Kalon mes debatesh ligji i arsimit të lartë

PD dhe PS përplasen për draftin

Kuvendi kaloi dje mes debateve, me 71 vota pro, ndryshimet n ligjin e arsimit t lart. Drafti prfundimtar nuk parashikon as rikonvertim t diplomave t vjetra, e as asgjsimin e masterave t nivelit t dyt. Sipas tij, diplomat katrvjeare do t konvertohen n master shkencor, sikurse do t konvertohen edhe MND-t. Kta t fundit do t shrbejn edhe pr vitin e par t doktoraturs. M hert, deputet t Partis Socialiste u prplasn me ministrin Tafaj pr ndryshimet e bra n ligj. Deputett e PS-s, Ledi Shamku, Valentina Leskaj dhe Fatmir Toi deklaruan se projektligji n fjal ka hequr autonomin e universiteteve, ndrkoh q kompetencat e tyre ia ka kaluar ministrit.

Debatet

“Vet rektort e universiteteve publike deklaruan n komision se nuk jan konsultuar pr kt draft”, - deklaroi znj. Shamku, duke shtuar se nj sr nenesh jan prfshir vetm dhe vetm pr t favorizuar universitetet private. Nj tjetr kritik e znj. Shamku ka qen pr gjuhn e huaj q nevojitet tashm pr t ndjekur studimet master. “Ju zoti ministr keni prcaktuar q duhet Toefli pr t vazhduar studimet. Po pse vall vetm Toefli? Pse jo diplomat q ofrojn departamentet tona t gjuhs angleze? Jua them un, pse… Nj njeri shum i afrt i Kryeministrit ofron kto diploma, duke e kthyer kt n monopol”, - akuzoi znj. Shamku.

Ministri Tafaj reagoi duke thn se autonomia universitare nuk sht prekur, ndonse pranoi se autonomia e universiteteve n vend nuk sht n nivelin e duhur. “Me an t ktij ligji ne krkojm q t ekzistoj transparenca dhe kontrolli publik ndaj universiteteve publike”, - tha ministri Tafaj, duke mos deklaruar t njjtat kritere edhe pr universitetet private. Pr shtjen e provimit t gjuhs angleze, ai deklaroi se kjo sht nj krkes e kohs, pasi pr programet master dhe doktoratur anglishtja sht e domosdoshme, pasi nj pjes e madhe e literaturs sht n kt gjuh. Ai tha se fakultetet dhe departamentet mund t nnshkruajn marrveshje pr t dhn kto diploma t njohura ndrkombtarisht.

Ndryshimet

Ndryshimet e bra n Komisionin e Edukimit lan n fuqi konvertimin aktual t diplomave t vjetra katrvjeare, pra ato do t konvertohen n master shkencor. Ndrkaq, masterat e nivelit t dyt, t cilt do t hiqen nga sistemi yn, do t konvertohen srish n master shkencor, por kreditet e tyre do t shrbejn edhe pr plotsimin e detyrimeve n vitin e par t doktoraturs.

Pr t vijuar doktoraturn, tashm ekziston vetm nj mnyr, marrja e diploms “Master i Shkencave”, q sht emri i ri i vendosur nga ligji pr diplomat e nivelit t dyt. Projektligji ka ndryshuar gjithashtu edhe emrat e diplomave. N kt mnyr, diplomat e nivelit t par do t quhen diploma universitare “Bachelor”, diplomat e nivelit t dyt “Master i Shkencave”, ndrsa masterat e nivelit t par, thjesht “Master”. Projektligji i ri parashikon q ata t cilt prfundojn “Bachelor”-in (ish-DNP-n) mund t vijojn studimet n “Masterin” 1.5 vjet ose n “Masterin e Shkencave” dyvjear, q kan zn vendet e diplomave t deritanishme. Ndrkoh, pr t vijuar doktoraturn, duhet q t kesh medoemos “Masterin e Shkencave”. Ata q diplomohen kt vit n “Master t Nivelit t Par”, do t marrin diplom universitare “Master” dhe me t mund t vijojn studimet “Master i Shkencave”, duke konvertuar nj pjes t programit q kan zhvilluar gjat vitit t studimit t tyre.

Nj tjetr diplom do t’i bashkngjitet tashm sistemit ton arsimor. Kjo sht diplom jouniversitare, por q sht mbi arsimin e mesm. Projektligji parashikon se institucionet e arsimit t lart kan t drejt t ofrojn edhe programe t studimeve profesionale, pas arsimit t mesm, jouniversitare, me jo m pak se 120 kredite. “Zgjatja normale e ktyre programeve sht jo m pak se 2 vite akademike dhe n prfundim t tyre lshohet diplom profesionale “Diplom profesionale n...” “Nj pjes e krediteve t studimeve pas arsimit t mesm mund t transferohen n studimet e ciklit t par, n prputhje me kriteret q vendosin IAL”, - prcaktohet n ndryshimet e propozuara q i bhen nenit 26 t ligjit t arsimit t lart.

N ndryshim nga ligji n fuqi, ky projektligj parashikon q vetm 3 deg do t ken studime t integruara t ciklit t dyt dhe nuk e ka ln n dor t universiteteve t prcaktojn se cilat deg duhet t ken studime m shum se 3-vjeare. “Institucionet e arsimit t lart n fushat e mjeksis, veterinaris dhe arkitekturs ofrojn programe t integruara t studimeve t ciklit t par dhe t dyt s bashku”, - prcakton projektligji, duke ln n kt mnyr vetm degt e mjeksis, stomatologjis, veterinaris dhe arkitekturs me studime t integruara t nivelit t dyt dhe t gjitha t tjerat t ndara n “Bachelor” dhe “Master”.