A mund t antarsohet Rusia n NATO?
N mbledhjen e datss 25 Mars q u zhvillua n Ankara me temn Dimensioni Civil i Mbrojtjes s NATO-s nga Federata Ruse n delegacionin parlamentar t Natos ndodhej edhe Vladimir Zhirinovski,kryetari i Partis Demokratike Liberale dhe zvnds presidenti Dums.
N mbledhje u trajtua lufta kundr trrorizmit,lndve narkotike,trafikut t armatimit e t njerzve dhe nj brifing n drejtim t zhvillimeve rajonale. Ultranacionalisti Zhirinovski, fuqia e t cilit ndodhet n hijen e Kremlinit dhe sht kundr NATO-s e vlerave t saj, prse erdhi me delegacionin e NATO-s n Ankara.
Po, n Samitin e NATO-s n Bukuresht q u zhvillua n datat 2-4 Prill, prse mori pjes aktive presidenti Rusis, Vladimir Putin? Pr m tepr,prse Rusia ishte e shqetsuar pr zgjerimin e NATO-s drejt Lindjes dhe n Samitin e Bukureshtit vendosi gurin kilometrik m t rndsishm t zgjerimit t NATO-s drejt kufijve t saj
Kto jan shkaqet q strategjist t ndryshm botror ditt e fundit shtrojn pyetjen se sa i suksesshm ishte Samiti i Bukureshtit? Aleanca e Atllantikut Veroir mundi t dilte m e fuqishme nga mbledhja tre ditore e Bukureshtit,apo jo? Po t shikohen deklarimet,n kt pik u arritn disa prfundime reale q do ta rrisin rolin dhe inflencat e NATO-s.
Prshmbull,n lidhje me zgjerimin u dha ftesa pr antarsim dy vndeve t reja ballkanike :Kroacis dhe Shqipris. U vendos drgimi i nj force ushtarake Franceze prej 700 trupash ne Luftn e Afganistanit. Gjithashtu Franca dha fjaln se do t kthehet n krahun ushtarak t NATO-s.
U hodh nj hap n drejtim t krijimit t sistemit t mbrojtjes me raketa antibalistike n Europ dhe midis Shteteve t Bashkuara t Ameriks dhe Republiks Ceke u arrit n marrveshjen e raketave mbrojtse .Kto jan zhvillimet pozitive q duken n krahun e mbushur t gods.Por ka edhe mungesa dhe negativitete q ndihen nga krahu bosh i bardhakut.
Prshmbull ,n lidhje me zgjerimin , antarsimi i Maqedonis, pr shkak t kundrshtimeve t Greqis pr arsye te emrit q mban,nuk u realizua. Por edhe antarsimi i mundshm i Ukrains dhe i Gjergjis, pr arsye t opozicionit t Francs dhe t Gjermanis, t cilat morn n konsiderat influencat e Rusis, ngelen me pik pyetje t madhe pr nj koh tjetr. Prvec Francs, drgimin e forcave luftarake n Afganistan vndet e tjera nuk e mbshtetn.
Zgjerohet,prhapet...
Kur pasyrohet pyetja, nse NATO nga Bukureshti doli apo nuk doli m e fuqishme,sht e nevojshme t vlersohet se c far solli realisht ky samit pr shkakaun e ekzistencs s tanishme t aleancs,misionit dhe rolit t saj.N periudhen e Lufts s Ftoht ishin t qarta qllimet strategjike dhe detyra e NATO-s.
Mbas Lufts s Ftoht nuk ekzistojn ptencjali armikut dhe krcnimit t vjetr. N konjukturat e reja botrore u shfaqn mundsit e krcnimeve t reja dhe t armiqve t rinj. NATO,me shpejtsin e zhvillimeve filloi t riprcaktoi vehtvehten.
Ajo ndoqi nj politik t zgjerimit aktiv dhe e rriti numrin e antarve t saj n 26.Krijoi parneritet nga Europa n Azi. Edhe n fushn e misionit dhe t detyrs s NATO-s ndodhn ndryshime. Prshmbull u braktis koncepti i vjetr "jasht hapsirs" (out of area) dhe kt her NATO hyri n veprimtari politike dhe ushstarake n nj gjeografi shum t gjr nga Ballkani deri ne Afganistan.
