Debat për zbulimin e informacioneve dhe gazetarinë

Derisa Pentagoni po zhvillon hetime pr dmet potenciale lidhur me zbulimin e m se 90 mij dokumenteve sekrete t ushtris s Shteteve t Bashkuara pr luftn n Afganistan, n SHBA sht nxitur debati pr rolin e burimeve gazetareske n zbulimet e tilla, n periudhn e t dhnave dixhitale.

Zyrtart n Uashington thon se jan t shqetsuar pr rrezikun q zbulimi i dokumenteve mund t paraqes pr sigurin kombtare dhe njerzit n Afganistan ose Pakistan, q kan punuar kundr talebanve apo Al-Kaeds. Zdhnsi i Departamentit Amerikan t Shtetit, Philip Crowley, tha: “Departamenti i Shtetit i bashkohet Shtpis s Bardh dhe Departamentit t Mbrojtjes n dnimin e zbulimit t dokumenteve sekrete nga WikiLeaks”. Fakti se kto dokumente n t shumtn e rasteve jan t vjetra disa vjet, nuk e ndryshon shqetsimin ton se ky aksion rrezikon sigurin ton kombtare”, - tha Crowley. Ushtria e Shteteve t Bashkuara ka
t ditur se ka hapur hetime penale, me qllim t gjetjes s burimit t ktyre informacioneve.

Julian Assange, themelues i faqes WikiLeaks, i tha radios “Evropa e Lir” se ka vendosur t’u drgoj dokumentet gazetave “New York Times”, “The Guardian” dhe “Der Spiegel”, pasi kto jan “organizatat e shtypit m me ndikim” n Shtetet e Bashkuara, n Britani dhe n Gjermani. Ai shpjegoi se motivim i tij ishte reformimi i sistemit, ku abuzimet jan t mbuluara nga zyrtart, t cilt i regjistrojn si t fshehta dokumentet, n mnyr q informacionet e ndjeshme politike t mos bhen publike. “Vizioni prapa ksaj sht vrtet antik. Me qllim q ta bni fardo vendimi t ndjeshm, ju duhet t dini se ka po ndodh. Me qllim q ta bni fardo vendimi t drejt, ju duhet t kuptoni se abuzimet ose planet pr abuzim po ndodhin. Si teknolog, ne mund t shohim se reformat e mdha arrijn shpejt kur publiku dhe vendimmarrsit e shohin se ka po ndodh me t vrtet”, - tha Assange. Lidhur me kt rast jan
krahasime me at t ashtuquajturin “Letra t Pentagonit”, n vitin 1971, kur ish-analisti ushtarak amerikan, Daniel Ellsberg, derisa ishte i punsuar n RAND Corporation, i publikoi 7 mij faqe t nj studimi sekret t Pentagonit pr konfliktin n Vietnam.

Kto informacione ai i kishte drguar n “New York Times” dhe n gazetat e tjera. Administrata e athershme e presidentit Richard Nixon ishte prpjekur pr ta bllokuar publikimin e “Letrave t Pentagonit”, por kishte psuar disfat n Gjykatn Supreme, e cila vendosi n favor t “New York Times” dhe “Washington Postit”, sipas amendamentit t par t Kushtetuts s Shteteve t Bashkuara pr publikimin e materialeve.

Analisti Tom Glaiser, nga Fondacioni i Ri Amerikan, i tha radios “Evropa e Lir” se rasti i raporteve t Lufts n Afganistan sht i ngjashm me rastin e “Letrave t Pentagonit” n epokn e Internetit. “Gjithnj ka ekzistuar nj balancim i ndjeshm ndrmjet siguris kombtare dhe interesit publik. N rastin e “Letrave t Pentagonit” ishte n favor t s drejts s gazetave dhe gazetarve, t’i publikojn t gjitha t dhnat e ndjeshme. Fakt sht se ne po hyjm n nj bot me shum t dhna t tmerrshme dixhitale prreth nesh dhe ekziston mundsi e madhe se ato mund t dalin n publik shum shpejt. Bota do t ndryshoj. Ne duhet t msohemi me gazetarin n nj bot t t dhnave dixhitale”, - tha Glaiser. Eksperti Steven Aftergood, nga Federata e Shkenctarve Amerikan, tha se sht ende e domosdoshme q gazetaria t’i verifikoj informatat q i merr nga grupet si WikiLeaks. “Shrbimi q ata ishin duke kryer deri tash, ishte ai i burimit t dokumenteve. Por, dokumentet nuk jan gazetari. Dokumentet mund t kequdhheqin aq leht, sa edhe burimet e tjera. Funksioni i gazetarve ende duhet t kryhet sa me m shum kujdes dhe prgjegjsi. Kjo nnkupton konfirimin t saktsis s prmbajtjes s fardo dokumenti t veant”, - tha Aftergood.