje deputet i Partise Demokratike dhe propozon qe neni qe parashikon amnistine per personat mbi moshen 60 vjec te hiqet nga ligji. Dhe keshtu u veprua neni u hoq nga ligji sepse shumica e parlamentit ishin te PD dhe votuan pro heqjes. Atehere vajza ime me pyet- Po tani babi prape do vesh ne burg- Perseri dhe pa asnje faj jo Nuk do te pranoj te shkoj.