E ardhmja e kujdesit shëndetësor parësor
Kujdesi parsor z nj vend shum t rndsishm n piramidn e kujdesit shndetsor pr popullatn, rrjedhimisht reformat dhe mirstrukturimi i tij jan domosdoshmri pr ta kthyer at n nj shrbim, i cili t jet sa m i dobishm, por gjithashtu t justifikoj shpenzimet e taksapaguesve dhe t shtetit. Suksese shum t mdha jan arritur n kt drejtim n periudhn post-totalitare dhe veprimet e mtejshme duhet t mbshteten dhe t ndrtohen mbi kto suksese. Duke vzhguar situatn aktuale, vihet re nj munges dinamizmi dhe nj konfuzion, si n radht e personelit mjeksor, ashtu dhe t pacientve, n raport me pritshmrin ndaj ktij shrbimi si dhe me standardt bashkkohore. N gjendjen e tanishme mund t shtrohej edhe shtja e privatizimit t ktij shrbimi. Ekziston evidenc nga vendet ish-socialiste se privatizimi sjell prmirsim n akces, ul pabarazit n shrbim, ul konfuzionin e prgjithshm, rrit numrin e shrbimeve dhe prkushtimin e mjekut ndaj pacientit. Por n hapat e tij t par t implementimit sjell nj pshtjellim n atributet e mjekve t familjes, t infermierve dhe mjekve specialist. Gjithashtu, e bn t vshtir implementimin e politikave shndetsore t diktuara nga Ministria e Shndetsis apo Shndeti Publik, shum t nevojshme n nj vend si Shqipria me nj larmi t madhe sociale dhe kulturore. Mund t ekzistoj edhe nj zgjidhje e pjesshme, si p.sh. privatizimi i shrbimeve shndetsore n zonat e thella, duke u bazuar n sistemin e pagess pr shrbime n varsi t mundsis s burimeve lokale. N kushtet aktuale dhe n rrugn e ndrmarr pr zhvillimin e kujdesit shndetsor parsor lind nevoja pr nj strategji kombtare t ecuris dhe ardhshmris s ktij shrbimi n prputhje m Strategjin e Sistemit Shndetsor. N kt strategji, e cila do t ishte n transformim t vazhdueshm dhe fleksibl, n sinkron me kohn, do t gjenin vend n mnyr t qndrueshme dhe t standardizuar t gjitha idet dhe parimet, por edhe hapat konkret pr t’u ndjekur, q gjenden n mendjet e politikbrsve shqiptar pr sa i prket ktij shrbimi.
sht nj arritje shum e madhe prpilimi i standardeve t parsorit, por kto duhet t shoqrohen me standarde t tjera, si p.sh. me standardet e organizimit t numrit, shprndarjes dhe przierjes s krahut t puns n kujdesin shndetsor parsor n baz t popullsis q duhet t mbuloj. Krahas prpilimit t protokolleve t praktiks mjeksore, duhet t mendohet pr prpilimin e protokolleve t t drejtave dhe detyrimeve t pacientve n shrbimin parsor, protokolle t cilat do t ndihmonin n qartsimin e marrdhnieve mjek-pacient dhe q duhet t’u dorzohen pacientve q n momentin e regjistrimit. N kt mnyr, pacientit do t’i sigurohet e drejta e vazhdimsis me nj mjek t prhershm, por edhe e drejta e konsults me mjek t tjer familjeje apo specialist. Pushteti lokal do t duhej t luante nj rol m t madh n organizimin, mbshtetjen dhe monitorimin e shrbimit parsor. Dihet q asnj mjek familjeje nuk mund t’i mbuloj dot t gjitha shrbimet ndaj pacientit, prandaj do t ishte n t mir t komunitetit t parashtronte nevoja t veanta, n mnyr q t plotsohen sa m mir specifikat dhe prparsit e tij n prputhje me paketn baz t shrbimeve t miratuar nga Ministria e Shndetsis. Gjithashtu, qendra shndetsore duhet t kt m shum kompetenca financiare, n mnyr q t mund ta shtoj gamn e shrbimeve, duke kontraktuar me privat, qoft pr teknologji ose pr personel t prkohshm apo t vazhdueshm, t specializuar n fusha t ndryshme, sipas nevojave t shndetit t komunitetit. Ajo duhet t kt t drejtn t bashkpunoj me organizata apo shoqata t ndryshme n t mir t shndetit t popullats, por edhe pr t minimizuar koston e shrbimit. Personeli mjeksor apo qendra shndetsore duhet t punoj n depistimin e grupeve t ndryshme t paavantazhuara brenda popullsis q ata mbulojn dhe duhet t’i raportoj ato n organet prkatse, duke ndihmuar n plotsimin e nevojave t tyre. N formulat e financimit t qendrs shndetsore, t cilat reflektojn nevojat relative t popullats s regjistruar, do t ishte mir t kihen parasysh edhe faktor si mosha, seksi, niveli i dizavantazhimit dhe etnia, por gjithnj duke ruajtur statusin jofitimprurs t qendrave shndetsore. Duhet t kt nisma lokale q i bashkojn mjekt e familjes me mjekt specialist pr t mundsuar nj akces m t mir n shrbimet spitalore dhe pr t mbshtetur kujdesin parsor n menaxhimin e patologjive t ndryshme. Shrbimi parsor do t duhej t ishte m i hapur ndaj informacioneve dhe t rejave n lidhje me prmirsimin e cilsis n bot dhe pr implementimin nprmjet ndryshimit t atyre t rejave q shihen t arsyeshme.
Specialist n Drejtorin e Shndetit Publik, Elbasan