Dy intelektuale te shquar dy percaktime te ndryshme

Ne hapesiren shqiptare kemi tashme nje elite kulturore dhe kombetare qe po

ngjizet e formesohet gradualisht duke u zhveshur jo lehtesisht nga ndikimet

kufizimet dhe interesat ideologjike e politike komuniste dhe jo vetem nga ato.

Kemi mes te tjereve edhe dy intelektualet e krijuesit me ne ze te kombit tone.

Nuk them me te mire Sa jane te mire si krijues specialistet e fushes le ta

vleresojne sipas peshes dhe vlerave te veprave te tyre. Gjithsesi edhe ne kete

rrafsh sipas mendimit tim si lexues Kadareja tashme eshte shkrimtari me i

madh ne tere hapesiren shqiptare por edhe nje nga shkrimtaret e niveleve

nderkombetare i perkthyer dhe i lexuar kudo nje nga ambasadoret me te medhenj

te kultures shqiptare sot ne bote. Qosja gjithnje sipas mendimit tim si lexues

i vemendshem mbetet vetem tek ndonje veper si shkrimtar i mire bie fjala

Vdekja me vjen prej syve te tille nderkohe qe ne fushen e

shkrimtarise eshte i tejkaluar. Ky fakt e ben qe te jete ziliqar mohues dhe

agresiv gje qe e kemi pare shpesh here ne pozita mjerane.

Si studiues gjithnje sipas mendimit tim Qosja eshte me nivel e kulture te

gjere dhe vlera te padiskutueshme studimore pervec vleresimit te letersise

shqiptare bashkekohore te cilen e shperfill e perbalt dhe e fyen vetem e

vetem per te rrezuar nga lartesite Kadarene dhe per te mbivleresuar tinezisht

veten. Ne nje shkrim te koheve te fundit per letersine shqiptare te sotme ai

mohon krejtesisht vlerat e saj krahasuar me letersine e vendeve ballkanike dhe

evropiane duke rrefyer nje mllef te madh ndaj krijuesve shqiptare ne Shqiperi

Kosove e diaspore por edhe nje cinizem dhe egoizem te papermbajtur prej

bajraktari te pandreqshem.

Por nuk eshte ky qellimi i shkrimit tim sic e thashe me siper.

Une jam nje veprimtar ne rrafsh te mendimit e te veprimit kombetar. E ndjek me

shume vemendje mendimin shqiptar zhvillimet e ceshtjes sone kombetare dje dhe sot dhe angazhohem edhe vete sa mundem.

Per mua nuk perbejne problem bindjet politike te njerit apo te tjetrit dhe i

respektoj ato. Por kur idete njemendesite dhe qendrimet e njerit apo te

tjetrit ndikojne ne publik apo cenojne vlerat kombetare shmangin drejtimin

tone si shtet e si komb demtojne aspiratat kombetare dhe evropiane te

shqiptareve atehere nuk mund te hesht e te behem sehirxhi.

Rexhep Qosja dhe Ismail Kadare jane dy mendimtare dhe veprimtare te shenjuar

shqiptare por ne kahje te ndryshme.

Pervec dallimeve kane te perbashket kohen qe kane jetuar dhe faktin qe ne nje

fare menyre kane qene favorite te regjimeve perkatese komuniste qe i

konsideronin si ndihmes te vlefshem te tyre. Sic ndodh ne regjimet totalitare.

Kadareja tek nja dy vepra te tij i beri jehone Partise dhe Enverit por kjo per

mbijetese letrare ndersa ne pjesen dermuese te vepres se tij ka deshmuar

papajtueshmeri dhe disidence ndaj regjimit diktatorial .

Ne nje moment te volitshem ne prag te zhvillimeve demokratike ai u arratis nga

Shqiperia duke i dhene nje tjeter goditje regjimit diktatorial. Nderkohe me

vepren e tij madhore por edhe me personalitetin e tij evropian i ndihmoi

proceset demokratike ne Shqiperi e Kosove perkrahu UCK dhe luften per liri e

pavaresi ndikoi fuqishem sic deshmon Thaci per nenshkrimin e Rambujese

pershendeti nderhyrjen e NATO-s ne Kosove per te mbrojtur te drejtat njerezore

dhe per te ndalur shfarosjen cubriloviciane e perzenien masive milosheviciane te

shqiptareve nga Kosova.

