Dy hapa prapa
Qe nga themelimi e deri ne ditet e sotme Teatri Kombetar i Kosoves nuk ka shfaqje te digjitalizuara ne arkivin e tij gjithcka qe ne mund te shohim ne teater jane shfaqjet qe aktualisht gjenden ne repertor. Ajo qe ka kaluar ka kaluar Derisa ne cdo vend tjeter eshte e kunderta teatri ka thesarin e ruajtur me shume kujdes ka arkivin qe flet shume per te kaluaren artistike.
Imagjinoni nese sot do te kishim pasur te arkivuara ne forme digjitale shfaqjet e prodhuara ne fillimet e TKK-se Ajo do te kishte qene pasuri e jashtezakonshme u shpreh drejtori artistik i TKK-se Jeton Neziraj.
Sipas Nezirajt digjitalizimi i shfaqjeve per shume arsye ka nje rol shume te rendesishem. Publikimi ne DVD i shfaqjes behet per disa arsye por kryesore jane shfaqja arkivohet ne forme digjitale me fjale te tjera behet e qasshme per gjeneratat e ardhshme per studiuesit e ardhshem per studentet dhe para se gjithash per nevojat e vet TKK-se tha Neziraj.
Sipas Nezirajt publikimi i DVD-se gjithashtu jep mundesi te distribuimit te atij produkti teatror neper festivale dhe eshte CV-ja baze e punes se nje teatri. Shumica e festivaleve e kerkojne DVD-ne e shfaqjes si kusht procedural per pranim ne festival. Shfaqja behet e qasshme per ate publik i cili nuk ka pasur mundesi ta shohe shfaqjen. Dhe ketu mund te hyjne studiues dhe njerez te cilet duan te njihen me estetiken e ketij teatri mysafire te cilet duan te lidhin bashkepunime me kete teater etj u shpreh ai.
Nje e mire tjeter eshte qe DVD-te e publikuara pasi shfaqja te jete hequr nga repertori mund te nxirren ne shitje dhe kjo mund te jete nje burim sado i vogel i te hyrave ne TKK.
Eshte e logjikshme qe ai publik i cili deshiron ta shohe shfaqjen ne skenen e TKK-se ne kohen sa ajo shfaqje eshte ne repertor nuk e blene DVD-ne.
Ndersa digjitalizimi i shfaqjeve teatrore sipas Nezirajt pati filluar ne kohen sa ishte drejtor i TKK-se Arian Krasniqi ndersa tani kjo praktike eshte nderprere.
Sipas meje kjo gje e kthen teatrin dy hapa prapa. Publikimi i shfaqjeve ne DVD ka qene projekt i nisur ne kuader te modernizimit te praktikave menaxhuese te TKK-se tha Neziraj.
Te digjitalizuara ne gjithe historine e TKK-se jane shfaqjet Uuuuh Tartufi Dejzilend Bodrumi Rebelet Mashtruesit.
Derisa edhe shfaqja Cifti Martin eshte e xhiruar xhirim ky i bere me nje kamere profesionale me kerkese te regjisorit Bekim Lumi forme kjo e cila ndihmon regjisorin per te depertuar neper festivale te ndryshme.
Sipas Lumit digjitalizimi i shfaqjeve teatrore eshte nje proces ne funksion te dokumentimit te repertorit artistik te nje teatri. Ai thote se pa dyshim qe duhet te vazhdoje kjo praktike e cila eshte ne te mire te teatrit. Digjitalizimi i krijimtarise artistike duhet te vazhdoje sepse Teatri Kombetar i Kosoves duhet te kete arkivin e repertorit te vet. Pas me teper se 60 viteve te themelimit te TKK-se ky teater ne mungese te digjitalizimit sistematik te krijimtarise se vete skenike nuk i ka te xhiruara shume nga shfaqjet e veta. I vetmi dokument jane eventualisht fotografite shume nga te cilat nuk gjenden ne fototeken e TKK-se por te cilat mund te gjenden neper albumet apo arkivat e aktoreve apo te regjisoreve. Ne kete kontekst mendoj qe xhirimi dhe digjitalizimi eshte nje proces i domosdoshem. Historiku i nje teatri nuk mund te shkruhet pa digjitalizim te repertorit te tij tha Lumi.
