Ende nuk dime kryeveprat tona shpirterore
Eumlshte lajm se sot do te shpallen per here te pare kryeveprat qe kemi ne trashegimine shpirterore ndersa eshte cudi e madhe qe deri tani nga 20 vjet demokraci ende nuk e kemi percaktuar identitetin tone ne pasurine shpirterore. E sidomos cfare kryeveprash shpirterore jane krijuar ose trasheguar
Kjo ka marre shkas nga Dita e Trashegimise Kulturore Evropiane qe per hir te zyrtarizmit ka marre permasa burokratike te festimit edhe ne Shqiperi. Sot eshte kjo dite 29 shtator deri me 3 tetor per te cilen Ministria e Kultures njofton se do te komunikoje perfshirjen e Shqiperise me te drejta te plote si anetare e Komitetit Nderqeveritar te Konventes se Trashegimise Shpirterore ratifikuar nga Shqiperia me 2003 si dhe lancimin e diteve te trashegimise kulturore evropiane ne Gjirokaster ne datat 1-3 tetor. Ne kete qytet te veshtire qe ndan ditet mes shpreses se ekzistimit dhe frikes se rrenimit te shtepive 200-vjecare do te mbahet nje konference shkencore. Permbajtja e konferences nuk behet e ditur ashtu si dhe tematika por emrat qe ben te ditur Ministria e Kultures ne kete pjesemarrje jane Aferdita Onuzi specialiste etnologe Instituti i Antropologjise Kulturore Skender Selimi koreograf Mjeshter i Madh Vasil Tole akademik muzikolog Klodian Qafoku muzikolog Instituti i Antropologjise Kulturore Esat Ruka drejtor i Qendres Kombetare te Veprimtarive Folklorike Eni Juca sekretare e Komisionit Shteteror te UNESCO-s prane MPJ-se.
Vendi yne politikisht eshte shume ne rregull kur ka ambicien te konvergoje synimet e tij per trashegimine tone kulturore me ate evropiane. Per paranteze projekti Dite te Trashegimise Kulturore Evropiane eshte nje aktivitet qe zhvillohet nga te gjitha vendet e Evropes pergjithesisht ne muajin shtator nen patronazhin e Keshillit te Evropes duke synuar ruajtjen promovimin e vlerave te trashegimise kulturore si dhe rritjen e ndergjegjesimit te publikut per potencialet reale qe perben dhe paraqet kjo trashegimi.
Gjeografia e projektit eshte e ndryshme cdo vit ne varesi te problematikes qe fokuson vete aktiviteti dhe pergjithesisht e perqendruar rreth objekteve me te spikatura te trashegimise kulturore. Per keto aktivitete Keshilli i Evropes kerkon informacione te rregullta te cilat i boton me pas ne nje broshure te posacme per te evidentuar punen e bere ne rang nderkombetar. Sipas edhe udhezimeve te ketij te fundit ne aktivitet duhet te synohet te paraqiten vlerat e trashegimise kombetare si pjese e trashegimise se madhe evropiane ne te cilen konvergojne te gjitha potencialet. Prej ketu jepet shpjegimi pse behet imperative qe ky aktivitet te kete nje dimension evropian qofte ne menyren e konceptimit te aktivitetit qofte ne menyren e promovimit te tij.
Konkretisht Ministria jone e Kultures kete vit e perqendron te nisma per te bere te ndjeshme trashegimine shpirterore duke dhene per here te pare sinjalin se si duhet te vleresojme kryevepren. Kur ne kaosin e nje papercaktueshmerie ne treg qofte ne vlere estetike dhe artistike te trashegimise sone shpirterore nuk eshte krijuar nje sistem mbrojtjeje eshte mjaft e veshtire qe kjo dite te quhet feste.
Festivalet popullore qe organizohen brenda nje viti nuk kane permase tregu as karte identifikuese per ti deshmuar si histori. Polifonia eshte perla e vetme e vleresuar deri tani prej UNESCO-s. Eumlshte hedhur nje propozim qe te njihet edhe eposi i kreshnikeve.
Popullorja e veriut eshte jashte hartes qofte edhe te vleresimit ne vend. Duket sikur trashegimia jone shpirterore vazhdon te mbetet e injoruar per te cilen komunizmi mohoi pjesen me sensibel per te himnizuar kultin e partise dhe te Enverit. Megjithate perkushtimi politik per here te pare qe i behet kesaj trashegimie pas 20 vitesh demokraci ka tehun me dy ane ose te shihet si fushate feste ditesh ose na ben te mendojme seriozisht se eshte nje kohe per ta pare trashegimine shpirterore si strategji pasuri qe ne duhet per pasaporte ne BE.