65 vjet pas Nurembergut
Kane kaluar 65 vjet qe nga koha kur filluan gjyqet e Nurembergut kunder oficereve naziste. Me nota teper te qarta gjate punimeve te ketyre gjyqeve ne Bavari u degjuan tmerret e shkaktuara nga oficere si Herman Gering Rudolf Hes apo Albert Spir ndaj miliona hebrenjve homoseksualeve dhe te burgosurve politike e fetare ne kampet e vdekjes. Ne kete pervjetor bota kujton vuajtjet qe perjetuan ata qe u dergjen burgjeve dhe drejtesine qe u perpoqen te vene ne vend Gjyqet e Nurembergut
Pamjet e xhiruara ne kampet e vdekjes tronditen boten. Regjistrime lajmesh qe u publikuan ne ate kohe nxoren ne drite se ckishte ndodhur ne kampet e perqendrimit.
Kampi me i tmerrshem ishte Bukenvali ku vetem 20 mije nga 80 mije te burgosurit e derguar u gjeten gjalle. Pjesa me e madhe e atyre qe ende jetonin kur kampin e moren nen kontroll amerikanet ishin ne gjendje te pa shprese.
Gjermanet kembengulnin se nuk kishin pasur dijeni dhe se ishin po aq te tronditur sa kushdo tjeter kur mesuan per tmerret e nazizmit. Por jo te gjithe jane te bindur per pafajesine e tyre. George Bria ishte gazetar per agjencine e lajmeve Associated Press
Kampi Dakau ishte jo larg Mynihut por te gjithe thone se nuk dinin gje Jo larg tyre ishin furrat e djegies. Askush nuk e beson se ata nuk kishin dijeni.
Tronditja publike nga pamjet dhe rrefimet e te mbijetuarve coi ne thirrje masive per drejtesi dhe shpagim. Zgjidhja qe u gjet ishte organizimi i gjyqeve per krime lufte ne Nuremberg
Ne qytetin e shkaterruar te Nurembergut te rrenuar nga tonelatat e bombave te trupave aleate gjykata qendron si nje monument ogurzi i shpresave te fundit te nazisteve per te dominuar boten.
Vendet aleate Shtetet e Bashkuara Franca Britania dhe Rusia derguan prokurore. Sistemi ligjor ne baze te te cilit do te zhvilloheshin gjyqet ishte nje nderthurje e sistemeve te ketyre vendeve.Babai i senatorit amerikan Kris Dod Thomas Dod ishte nje nder prokuroret amerikane ne gjykime. Ai ishte nje jurist i ri ne vitin 1945 kur shkoi ne Gjermani per te marre ne pyetje figura famekeqe si Herman Goring Albert Spir apo Rudolf Hes.
Ne vitin 2007 Senatori Dod publikoi nje liber bazuar ne letrat qe i kishte derguar familjes babai i tij gjate kohes kur vazhdonte gjyqi
30 mije vete ende ishin te varrosur nen rrenojat e Nurembergut kur filluan gjykimet. 30 mije vete ndash vec ta imagjinosh eren e rende. 8 milion trupa ishin djegur 6 milione prej tyre hebrenj te tjeret si rezultat i orientimit seksual besimit fetar apo bindjeve politike.21 oficere te larte gjermane perfshire Joakim von Ribentrop dhe Albert Spir te dy bashkepunetore te afert te Hitlerit u gjykuan dhe u shpallen fajtore per krime lufte ne gjyqet e Nurembergut.
Thomas Dod ne kujtimet e tij e analizon procesin si triumfi i sundimit te ligjit ku vendet e qyteteruara realizuan nje proces te drejte per autoret e masakrave qe kishin vepruar pa asnje perfillje per ligjin.Gjyqet e Nurembergut krijuan nje praktike te re te nxjerrjes para drejtesise te udheheqesve qeveritare dhe mbajtjen e tyre pergjegjes ne menyre individuale per krime te kryera kunder masave te pafajshme.Keto gjyqe krijuan edhe konceptin e krimeve kunder paqes e aktit penal te agresionit krimeve te luftes dhe krimeve kunder njerezimit.
Pati plot njerez qe e denuan procesin si nje farse politike por gazetari George Bria i agjencise Associated Press thote se duke pasur parasysh rrethanat dhe momentin e procesit gjykimet mund te konsiderohen te drejta.Historiani gjerman Hans Kristian Taeubrich thote se gjyqet ishin shume te rendesishme per opinionin gjerman pasi i ndihmuan gjermanet te ballafaqohen me krimet e kryera ne emer te tyre
Gjyqet e Nurembergut jane te rendesishme per 3 arsye se pari ato sollen para drejtesise figura te larta te regjimit nazist te cilat ishin pergjegjese per krime te paimagjinueshme lufte. Vetem disfata e plote dhe gjykimi nderkombetar arriti tu jape atyre ndeshkimin e duhur. Se dyti si rezultat i gjyqeve bota degjoi per heret te pare cfare kishte ndodhur gjate 12 vjeteve te regjimit nazist. Gjyqet ndihmuan gjithashtu Gjermanine te ballafaqohet me aktet qe ishin kryer. Ky proces ballafaqimi ende vazhdon.
Gjyqet e Nurembergut u zhvilluan nga data 20 nentor 1945 deri me 1 tetor 1946.