Bankat ne Shqiperi, me "barren" me te madhe ne Evrope
Blerina Hoxha
Sistemi bankar ne Shqiperi ka rolin me rendesishem ne ekonomine shqiptare, me shume se ne cdo vend tjeter te Evropes, per shkak te mungeses se alternativave te tjera, te financimit per ekonomine. Te tilla si bursat dhe fondet e zhvillimit qe ekzistojne ne vendet e tjera me ekonomi tregu. Ne nje studim qe kane bere kohet e fundit ekspertet ne Banken e Shqiperise, mbi rolin e sistemit bankar dhe ndikimet e tij ne financimin e ekonomise, thuhet se bizneset dhe individet ne vendin tone kane te vetmen mundesi financimi nga jashte bankat.
Monopoli
Bankat tregtare ne Shqiperi, zoterojne sistemin financiar ne shkallen me te larte ne krahasim me te gjitha vendet evropiane. Ndersa aktivet e institucioneve te tjera financiare si kompanite e sigurimeve, fondet e pensionit, shoqerite e kursim-kreditit etj, zene nje peshe shume te vogel ne tregun financiar. Ndersa bursa ose ndryshe tregu i kapitaleve eshte inekzistent. Ne kete situate monopoli te sistemit bankar per kreditimin e ekonomise dhe normat e interesit qe ofrojne ato marrin nje rendesi te madhe per funksionimin dhe zhvillimin e ekonomise ne teresi. Skarciteti i madh i ketyre agjenteve ekonomike, si dhe inekzistenca e tregjeve te mirefillta te parase dhe te kapitalit ne Shqiperi, kane sjelle edhe mungesen e perdorimit te instrumenteve te tjera financiare per te siguruar kapital te ri, sic jane obligacionet e shoqerive tregtare, apo letrat e tjera me vlere.
Varesia
Gjithashtu, pervoja e ekonomive te zhvilluara veren se ndermarrjet e vogla e te mesme varen me shume nga bankat dhe vuajne me teper gjate politikave shtrenguese, sepse per to eshte me e veshtire te hyjne ne tregjet e kapitalit per te gjetur fonde te reja. Ndermarrjet e vogla e te mesme ne Shqiperi perbejne mbi 96 per qind te firmave dhe realizojne afersisht 37 per qind te shifres totale te afarizmit. Prandaj, keto firma pritet qe te mbeshteten me shume tek bankat dhe qe aktiviteti i tyre te jete me i ndjeshem ndaj goditjeve te politikes monetare. Nje pjese e mire e bizneseve private pranojne se kredia bankare mbetet kanali me i rendesishem i financimit nga burimet e jashtme, nderkohe qe rreth 60 per qind e tyre fajesojne deri-diku kushtet e shumta qe kerkojne bankat per dhenien e kredise. Ne te vertete, ka shume shkaqe qe pengojne nje depertim me te shpejte te sherbimeve bankare ne ekonomi si per shembull, funksionimi i dobet i sistemit ligjor, "zbukurimi joshes" i bilanceve te firmave, problemet e selektimit te gabuar dhe te rrezikut moral e te tjera. Megjithate, per sa kohe qe bizneset e cfaredo madhesie ne Shqiperi nuk jane ne gjendje te hyjne ne tregjet e obligacioneve per te siguruar kapital te ri dhe kredia bankare te konsiderohet si e vetmja alternative financimi nga jashte, mund te thuhet se bankat tregtare luajne nje rol te rendesishem ne transmetimin e politikes monetare. Shumica e bankave private qe operojne ne Shqiperi, jane relativisht te vogla dhe do te preferonin te kreditonin ndermarrjet e vogla e te mesme me mire se te ekspozoheshin shume duke kredituar shuma te medha te parave per kompanite e medha.
Sistemi bankar ne Shqiperi ka rolin me rendesishem ne ekonomine shqiptare, me shume se ne cdo vend tjeter te Evropes, per shkak te mungeses se alternativave te tjera, te financimit per ekonomine. Te tilla si bursat dhe fondet e zhvillimit qe ekzistojne ne vendet e tjera me ekonomi tregu. Ne nje studim qe kane bere kohet e fundit ekspertet ne Banken e Shqiperise, mbi rolin e sistemit bankar dhe ndikimet e tij ne financimin e ekonomise, thuhet se bizneset dhe individet ne vendin tone kane te vetmen mundesi financimi nga jashte bankat.
Monopoli
Bankat tregtare ne Shqiperi, zoterojne sistemin financiar ne shkallen me te larte ne krahasim me te gjitha vendet evropiane. Ndersa aktivet e institucioneve te tjera financiare si kompanite e sigurimeve, fondet e pensionit, shoqerite e kursim-kreditit etj, zene nje peshe shume te vogel ne tregun financiar. Ndersa bursa ose ndryshe tregu i kapitaleve eshte inekzistent. Ne kete situate monopoli te sistemit bankar per kreditimin e ekonomise dhe normat e interesit qe ofrojne ato marrin nje rendesi te madhe per funksionimin dhe zhvillimin e ekonomise ne teresi. Skarciteti i madh i ketyre agjenteve ekonomike, si dhe inekzistenca e tregjeve te mirefillta te parase dhe te kapitalit ne Shqiperi, kane sjelle edhe mungesen e perdorimit te instrumenteve te tjera financiare per te siguruar kapital te ri, sic jane obligacionet e shoqerive tregtare, apo letrat e tjera me vlere.
Varesia
Gjithashtu, pervoja e ekonomive te zhvilluara veren se ndermarrjet e vogla e te mesme varen me shume nga bankat dhe vuajne me teper gjate politikave shtrenguese, sepse per to eshte me e veshtire te hyjne ne tregjet e kapitalit per te gjetur fonde te reja. Ndermarrjet e vogla e te mesme ne Shqiperi perbejne mbi 96 per qind te firmave dhe realizojne afersisht 37 per qind te shifres totale te afarizmit. Prandaj, keto firma pritet qe te mbeshteten me shume tek bankat dhe qe aktiviteti i tyre te jete me i ndjeshem ndaj goditjeve te politikes monetare. Nje pjese e mire e bizneseve private pranojne se kredia bankare mbetet kanali me i rendesishem i financimit nga burimet e jashtme, nderkohe qe rreth 60 per qind e tyre fajesojne deri-diku kushtet e shumta qe kerkojne bankat per dhenien e kredise. Ne te vertete, ka shume shkaqe qe pengojne nje depertim me te shpejte te sherbimeve bankare ne ekonomi si per shembull, funksionimi i dobet i sistemit ligjor, "zbukurimi joshes" i bilanceve te firmave, problemet e selektimit te gabuar dhe te rrezikut moral e te tjera. Megjithate, per sa kohe qe bizneset e cfaredo madhesie ne Shqiperi nuk jane ne gjendje te hyjne ne tregjet e obligacioneve per te siguruar kapital te ri dhe kredia bankare te konsiderohet si e vetmja alternative financimi nga jashte, mund te thuhet se bankat tregtare luajne nje rol te rendesishem ne transmetimin e politikes monetare. Shumica e bankave private qe operojne ne Shqiperi, jane relativisht te vogla dhe do te preferonin te kreditonin ndermarrjet e vogla e te mesme me mire se te ekspozoheshin shume duke kredituar shuma te medha te parave per kompanite e medha.