Berlini, seksi, por jo i varfër
Kryetari i Bashkis s Berlinit, Klaus Wowereit, tashm duhet t mendoj pr nj slogan t ri. “Arm, aber sexy”, “i varfr, por seksi”, motoja e famshme e vendosur prej tij n vitin 2003, e
q nga ajo koh marka e pangatrrueshme e kryeqytetit gjerman, tashm nuk funksionon m. E kishte kuptuar katr vjet m par gjykatsi i Gjykats Kushtetuese, Winfried Hassemer, i cili duke refuzuar krkesn e ndihmave t reja publike pr shtpit e shkatrruara t ktij qytet-shteti, kishte shpjeguar se “ndoshta Berlini sht kaq seksi, sepse nuk sht edhe aq i varfr”. Tani e ka konfirmuar edhe instituti ekonomik, DIW, n nj studim t destinuar pr t nxjerr jasht prdorimit bindjet e vjetra: Berlini jo vetm q po rritet si qytet, por kt po e bn m shpejt se t gjitha landet e tjera gjermane. Mes viteve 2004 dhe 2009, ekonomia lokale ka pasur nj rritje vjetore prej
1,7%, kundrejt shifrs 0,5% n pjesn tjetr t Gjermanis. Sigurisht, diferenca me qytetet e tjera gjermane mbetet evidente: vlera e shtuar bruto e realizuar n Berlin sht sa gjysma e asaj t prodhuar n Hamburg. Megjithat, kthesa sht e qart: “Pas dhjet vjetsh tkurrje ekonomike, Berlini ka arritur t ndryshoj tendencn dhe tanim duket se e ka ln pas shpine periudhn m t vshtir. Kur e zbulova, u befasova edhe un”, thot autori i studimit, krkuesi i DIW, Karl Brenke. Deri m tani Berlini ishte msuar t mbante shum rekorde t tjera: sht landi i Gjermanis m i zhytur n borxhe, me nj shifr q deri n fund t vitit mendohet t kap vlern rekord t 63,5 miliard eurosh. Po ashtu ai sht qyteti me numrin m t madh t t papunve (rreth 14 pr qind) dhe vendi ku rreziku pr t zbritur nn pragun e varfris sht i lart. Megjithat, ndrsa berlinezt ankoheshin pr gjendjen e tyre, gjithmon t fundit e klass, shndrrimi strukturor i nisur pas rrzimit t murit filloi t jepte frytet e veta. Pr shembull, rasti i industris q sot luan nj rol jo t madh. Me ndarjen e Gjermanis dhe bashkimin e mvonshm t saj, siprmarrja industriale n qytetin q deri n vitet ‘20 ishte zona m e madhe industriale e Europs, u shprb fare kollaj. Ndrmarrjet e pakta q ngeln, sot jan aktive n sektort q lidhen me zhvillimin e s ardhmes, si energjia diellore apo ajo biomjeksore. Ndoshta edhe pr kt arsye Berlini e ka ndjer m pak se qytetet e tjera gjermane kohn e krizs: ktu, ata sektor t industris m t prekur nga recesioni, si prodhimi i makinave dhe makinerive, luajn nj rol dytsor. Ata q ndihmuan n rritjen ekonomike t ktij qyteti kan qen sektori farmaceutik dhe ai i edukimit, shrbimet ndaj sektorit publik dhe privat (si asistenca ndaj t moshuarve q nuk ia dalin dot mban) dhe shrbimet ndaj kompanive (nga publiciteti te konsulenca pr administrimin e kompanive) kan njohur nj rritje m t madhe se mesatarja. Po ashtu, mimet e ulta kan
q turizmi prej vitesh t njoh nj bum t papar, duke trhequr pas vetes edhe sektor t tjer si transportet: kt vit u regjistruan 20 milion prenotime, nj shifr q nuk ishte arritur kurr m par. Mes viteve 2005-2009, n Berlin vendet e puns jan rritur me nj shifr prej 9 pr qind (kundr nj mesatareje kombtare prej 3.5 pr qind), ndrsa industria e kreativiteteve ka shprthyer: sot nj puntor n shtat t till sht nj profesionist i lir, nj prqindje shum her m e lart se n t gjith pjesn tjetr t vendit. Problemi: 140 mij vende t reja pune t hapura n vitet e fundit jan zn nga puntor shum t kualifikuar, inxhinier, informaticien apo arkitekt, t ardhur nga rajone t tjera gjermane. T papunt e Berlinit, prkundrazi, kan mbetur n vend pr shkak t kualifikimeve jo t duhura profesionale. “Ekziston rreziku i nj ndryshimi n tregun e puns”, paralajmron Karl Brenke, q kshillon nj prqendrim m t madh tek edukimi. Sa keq q, sipas nj studimi t sapopublikuar, sistemi edukativ i kryeqytetit sht m i keqi i 16 landeve gjermane.
N Berlin, sidoqoft jetohet shklqyeshm. sht metropoli m pak i shtrenjt n t gjith botn oksidentale. Mund t gjesh apartamente t mrekullueshme, t mdha e me mime shum t arsyeshme. Gjendja sociale q ofron qyteti sht shum bujare dhe mbshtet thuajse gjysmn e popullsis: vetm 39% e popullsis e siguron jetesn fal puns. Pr kdo q sht i varfr, dfrimi sht gjysm gratis: tre euro pr t shkuar n teatr, nj euro pr t luajtur golf n at q dikur ishte Stadiumi i Rinis Botrore, hyrje gratis npr muze, 36 euro abonimi mujor n mjetet e transportit publik. Koncertet mund t dgjohen nga rruga: koncertet jan t shumt, ndrkoh q ata q nuk kan mundsi t gjejn bileta, presin hapjen e dyerve jasht, deri pran fundit t koncertit, duke gjetur mundsin t hyjn 20-30 minuta prpara prfundimit. Gjat gjith viteve ‘90, Berlini ka jetuar fal kantiereve q ndrtonin kryeqytetin e ri. Aty erdhn arkitektt e mdhenj, John Foster, Jean Nouvel, Frank Gehry, Daniel Libeskind, dhe krijuan ndrtesa t mrekullueshme qelqi: pasi sht pikrisht transparenca q dhuron qelqi, mnyra me t ciln duhet prfaqsuar demokracia. Q nga koha e rinis s Murit t Berlinit, qyteti u msua me ekonomin e tregut, pr shkak t industris q subvencionohej nga brenda e jasht kufirit, si dhe pr t gjith ata q gjetn parajsn kur u zhvendosn n pjesn perndimore. N qytet u dyndn t gjith ata q ishin n krkim t alternativave: shrbimin ushtarak, jetn prej borgjezi t vogl q ofron Republika e Bonit, apo punn n fabrik. Pasi u rritn, vazhduan t mbeteshin kreativ, duke e kthyer Berlinin n qytetin e mods, t muziks e dizajnit.
#