Antiduhani, specialistët tregojnë ndryshimet e ligjit
Shehu fajëson pushtetin vendor se nuk po bashkëpunon me strukturat e shëndetësisë
N vitin e tret t hyrjes n fuqi t ligjit antiduhan, hartuesit, specialistt e shndetit publik dhe Ministria e Shndetsis jan drejt rrugs pr ndrhyrje n ligj. Zbatimi i ligjit n kto vite l pr t dshiruar, konfuziteti i kompetencave, mungesa e strukturave pr vjeljen e gjobave, mungesa e bashkpunimit institucional kan uar drejt dshtimit me sukses t plot t tij. Nga ana tjetr, nj ligj i ri i sapomiratuar, i jep t drejt Ministris s Financs t vjel direkt gjobn e vn lokaleve apo mjediseve t tjera nse lejojn pirjen e duhanit. “Me hyrjen n fuqi t ktij ligji krijohet nj mundsi tjetr pr t vjel penalitetin. Bashkia duhet t prfshihet pr t realizuar detyrimet e veta. Duhen
m shum fushata sensibilizuese”, - u shpreh kryetari i Komisionit t Shndetsis, Tritan Shehu. Ndrkoh q vetm pak dit m par n vendin ton sht thirrur nga Ministria e Shndetsis nj konsulent nga Anglia. Msohet se eksperti ka ardhur pr t kshilluar ministrin pr ndryshimet n ligjin antiduhan n mnyr q ai t zbatohet. N nj intervist pr “standard” drejtori i Institut t Shndetit Publik, Alban Ylli, dhe specialisti Roland Shuperka shpjegojn ndryshimet e pritshme n ligj.
Roland Shuperka, specialist n Institutin e Shndetit Publik dhe nj prej hartuesve t ligjit antiduhan
sht thn disa her q ligji antiduhan do t rishikohet. Realisht, a ka ndonj plan pr ndrhyrje?
Po, Ministria e Shndetsis e ka n qendr t vmendjes ndrhyrjen n ligj, pr nj zbatueshmri m t mir, por kto koht e fundit erdhi nj ekspert i Organizats Botrore t Shndetsis, q merret me zbatimin e ligjit n Angli, i cili u takua dhe me prfaqsues t ministris dhe t shndetit publik pr kt qllim.
N cilat pika t ligjit do t ndrhyhet?
Kjo sht arsyeja e ardhjes s ekspertit, do ndrhyhet pr nj zbatueshmri m t mir t ligjit, detajet akoma nuk jan prcaktuar.
Nse do t ket ndryshime, cili do t jet rezultati q prisni t merrni?
E kam theksuar dhe vazhdoj n bindjen q ky sht nj ligj shum i mir, i cili i shrben shndetit publik dhe prfitimet n zbatimin e tij do t ishin t pallogaritshme pr shndetin e popullit, trashgimin q u lm fmijve tan dhe uljen e shpenzimeve pr kujdesin shndetsor. Miratimi i ligjeve t tilla n shum vende t bots ka shprehur prof. Isuf Kalo: “Ka qen nj fest e madhe pr shndetin publik”. Shpreh besimin e palkundur q me angazhimin e Ministris s Shndetsis dhe t qeveris shqiptare ky ligj do t bhet i zbatueshm dhe ne do t kemi mundsi t’i tregojm bots se ne nuk dim vetm t bjm ligje shum t mira, por edhe t’i zbatojm ato.
Konkretisht, sipas mendimit tuaj, far e bn q t aloj kt ligj?
Konfuzioni i prgjegjsive dhe mosharmonizimi i katr inspektorateve t Policis Bashkiake, komunare dhe Policis Tatimore dhe Inspektoratit Sanitar Shtetror, mosvjelja rregullisht e gjobave nga bashkia. Reforma q po bn qeveria shqiptare n reduktimin e inspektorateve nga 33 n 12 t tilla i shrben eliminimit t konfuzioneve dhe mnyra e re e vjeljes s gjobave do t bj t mundur nj zbatueshmri m t mir t t gjitha ligjeve n prgjithsi si dhe ligjit antiduhan n veanti. Ndrsa konkretisht, pr mendimin tim, nuk duhet penalizuar pronari ose administratori i barit ose i institucionit, por personi m i lart q ndodhet n at moment, kur shkon inspektorati pr kontroll, si dhe t shihet mundsia q edhe personi q shkel ligjin duhet penalizuar n nj mas m t ult.
Alban Ylli, drejtor i Institutit t Shndetit Publik
sht thn disa her q ligji antiduhan do t rishikohet. Realisht, a ka ndonj plan pr ndrhyrje?
Nuk sht marr nj vendim zyrtar pr amendimin e ligjit, megjithse nuk prjashtohet nj mundsi e till. N Ministrin e Shndetsis nj grup pune ka
nj rishikim t ligjit pr mbrojtjen nga produktet e duhanit. sht
edhe nj analiz e legjislacionit q ekziston n kt fush n vendet evropiane dhe prirjet prkatse. sht ftuar edhe nj konsulent me eksperienc nga Anglia pr kt shtje.
N cilat pika t ligjit do t ket ndryshime?
Nuk mund t them gj lidhur me kt. Besoj se nse do t vendoset pr amendime t ligjit, duhet t qartsohen m mir shtje t tilla, si roli i Policis Bashkiake apo asaj Tatimore si dhe sidomos problemi i lidhur me heqjen e tavllave t duhanit. N shumicn e lokaleve n vendin ton jan hequr tavllat e duhanit si nj “prpjekje formale e pronarve pr t dekurajuar duhanpirjen n lokalet e tyre”. Ne mendojm se ky sht nj interpretim i gabuar i ligjit, megjithat ndoshta do t ishte mir q t qartsohej me nj amendim se duhet gjobitur do pronar lokali ku vrehet se pihet duhan, pavarsisht nse ky ka vendosur shenjn e ndalimit t duhanpirjes apo/dhe ka hequr tavllat e duhanit. Nuk duhen lejuar interpretimet ligjore q e kan fokusuar gjith vmendjen e ndshkimit tek heqja e tavllave.
Nse do t ket ndryshime, cili do t jet rezultati q prisni t merrni?
Pavarsisht nse do t ket apo jo amendime me qllim prmirsimin e ligjit, pritet nj prparim i rndsishm lidhur me zbatimin e pjess s ligjit q ka t bje me kufizimin e duhanpirjes pasive, pr arsye te vendimit t qeveris pr gjobat. Ky vendim bn t mundur pagesn m t shpejt t gjobave dhe rritjen e presionit mbi pronart q sfidojn hapur ligjin.
Shifra
Shqipria mban vendin e par n Evrop pr konsumin e duhanit me nj prirje n rritje t konsumatoreve femra, ato shnojn rreth 18%. Gjithashtu, grupmoshat q pin duhan me nj prirje gjithnj e n rritje jan n klasn e 7-t apo t 8-t. T dhnat evidentojn se n vendin ton nga 895 mij duhanpirs m shum se 265 mij jan femra. Nj duhanpirs konsumon mesatarisht 19.7 cigare n dit. Sipas nj prllogaritjeje nga ISHP-ja, t gjith shqiptart s bashku shpenzojn n dit 1.4 milion dollar.