Pra ,nga njra an NAtO u zgjerua dhe nga ana tjetr i shtriu edhe veprimtarit e saj. NATO ,n zgjerim do t prfshij t gjith Ballkanin,Kaukazin e Azin? N shtrirje ,n cdo vnd q lind nj problem dhe q vlersohet si krcnim,NATO do t ndrhyj ushtarakisht dhe politikisht ? .Nga Samiti i Bukureshtit nuk mund t thuhet se u prcaktua nj perspektiv e qart n kt drejtim.N fushen politike,nuk ka kufij t qart, as t zgjerimit dhe as t shtrirjes.Shtetet e Bashkuara t Ameriks dshirojn t anatrsojn n NATO Ukrainn dhe Gjeorgjin, por vndet e tjera nuk duan. Dhe shkaku i ksaj, hapur sht Rusia.
N kto rrethana Putini paralajmroi se do t mund t rikthehej Lufta e Ftoht. Athere lind pyetja. Sot, Rusia sht partner,konkurent apo armik i NATO-s? N kt prgjigje nuk ka nj unitet mendimesh. Vetm nj gj sht plotsisht e qart. Rusia sht factor shum I rndsishm n vendimet e mdha globale. Rndsia e saj u vrtetua plotsisht edhe nga Samiti i NATO-s n Bukuresht.
Nse do t vlersohen hapat e fundit brnda NATO-s t Zhirinovskit dhe Putinit duhet t rikthehemi n koh. M datn 27 Maj 1997 ,midis liderve t 16 vndeve antare t NATO-s dhe presidentit t Federats Ruse,Jelcin, n Paris u firmos Marrveshja e Siguris NATO-Rusi, marrveshje e cila i jepte leje zgjerimit t NATO-s. Me kt marrveshje filloiperiudha e qndrueshmris s afrimit.
Tashm, Federata Ruse vadit organizatn e sigurimit t bots Euro-Atllantike duke u prfaqsuar n t gjitha institucionet e NATOs. Pr m tepr, Rust kan prdorur me sukses taktikn e ngjashme edhe pr n Organizatn e Bashkepunimit t Sigurimit Europian, OSBE.
NATO nse sht nj organizat sigurie,athere antarst e saj ngaj kush i ruan? Nse nuk i mbron nga Federata Ruse dhe nse Moska shqetsohet nga zgjerimi i NATO-s drejt Lindjes,athere zgjerimi drejt lindjes prse nuk mund ta prfshij edhe Federatn Ruse.
Zgjerimi drejt Lindjes duke marr brnda NATO-s edhe Federatn Ruse do t mund ti jepte bots m shum stabilitet, siguri dhe demokraci. Lufta ndaj terrorizmit mund t ishte themeli i prfshirjes s Federats Rise n NATO.
Pr m tepr, Komunikata e Roms e Majit t vitit 2002, e cila vendosi krijimin e Kshillit t Bashkpunimit NATO-Rusi sqaroi si element baz t bashkpunimit praktik cshtjen e lufts kundr terrorizmit. Komunikata ,n t njjtn koh solli edhe mekanizmat dhe procedurat e bashkpunimit t ri me qllim zhvillimin e zgjerimit dhe mirkuptimit midis NATO-s dhe Federats Ruse.
Pr m tepr ,sulmet e Beslanit q u realizuan m 11 Shtator 2001 dhe 1 Shtator, vrtetuan rndsin politike t Kshillit NATO-Rusi. N mbledhjen e Kshillit NATO-Rusi q u zhvillua gjat samitit t Stambollit n Qershor t 2004-s u vendos nj gur kilometric n zhvillimin e bashkepunimit NATO-Rusi n luftn kundr terrorizmit.
Per kt u vendos pgatitja e planit t veprimeve vjetore kundr tij. N zgjerimin e bashkpunimit midis NATO-s dhe Rusis nuk ka ndonj penges serioze. Por ky bashkpunim sht akoma n nivelin fillestar. Aktualisht punohet n fuqizimin e dimensionit proktik t ktij bashkpunimi.
Moska e ka hedhur hapin e par pr NATO-n. Tashm ajo, prfaqsohet n t gjitha institucionet e NATO-s. Radha n hapin e dyt.Pra,n krkesn pr antarsim.Kto jan temat dhe diskutimet q trajtojn strategjistet e siguris botrore mbas Samitit t Bukureshtit.