Ismail Kadare nuk ka reshtur dhe vazhdon ti sherbeje emancipimit qytetar

evropian te shqiptareve dhe demokratizimit te shtetit shqiptar. Ai ka folur

shkruar dhe debatuar per identitetin tone kombetar ka ndihmesuar ne trajtimin e

drejte historik e bashkekohor te ceshtjes shqiptare te kultures shqiptare te

integrimit te denje e te vertete te shqiptareve ne familjen evropiane si edhe

ka vleresuar personalitetet dhe ngjarjet e rendesishme kombetare bie fjala

Konicen e Mithat Frasherin madje ka korrigjuar vetveten duke rivleresuar

Gjergj Fishten.

Ne esene e tij kombetare Mosmarreveshja ai fshikullon qendrimet

kundershqiptare te sharlataneve vendas e te huaj dhe vendos vijen e

demarkacionit ndermjet kombetareve dhe antikombetareve te figura e heroit

kombetar Skenderbeut.

Kurse Rexhep Qosja i privilegjuari i Titos respektivisht i Fadil Hoxhes te

cilet i siguruan pozite te mire komoditet te ardhura per te bere palle iu dha

truall ne token qe u ishte konfiskuar shqiptareve reaksionare edhe pse ishte

prone e ligjshme e tyre njelloj sic mi moren mua 28 troje dhe iu dhane te

privilegjuarve te Tito - Fadilit iu ndertua vila prej me te mirave qe kishte

ne ate kohe Prishtina kishte makine luksoze kishte pasaporte me vize per te

shetitur boten i bente pushimet ne plazhet me te njohura etj. Ai hynte dhe

dilte ne Kosoven e hapur sa here kishte nevoje madje edhe gjate luftes se

UCK se bashku me adhuruesin e tij Fadil Hoxhen.

Kur iu vu flaka Shqiperise ne vitin 1997 nga falangat e Ramiz Alise te

mbeshtetura nga qarqet antishqiptare sllavo-greke per destabilitetin e shtetit

shqiptar Rexhep Qosja shkoi tanime pa vize deri ne Vlore dhe shtrengoi

grushtet me drejtuesit e Revolucionit te vonuar sic e quajti ai rebelimin

komunist te 1997.

Jam deshmitar i atyre ngjarjeve ne Shqiperi. I shihja falangat duke brohoritur

dhe duke shtene me kallashnikove kunder shtetit dhe kunder njerezve te

pafajshem. Ndersa nga rruget e Evropes dergoi adhuruesin e tij prijesin e

Frontit te kuq per te mbeshtetur revolucionin komunist ne Shqiperi.

Kjo mendesi dhe ky qendrim i Rexhep Qoses vjen nga formimi marksist-leninist i

tij nga idete e revolucionit proletar dhe nga misioni qe ai vete apo te tjeret

i kane ngarkuar.

Nuk eshte e rastit qe ai nuk ka shkruar asnje resht kunder Titos dhe Fadil

Hoxhes pergjegjesve kryesore per tragjedine e Kosoves gjate dhe pas Luftes se

Dyte Boterore. Fadil Hoxha krah per krah me serbo-komunistet dhe komunistet

shqiptare ne bashkepunim te plote me divizionet e tyre ne Kosove te prira nga

komisari politik Ramiz Alia e goditen dhe e pergjaken rezistencen kombetare ne

Kosove e nenshtruan dhe e ripushtuan Kosoven per tia vene ate nen thundren e Serbise.

Nuk eshte e rastit qe Rexhep Qosja nuk thote asnje fjale per Miladin Popovicin

njerin prej emisareve qe ndezen luften civile ne Shqiperi dhe ne Kosove nuk e

ze fare ne goje Marreveshjen e Mukjes nje marreveshje kombetare per clirim dhe

bashkim kombetar sepse vete Qosja si enverist mbron pikpamjen enveriste dhe meladiniste se Mukja eshte nje tradhti Kunder kujt

Nuk eshte e rastit qe ne Rambuje ai ishte pengese per nenshkrimin e

Marreveshjes se Rambujese duke iu kundervene nderkombetareve dhe sidomos

SHBA-ve qe bene perpjekje te medha per realizimin e saj dhe luftes clirimtare

ne Kosove. Vetem kur nderkombetaret kerkuan ministrin e jashtem shqiptar

Paskal Milon i cili me urdher te nderkombetareve u detyrua te shkoi per

ndermjetesim vetem atehere Rexhep Qosja u bind te neneshkruante ate dokument historik.

Ndryshimi tjeter i dukshem ndermjet tyre eshte se ndersa Kadareja nuk eshte

marre direkt me politike madje edhe kur e kane propozuar per president te

Republikes se Shqiperise nuk ka pranuar ndersa Qosja ka deshtuar ne politikat

e tij partiake dhe ka marre nje ndeshkim kuptimplote nga shqiptaret e Kosoves

i cili ne votime mori me pak vota se romi Haxhi Mergja.

