Ebook-ët shqiptarë!

Në këtë sezon veror libraria e famshme online, Amazon, ul çmimet e librave, duke raportuar shifrat më të larta të shitjeve

“Amazon”, libraria online m e popullarizuar n bot, ka nxitur alarm tek letrart; shet m shum libra elektronik sesa tradicional. Shum e komentojn nj trend t pandalshm tashm.

Katalogu i ktij siti prfshin deri tani 630 mij libra, ndrsa ka hyr n konkurrenc me t ashtuquajturn tavolinn popullore iPad t Apple. I jashtzakonshm apo i dhimbshm, ky kalim teknologjik ka ndodhur. Alarmin dhe ndarjen n dysh t bots letrare e kan dhn amerikant. Ky evolucion dixhital i botimit ka vendosur n kampe shkrimtart, atje. Kur ky evolucion po lidh botn letrare me lexuesin elektronik, numrohen me gishta autort shqiptar.

Dihet emri i Kadares. Nga krkimet n “Amazon”, librat e shkrimtarit shqiptar, kandidat disa vite pr “Nobel” dhe fitues i mimit “Princ Austurias”, pothuaj nj pjes t mir t romaneve i shet edhe n librarin online. Krkesat pr blerje duken t konsiderueshme, kur librat e par t hedhur shnohen q prej vitit 1999. “Kronik n gur”, “Prilli i thyer”, “Koncert n fund t dimrit”, “Gjenerali i ushtris s vdekur”, “Pallati i ndrrave”, ky i fundit shnon edhe mimin m t lart n shitje, 52 dollar. Romanet e Kadares jan t prkthyera nga dy autor, John Hogdgson dhe David Bellow. Ndoshta i dyt pr nga sasia e librave q shiten online, sht dhe autori bashkkohor, Fatos Kongoli, me disa romane n tregun online, si “I humburi” apo “ndrra e Demokleut” t prkthyer nga Robert Elsie dhe nisur shitjen prej vitit 2008. Ndrsa amerikant nxjerrin konkluzionin se jan m t shitur poett, nga shqiptart asnj poet bashkkohor nuk sht hedhur shitjen online n amazon.com. Por, antologjia “Prova e toks”, botuar n 2004, n gjuhn spanjolle, prej ksaj gjuhe sht hedhur pr shitje n “Amazon”, me tre poet shqiptar: Agron Tufn, Gentian oolin, Ervin Hatibin. Por nj lajm letrar ka qen momenti kur publicisti dhe shkrimtari Fatos Lubonja ka prkthyer n anglisht dhe hedhur n amazon.com librin e tij t burgut “Ridnimi”, pr t cilin sht prononcuar nobelistja Doris Lessing.

N kopertinn e ktij libri, t prkthyer nga John Hodgson, shkruhet: “N brendsi t Gulagut shqiptar”. Shoqria e amazon.com n bilancin e tre muajve t fundit jep shitje t konsiderueshme n versionin dixhital n lexues Kindle, duke saktsuar se ka t dhna vetm me botimet e reja e jo vllimet e xhepit. Ulja e mimeve nga “Amazon” sht vlersuar se ka uar n nj bum shitjesh t librave online n krahasim me ata tradicional. Gati 180 libra, shitja sht vlersuar si mrekulli, po t kihet parasysh se katalogu prfshin 630 mij libra, nj pjes e vogl e t gjith titujve t disponueshm t libraris online. Shkrimtart amerikan, sidomos ata q kan shitje t madhe n librarin dixhitale, i vlersojn si nj mrekulli kto shitje, duke pasur parasysh se ebook-t ndihmojn njerzit q kurr nuk kan mundur t marrin nj libr n dor.

Deklarohet entuziast edhe mjeshtri i suspense, Stephen King, nj tjetr kampion botror i shitjeve, q prillin e kaluar ka botuar edicionin ebook t mundit t tij t fundit “Blockade Billy”, nj muaj para daljes s botimit n letr, botuar nga “Scribner”, mbshtetse e kolosit “Simon and Schuster”, n Shtetet e Bashkuara dhe n Kanada. E n shkurt t vitit 2009 vet Kingu kishte shkruar nj tregim ekskluzivisht pr Kindle. Debatet ktu ndahen, ulet entuziazmi i atyre shkrimtarve t cilt jan m pak t lexuar online. Pr amerikant poett jan n krye. Shum nga ata ankohen pr faktin se poezia bashkkohore mungon pothuajse krejtsisht n tregun e ebook-ve. T paktit q ia dalin mban t futen n t, e denoncojn “formatimin e keq” t psuar nga rimat e tyre n kto hapsira t librit. Po nuk sht hera e par q ngrihet ky problem i rimave dhe thurjes s poezive elektronike.

“Nj strof imja prej tri vargjesh sht shndrruar n nj prej katr t till pr arsye q s’kan aspak t bjn me poezin”, - denoncon Billy Collins, njri prej poetve amerikan m t lexuar. “Ebook-t jan anatem e poezis”, - shfryhet Collins, prmbledhja e fundit me poezi e t cilit, “Ballistics”, sht botuar n shkurt. Kritikat anti-Kindle vijn m shumti prej shkrimtarve amerikan, t cilt reagojn mjaft ashpr, duke e par kt edhe sfid pr botuesit, e cila ngrin t drejtat elektronik t ebook-ve.

Nse ky sht nj debat i madh pr letrsin botrore, e sidomos pr librat bestseller n internet, era elektronike pr librat shqiptar sht shum m thjesht e imagjinuar. Prve autorve t siprprmendur, i vetmi kontakt elektronik me librat shqiptar jan “shtpit e librit” online q viteve t fundit, shesin libra me porosi m tepr nga jasht. Gjithsesi, forma elektronike e shitjes s librave shqiptar, n gjuhn shqipe, ka t bj vetm me nj rreth nacioni. Ndryshe nga ’mund t imagjinohet, forma e libraris dixhitale online e “Amazon”, prve teknologjis, jep edhe autor t sigurt pr t bler ebook-t shqiptar, t prkthyer kryesisht n anglisht.