*Drejtor i Institutit t Sigurise Kombetare.
N mbledhje u trajtua lufta kundr trrorizmit,lndve narkotike,trafikut t armatimit e t njerzve dhe nj brifing n drejtim t zhvillimeve rajonale. Ultranacionalisti Zhirinovski, fuqia e t cilit ndodhet n hijen e Kremlinit dhe sht kundr NATO-s e vlerave t saj, prse erdhi me delegacionin e NATO-s n Ankara.
Po, n Samitin e NATO-s n Bukuresht q u zhvillua n datat 2-4 Prill, prse mori pjes aktive presidenti Rusis, Vladimir Putin? Pr m tepr,prse Rusia ishte e shqetsuar pr zgjerimin e NATO-s drejt Lindjes dhe n Samitin e Bukureshtit vendosi gurin kilometrik m t rndsishm t zgjerimit t NATO-s drejt kufijve t saj
Kto jan shkaqet q strategjist t ndryshm botror ditt e fundit shtrojn pyetjen se sa i suksesshm ishte Samiti i Bukureshtit? Aleanca e Atllantikut Veroir mundi t dilte m e fuqishme nga mbledhja tre ditore e Bukureshtit,apo jo? Po t shikohen deklarimet,n kt pik u arritn disa prfundime reale q do ta rrisin rolin dhe inflencat e NATO-s.
Prshmbull,n lidhje me zgjerimin u dha ftesa pr antarsim dy vndeve t reja ballkanike :Kroacis dhe Shqipris. U vendos drgimi i nj force ushtarake Franceze prej 700 trupash ne Luftn e Afganistanit. Gjithashtu Franca dha fjaln se do t kthehet n krahun ushtarak t NATO-s.
U hodh nj hap n drejtim t krijimit t sistemit t mbrojtjes me raketa antibalistike n Europ dhe midis Shteteve t Bashkuara t Ameriks dhe Republiks Ceke u arrit n marrveshjen e raketave mbrojtse .Kto jan zhvillimet pozitive q duken n krahun e mbushur t gods.Por ka edhe mungesa dhe negativitete q ndihen nga krahu bosh i bardhakut.
Prshmbull ,n lidhje me zgjerimin , antarsimi i Maqedonis, pr shkak t kundrshtimeve t Greqis pr arsye te emrit q mban,nuk u realizua. Por edhe antarsimi i mundshm i Ukrains dhe i Gjergjis, pr arsye t opozicionit t Francs dhe t Gjermanis, t cilat morn n konsiderat influencat e Rusis, ngelen me pik pyetje t madhe pr nj koh tjetr. Prvec Francs, drgimin e forcave luftarake n Afganistan vndet e tjera nuk e mbshtetn.
Zgjerohet,prhapet...
Kur pasyrohet pyetja, nse NATO nga Bukureshti doli apo nuk doli m e fuqishme,sht e nevojshme t vlersohet se c far solli realisht ky samit pr shkakaun e ekzistencs s tanishme t aleancs,misionit dhe rolit t saj.N periudhen e Lufts s Ftoht ishin t qarta qllimet strategjike dhe detyra e NATO-s.
Mbas Lufts s Ftoht nuk ekzistojn ptencjali armikut dhe krcnimit t vjetr. N konjukturat e reja botrore u shfaqn mundsit e krcnimeve t reja dhe t armiqve t rinj. NATO,me shpejtsin e zhvillimeve filloi t riprcaktoi vehtvehten.
Ajo ndoqi nj politik t zgjerimit aktiv dhe e rriti numrin e antarve t saj n 26.Krijoi parneritet nga Europa n Azi. Edhe n fushn e misionit dhe t detyrs s NATO-s ndodhn ndryshime. Prshmbull u braktis koncepti i vjetr "jasht hapsirs" (out of area) dhe kt her NATO hyri n veprimtari politike dhe ushstarake n nj gjeografi shum t gjr nga Ballkani deri ne Afganistan.
