Drama jonë fiton!... po inferiore në teknologji

Mes 24 vendeve, produksioni shqiptar përfaqësohet për herë të parë me vepër origjinale

Nj rrug n Bon dhe regjisori Altin Basha s bashku me dramaturgun Stefan apaliku kthehen n Teatrin Kombtar me dy “fitore” n xhep: e para sht fizike, nj mim q morn nga forumi i kritikve t rinj, n edicionin e dhjet t Bienales s Teatrit q u mbajt n Wiesbaden-Mainz, tani n qershor; e dyta sht morale, duke i bindur skeptikt e drams shqipe se rasti i “Allegreto Albanias”, me t ciln u prfaqsuam, tregon se duhet t sensibilizohen institucionet shtetrore dhe tregojn vmendjen e duhur ndaj drams shqipe. Sepse autor t mira ka - tha dje, n konferencn pr shtyp, regjisori Altin Basha, q u mbajt pr kt sukses t par t teatrit, konkurrimit me vepr shqiptare jasht kufijve. Pas ktij entuziazmi kan ardhur edhe msimet dhe njkohsisht zhgnjimet e mdha pr t
teatr ktu, ku teknologjia sht fjala e dits sot n teatr, edhe pse nuk kemi ecur shum para me idet mbi t. Regjisori Basha e ka par brengn e puns s tij tek kjo pik e dobt, duke thn se “ajo q mbetet problem pr Teatrin Kombtar, sht teknologjia e prapambetur. N kt aspekt ndihemi vrtet inferior”.

Prfaqsimi i teatrit ton n Gjermani sht e para ftes zyrtare n kto 20 vite, si produksion shqiptar, duke qen kshtu, dje drejtuesit e Teatrit Kombtar dhe autort e komedis “Allegreto Albania”, regjisori Altin Basha dhe dramaturgu Stefan apaliku.

Kjo komedi sht fituese e konkursit t drams shqipe n vitin 2007, organizuar nga Ministria e Kulturs, q u b dhe pjes fituese e Bienales.

Bienalja e Teatrit "Pjes t reja nga Evropa" sht themeluar nga Manfred Belhartz dhe Tankred Dorst m 1992 n Bon. Ky njihet si festivali m i madh dhe m i rndsishm n Evrop, sa i takon kompeticionit dhe paraqitjes s dramaturgjis bashkkohore. N konceptin e saj festivali grumbullon produksionet e bra mbi tekstet e autorve t gjall dhe aktiv. N vitin 2004 u transferua n Wiesbaden dhe Mainz.

Dje, n emr t fituesve, drejtori i TK-s ka sqaruar se ishte forumi i kritikve t rinj t teatrit me an t nj sistemi kompleks piksh dhe votimi t fsheht, q shpalli shfaqjen fituese “Allegretto Albania”. U tha se ky ishte rezultati i votimit t 12 kritikve pr 24 pjest e prezantuara n Bienale. Gjermania si mikpritse kt her u skualifikua. Ndrsa Shqipria me “Allegretto Albania” mori 19 pik, duke u ndjekur nga Turqia, n vend t dyt me 14 pik, dhe pas saj m radh shfaqjet nga Italia, Finlanda, Holanda, Rumania, Polonia, Belgjika, Irlanda etj.

N konferencn e djeshme pr shtyp, drejtori Kristaq Skrami tha se sht nj sukses i merituar i Teatrit Kombtar, nj mim i fituar dhe aspak i dhuruar duke u shoqruar me sekuenca filmike nga prezantimi i trups shqiptare dhe opinione t spektatorve. Ka mjaftuar kjo dhe rezultati; mimi, q autori i pjess Stefan apaliku t mos shtonte asgj m shum, por vetm ta quante kt si arritje nga m t rndsishmet n historin e re t Teatrit Kombtar n kta 20 vjet liri. Ndrsa regjisori Basha ka treguar se nj nga pikat m t forta t shfaqjes q trhoqi vmendjen dhe n Bienale, ishin aktort. “Diferenca interpretative ishte fare e vogl, madje mund t them se jemi ndier edhe m lart se trupat e huaja”, - tha Basha.

N realitetin e tekstit dramaturgjik t shkruar nga Stefan apaliku, q ka fituar mimin e par n konkursin e drams shqipe, bhet fjal pr nj or msimi n nj familje t ngujuar, ku msuesja ndodhet aty pr t arsimuar fmijt sipas projektit t nj OJQ-je. Nj or msim ku flitet se si shumohen bretkosat. Ky absurd, ironik q mund t ndodh vetm n nj vend si Shqipria, nn estetikn e regjis s Bashs sht e pasur dhe me kode tipike shqiptare, simbolik, si mbarsje e gjith arsenalit psikologjik pr t kuptuar far ndodh qoft dhe buz Lans n Tiran, ku nj godin qndron ende e pashembur, e deri n zonat m t thella.

Kur Basha ka folur pr kt shfaqje, ka thn se ky sht nj provokim i t prditshmes, n nj realitet si ky yni q nxin dhe mbart folklorizma, ku Kanuni sht sfondi i ngjarjeve. Drama e familjes, vendi ku glojn OJQ-t, media, raporti i brezave, personazhet dhe vetvetja, e vrteta, koha etj rrjedhin perceptime q regjisorit Altin Basha i kan dhn srish mundsin t kthehet nn nj intensitet dramaturgjik pas nj shkputjeje n teatr. Raporti i absurdit dramaturgjik, si shfrytzohen kodet tipike shqiptare n teatr, media, shkolla e teatrit n vend, e patn shtyr Bashn t’i prgjigjej nj prej hallkave m delikate; pse ende nuk ndiqet teatri, pse nuk kuptohet nga t gjitha palt, prfshi edhe publikun. Ironi e bretkoss shkonte edhe n kt rast, ku aktort e regjisor e shohin veten t ishulluar me zhvillimet teatrore q po ngjasin sot n bot. Ndaj me t drejt, nxitjen dhe provokimin pr t dal nga ky ishull kjo shfaqje e ka pasur si profeci kur sht ballafaquar me teatrin bashkkohor n Bon. Pr kt arsye dhe dramaturgu apaliku e ka mbyllur entuziazmin e tij me fjalt: “Jemi n rrugn e duhur”.

V. Murati