Po ti kthehemi te sotmes.

Ne vend qe te ndikoje per qetesimin e situates ne Shqiperi per zgjidhjen e

krizes totale ne bashkepunim me nderkombetaret dhe NATO-n pas ngjarjeve te

renda te 21 janarit 2011 Rexhep Qosja i hedh zjarrit benzine mbron dhunen

kunder institucioneve te shtetit dhe ben thirrje te hapur per mosbindje

qytetare pra per thellimin e krizes ne Shqiperi qe reflekton keqas edhe ne

Kosove e viset e tjera shqiptare duke cuar uje ne mullirin e vjeter te

politikes antishqiptare serbo-greke.

Ne keto dite tejet te veshtira kur Shqiperia ka nevoje per mendimin udherrefyes

te intelektualeve te shquar opsioni i vetem i Qoses eshte Berisha eshte

genjeshtari me i madh i te gjitha koherave.

Ndersa Kadareja jep mesazhe historike dhe mesime te thella te mencura e

largpamese per ngjarjet shtet-shkallmuese te ketij fillimviti ne Shqiperi dhe

per te ardhmen. Ai zbulon shkaqet e ngjarjeve te 21 janarit duke theksuar se

pari se rrenjet jane piskamat e fantazmes se regjimit komunist qe endet edhe

sot neacute Shqiperi. Ne ngjarjet e janarit midis psikozes dhe veprimeve shpesh

kaotike ata do te kapnin spikamen e fantazmes se totalitarizmit rendit te

permbysur 20 vjet me pare. Ishte me sa dukej ky shkaku kryesor qe ne kete

janar te trishte trazimi ishte aq i thelle e aq deshperues. Keto rrjedha

njerezore per te cilat eshte lehte te thuhet te mos dalin me te mos shfaqen

te mos na shqetesojne nuk mund te anashkalohen - thote Kadare.

Ai ben pergjegjes klasen politike ne Shqiperi te perfshire nga etja per

pushtet korrupsioni retorika e shthurur nervozizmi mungesa e tolerances dhe

e kompromisit dhe lufta e paprincipte politike qe shkon deri ne dhune. Dhe ai

eshte kategorikisht kunder cdo dhune e cila eshte kerkese posacerisht e

Beogradit.

Padurimi dhe nervozizmi politik ne Shqiperi kane kapercyer kufijte e lejueshem.

Me to eshte bashkuar paniku i cili e ka bere me te rrezikshme gjithcka. E keqja

eshte se klasa politike ajo qe duhej te ishte e fundit qe te kapej nga paniku

ishte e para qe u perfshi prej tij. Si rrjedhoje e kesaj shteti dhe shoqeria

shqiptare u gjenden ne poziten e atij te semuri qe pasi e ndien se po dridhet

ethesh ne vend te veje termometrin e thyen ate - konstaton Kadare. Ai denon

dhunen kunder institucioneve shteterore por edhe dhunen e institucioneve kunder qytetareve. Ai shkruan

Me 21 janar gjate nje demonstrate per fat te keq te dhunshme u vrane me arme tre njerez te paarmatosur pra te pafajshem qytetare te shtetit demokratik

shqiptar e njekohesisht tre qytetare te ardhshem te Bashkimit Evropian. Kjo e

fundit nuk theksohet as per te mitizuar e as per te sublimuar kete bashkim por

per tu kujtuar te gjitheve se ne pa hyre ende ne kete shtepi te perbashket

kemi cenuar programin e saj ate program qe me sinqeritet dhe perkushtim e kemi shpallur si programin tone.

Shqiperia duhet te pergatitet per ti thene ndal nje percudnimi te tille. Duhet

pranuar se kjo seshte as e thjeshte e as e lehte. Kerkon vullnet pa dyshim po

ne radhe te pare kerkon bindjen e thelle qe demokracia shqiptare ajo qe ne te

vertete eshte e pandare sot nga Shqiperia duhet marre seriozisht.

Fakti qe ne Ballkan ka sot dy shtete shqiptare te cilet ne nje menyre ose ne

nje tjeter ndikojne dhe rrezatojne tek njeri-tjetri pergjegjesine e politikes

dhe te strategjise shqiptare e ben te dyfishte.

Keto jane shqetesimet dhe mesimet kombetare te Ismail Kadarese kurse Rexhep

Qosja e bene te kunderten i cili eshte vendosur ne frontin e dhunes qe nga viti

1997 e deri sot ne 2011 kur Shqiperia vleresohet si nje vend demokratik dhe me

standarde te tilla.