Pra ,nga njra an NAtO u zgjerua dhe nga ana tjetr i shtriu edhe veprimtarit e saj. NATO ,n zgjerim do t prfshij t gjith Ballkanin,Kaukazin e Azin? N shtrirje ,n cdo vnd q lind nj problem dhe q vlersohet si krcnim,NATO do t ndrhyj ushtarakisht dhe politikisht ? .Nga Samiti i Bukureshtit nuk mund t thuhet se u prcaktua nj perspektiv e qart n kt drejtim.N fushen politike,nuk ka kufij t qart, as t zgjerimit dhe as t shtrirjes.Shtetet e Bashkuara t Ameriks dshirojn t anatrsojn n NATO Ukrainn dhe Gjeorgjin, por vndet e tjera nuk duan. Dhe shkaku i ksaj, hapur sht Rusia.
N kto rrethana Putini paralajmroi se do t mund t rikthehej Lufta e Ftoht. Athere lind pyetja. Sot, Rusia sht partner,konkurent apo armik i NATO-s? N kt prgjigje nuk ka nj unitet mendimesh. Vetm nj gj sht plotsisht e qart. Rusia sht factor shum I rndsishm n vendimet e mdha globale. Rndsia e saj u vrtetua plotsisht edhe nga Samiti i NATO-s n Bukuresht.
Nse do t vlersohen hapat e fundit brnda NATO-s t Zhirinovskit dhe Putinit duhet t rikthehemi n koh. M datn 27 Maj 1997 ,midis liderve t 16 vndeve antare t NATO-s dhe presidentit t Federats Ruse,Jelcin, n Paris u firmos Marrveshja e Siguris NATO-Rusi, marrveshje e cila i jepte leje zgjerimit t NATO-s. Me kt marrveshje filloiperiudha e qndrueshmris s afrimit.
Tashm, Federata Ruse vadit organizatn e sigurimit t bots Euro-Atllantike duke u prfaqsuar n t gjitha institucionet e NATOs. Pr m tepr, Rust kan prdorur me sukses taktikn e ngjashme edhe pr n Organizatn e Bashkepunimit t Sigurimit Europian, OSBE.
NATO nse sht nj organizat sigurie,athere antarst e saj ngaj kush i ruan? Nse nuk i mbron nga Federata Ruse dhe nse Moska shqetsohet nga zgjerimi i NATO-s drejt Lindjes,athere zgjerimi drejt lindjes prse nuk mund ta prfshij edhe Federatn Ruse.
Zgjerimi drejt Lindjes duke marr brnda NATO-s edhe Federatn Ruse do t mund ti jepte bots m shum stabilitet, siguri dhe demokraci. Lufta ndaj terrorizmit mund t ishte themeli i prfshirjes s Federats Rise n NATO.
Pr m tepr, Komunikata e Roms e Majit t vitit 2002, e cila vendosi krijimin e Kshillit t Bashkpunimit NATO-Rusi sqaroi si element baz t bashkpunimit praktik cshtjen e lufts kundr terrorizmit. Komunikata ,n t njjtn koh solli edhe mekanizmat dhe procedurat e bashkpunimit t ri me qllim zhvillimin e zgjerimit dhe mirkuptimit midis NATO-s dhe Federats Ruse.
Pr m tepr ,sulmet e Beslanit q u realizuan m 11 Shtator 2001 dhe 1 Shtator, vrtetuan rndsin politike t Kshillit NATO-Rusi. N mbledhjen e Kshillit NATO-Rusi q u zhvillua gjat samitit t Stambollit n Qershor t 2004-s u vendos nj gur kilometric n zhvillimin e bashkepunimit NATO-Rusi n luftn kundr terrorizmit.
Per kt u vendos pgatitja e planit t veprimeve vjetore kundr tij. N zgjerimin e bashkpunimit midis NATO-s dhe Rusis nuk ka ndonj penges serioze. Por ky bashkpunim sht akoma n nivelin fillestar. Aktualisht punohet n fuqizimin e dimensionit proktik t ktij bashkpunimi.
Moska e ka hedhur hapin e par pr NATO-n. Tashm ajo, prfaqsohet n t gjitha institucionet e NATO-s. Radha n hapin e dyt.Pra,n krkesn pr antarsim.Kto jan temat dhe diskutimet q trajtojn strategjistet e siguris botrore mbas Samitit t Bukureshtit.
*Drejtor i Institutit t Sigurise Kombetare.