Emigrantët: Pushues 15-ditorë apo investuesit e ardhshëm?!

“Mami ku t’i hedh kto letrat? – pyet djali dhjetvjear nnn e tij. - Hidhi n tok, pa problem, se nuk jemi n Itali ktu”. Kjo sht nj ndr bisedat q dgjohen parqeve e shtitoreve, ku bashk me qytetart e bregdeteve kan ardhur edhe emigrantt pr t pushuar dhe pr t kaluar dit t qeta pran t afrmve t tyre. Ky dialog tepr i rndomt tregon m shum sesa thjesht nj familje emigrantsh, t cilt n Itali respektojn rregullat e higjiens, ndrsa n vendin e tyre i shkelin pa frik ato. Ky dialog merr vler m tepr, ndrsa e shohim n gjith panoramn q emigrantt shqiptar shfaqin gjat ardhjes s tyre pesmbdhjetditore n Shqipri. Panoram q nis me ankesat e ngritura pr radht e gjata n zonat kufitare, e q m pas vazhdon me ankesa t tjera pr trafikun, pr rrugt e parregulluara, pr plazhet e ndotura, pr ushqimet e skaduara, pr sistemin shndetsor problematik. E po kshtu, ankesat vijojn pr ujin, dritat, procedurat e ngadalta n zyrat e pasaportave. Ankesa t pafund ndaj sistemit shtetror shqiptar, nga i cili pritet t hap dyert njzetekatr or rresht, sepse kan ardhur emigrantt, t cilt brenda pesmbdhjet ditve duan edhe t bjn pushime, edhe t nxjerrin pasaportat, edhe t bjn rregullimet n shtpit e mbetura bosh. Sipas tyre statusi i emigrantit duhet t jet i veant, duhet respektuar dhe duhet vlersuar nga shoqria dhe nga shteti, pr arsyen e thjesht se ata punojn n dhe t huaj dhe ndihmojn ekonomin shqiptare me an t eurove t prmuajshme. Duke u ankuar kaq shum pr kushtet e Shqipris, ata harrojn se ne shqiptart, motrat, vllezrit, e prindrit e tyre jetojm pikrisht ktu, n kto kushte t kqija ku shteti her-her t shkel, her t tjera t vrtit tej si hedhurin, e rrallher t mbron. Kjo panoram na bn t kuptojm se kan mjaftuar dhjet apo edhe pesmbdhjet vjet dhe kta njerz ta shohin Shqiprin thjesht si nj vend ku t bjn pushimet m t lehta dhe m t lira dhe jo si vendin e tyre ndaj t cilit kan detyrime dhe duhet t’i kthejn borxhin q kan me t. Pr fat t keq duket se shum pak prej tyre e shohin tokn shqiptare si nj vend ku ata mund t japin kontribute, e jo vetm si remitanca t prmuajshme, por si kontribute t prhershme e rrnjsore. Duke qen se jetojn n nj bot perndimore, ather pritshmria jon ndaj emigrantve sht shum her m e madhe, e sidomos n fushn e edukimit, mendimit, emancipimit dhe investimit. Ndrkoh ajo q marrim n m t shumtn e rasteve sht kjo sjellje krejtsisht mosvlersuese pr vendin ku kan lindur. Ne presim nga emigrantt q t jen siprmarrsit e ardhshm n Shqipri; q me dijet dhe me prvojn e puns q ata kan marr n vendet e huaja, t vijn e ta investojn n vendin ton. Ne presim q prvoja e muar n kapitalizmin ndrkombtar t vij e t gjej zbatim ktu n tokn shqiptare, ku ende ka probleme me punsimin, me trajtimin e puntorit si dhe me t drejtat e tij. Ne presim gjithashtu nga emigrantt q t jen m mendjehapur dhe t sjellin emancipim mendor dhe kulturor, duke
q edhe njerzit q kan ln ktej t marrin pak nga pak nj form tjetr t menduari, m t hapur dhe m kndgjer.

Por pr fat t keq, shum prej tyre nuk kan arritur asnj ast ta bjn nj gj t till. Puna e prditshme, lodhjet, stresi, mundimi i t jetuarit n nj vend t huaj, ka
q ata t harrojn se kush jan dhe far kan ln pas. Ndrkoh q teksa shijojn rrugt pa pluhur dhe kushtet komode t shteteve fqinje, presin q ata t vlersohen pr mundimet q provojn nga jeta n emigracion. Por ndrkoh vendi yn dhe ne shqiptart kemi halle shum m t mdha se ata dhe nuk mund t rrim e t’u qajm hallin emigrantve, ndrkoh q shum mir, u themi “t vijn e t punojn mes halleve, pluhurit, e problemeve ktu n tokn mm”. Ndoshta kjo mosprputhje mes asaj far presim dhe asaj far marrim nga emigrantt shqiptar, vjen pr shkak t identifikimit t prgjysmuar, gj q ka
q ata t shihen si t paatdhe. Andej quhen shqiptar, fakt q ata mundohen ta fshehin duke folur si t huaj e duke u sjell si ata, ndrsa ktej shihen si emigrant q shkojn e punojn pr t huajin, q preferojn m mir t punojn tokn greke se at shqiptare, t mbledhin domatet e grekut dhe jo t punojn n tokn e tyre t ciln e kan ln djerr. Ndoshta ka ardhur koha q emigrantt shqiptar t mos qndrojn m n mes t udhs, por t mendojn se far do t bjn me t ardhmen e tyre. Tashm ekziston nj model i suksesshm: Shum syresh jan kthyer n Shqipri dhe kan nisur t investojn ktu mendjen, prvojn e parat e mbledhura, nj hap shum i rndsishm q ka sjell jo vetm prfitime t konsiderueshme jo vetm pr ata, por edhe pr t tjert q punojn me ta. Natyrisht q t gjith e dim, se Italia, Greqia e m tutje vendet e tjera europiane, jan m t prparuara se ne. E dim gjithashtu se vendi yn dhe shteti yn ka probleme. Por dim gjithashtu se asnj problem nuk zgjidhet vetm duke u ankuar. Emigrantt shqiptar kan mundsin t vendosin pr t’u kthyer n tokn e tyre dhe bashk me t tjert t punojn konkretisht pr ndryshimin e sistemit n vend dhe kjo nuk ndodh brenda nj dite, por pak nga pak. Por do t ndodh, vetm ather kur emigrantt shqiptar ta shohin veten si pjes t Shqipris dhe jo si pushues pesmbdhjetditor.