Ndersa pse nuk vazhdon edhe me tutje kjo praktike e digjitalizimit te shfaqjeve nuk morem pergjigje ngase drejtoresha e tanishme e TKK-se Burbuqe Berisha e kishte te ckycur telefonin.
Imagjinoni nese sot do te kishim pasur te arkivuara ne forme digjitale shfaqjet e prodhuara ne fillimet e TKK-se Ajo do te kishte qene pasuri e jashtezakonshme u shpreh drejtori artistik i TKK-se Jeton Neziraj.
Sipas Nezirajt digjitalizimi i shfaqjeve per shume arsye ka nje rol shume te rendesishem. Publikimi ne DVD i shfaqjes behet per disa arsye por kryesore jane shfaqja arkivohet ne forme digjitale me fjale te tjera behet e qasshme per gjeneratat e ardhshme per studiuesit e ardhshem per studentet dhe para se gjithash per nevojat e vet TKK-se tha Neziraj.
Sipas Nezirajt publikimi i DVD-se gjithashtu jep mundesi te distribuimit te atij produkti teatror neper festivale dhe eshte CV-ja baze e punes se nje teatri. Shumica e festivaleve e kerkojne DVD-ne e shfaqjes si kusht procedural per pranim ne festival. Shfaqja behet e qasshme per ate publik i cili nuk ka pasur mundesi ta shohe shfaqjen. Dhe ketu mund te hyjne studiues dhe njerez te cilet duan te njihen me estetiken e ketij teatri mysafire te cilet duan te lidhin bashkepunime me kete teater etj u shpreh ai.
Nje e mire tjeter eshte qe DVD-te e publikuara pasi shfaqja te jete hequr nga repertori mund te nxirren ne shitje dhe kjo mund te jete nje burim sado i vogel i te hyrave ne TKK.
Eshte e logjikshme qe ai publik i cili deshiron ta shohe shfaqjen ne skenen e TKK-se ne kohen sa ajo shfaqje eshte ne repertor nuk e blene DVD-ne.
Ndersa digjitalizimi i shfaqjeve teatrore sipas Nezirajt pati filluar ne kohen sa ishte drejtor i TKK-se Arian Krasniqi ndersa tani kjo praktike eshte nderprere.
Sipas meje kjo gje e kthen teatrin dy hapa prapa. Publikimi i shfaqjeve ne DVD ka qene projekt i nisur ne kuader te modernizimit te praktikave menaxhuese te TKK-se tha Neziraj.
Te digjitalizuara ne gjithe historine e TKK-se jane shfaqjet Uuuuh Tartufi Dejzilend Bodrumi Rebelet Mashtruesit.
Derisa edhe shfaqja Cifti Martin eshte e xhiruar xhirim ky i bere me nje kamere profesionale me kerkese te regjisorit Bekim Lumi forme kjo e cila ndihmon regjisorin per te depertuar neper festivale te ndryshme.
Sipas Lumit digjitalizimi i shfaqjeve teatrore eshte nje proces ne funksion te dokumentimit te repertorit artistik te nje teatri. Ai thote se pa dyshim qe duhet te vazhdoje kjo praktike e cila eshte ne te mire te teatrit. Digjitalizimi i krijimtarise artistike duhet te vazhdoje sepse Teatri Kombetar i Kosoves duhet te kete arkivin e repertorit te vet. Pas me teper se 60 viteve te themelimit te TKK-se ky teater ne mungese te digjitalizimit sistematik te krijimtarise se vete skenike nuk i ka te xhiruara shume nga shfaqjet e veta. I vetmi dokument jane eventualisht fotografite shume nga te cilat nuk gjenden ne fototeken e TKK-se por te cilat mund te gjenden neper albumet apo arkivat e aktoreve apo te regjisoreve. Ne kete kontekst mendoj qe xhirimi dhe digjitalizimi eshte nje proces i domosdoshem. Historiku i nje teatri nuk mund te shkruhet pa digjitalizim te repertorit te tij tha Lumi.
Ndersa pse nuk vazhdon edhe me tutje kjo praktike e digjitalizimit te shfaqjeve nuk morem pergjigje ngase drejtoresha e tanishme e TKK-se Burbuqe Berisha e kishte te ckycur telefonin.