Falja e Gjakut Joshua MartsonPse u skualifikua filmi nga Oskar
TIRANE- Falja e Gjakut qe fillon ne 24 shkurt eshte nje drame nga shkrimtari/drejtor Joshua Martson qe fokusohet ne nje familje shqiptare qe eshte ne gjakmarrje. Nik Tristan Halilaj eshte nje adoleshent i lumtur ne nje qytet te vogel derisa bota i permbyset kur babai dhe xhaxhai i tij ngaterrohen ne nje sherr per token qe con ne vrasjen e nje fshatari dhe sipas nje kodi shumeshekullor nderi familja e te vdekurit do te marre jeten e nje mashkulli te familjes se Nikut si ndeshkim.
Me xhaxhain ne burg dhe babain qe fshihet Niku eshte targeti i pare i detyruar te qendroje ne shtepi per nje kohe te pacaktuar nderkohe qe motra e tij me e re Rudina Sindi Lacej detyrohet te lere shkollen dhe te merret me bizneset e familjes.
Gjate nje interviste ekskluzive telefonike me Collider Joshua Martson flet duke treguar kete histori te perplasjes ndermjet traditave te lashta dhe jeteve moderne te njerezve te rinj e ardhmja e te cileve eshte e kercenuar prej tyre ndryshimet per marrjen e historise nga nje vend qe ku njerezit nuk jane familjare dhe per ndjenjat e tij rreth skualifikimit te filmit si nje hyrje shqiptare per Academy Aeards ne pjesen me te madhe sepse ai eshte Amerikan.
Collider Qe kur moret udhen per te bere filma cila ishte pika qe ju kuptuat se cfare donit te benit
Joshua Martson Isha fotograf qe ne gjimnaz pra kjo ishte fillimi i karrieres some vizualisht si nje artist. Por studiova shkenca sociale ne fakultet dhe jetoja jashte dhe mendova per pak se duhet te punoja ne sherbimin e jashtem. Bera edhe nje kurs ne kete pike ne ambasaden e SHBA ne Paris. Mendova per pak se mund te behesha edhe gazetar. Dhe me pas mendova se duhet te shkoja ne Akademi per te studiuar marredheniet nderkombetare dhe shkencat politike.
Kjo sic u provua nuk me dukej dhe aq kreative dhe ne fund mberrita rreth filmit pjeserisht sepse isha ne fushen e fotografise. Mendova se meqenese ishte interesante qe te udhetoje dhe te beje fotografi shkova me larg dhe isha me i interesuar per historite pas fotografive Isha me i interesuar per rrefimet.
Keshtu te beja filma u be nje rruge e mundshme qe une te kombinoja interesin tom ne fotografi dhe te mblidhja histori ashtu sikurse edhe interesimi im per gazetarine dhe shkencat politike e marredheniet nderkombetare. Ishte vertet nje rruge qe te gjitha keto interesa mblidheshin bashke. Nuk ishte reale derisa erdha pas te 20-ave dhe qe me ne fund shkova ne nje shkolle filmash ne NYU ku u investova teresisht ne kete fushe.
Cndryshime duhen bere ne marrjen e nje historie rreth nje vendi per te cilin njerezit nuk kane shume dijeni dhe ta thjeshtosh ate per ta bere te kuptueshem per shikuesit
Kjo eshte nje pyetje shume e mire. Ka disa ceshtje qe dolen ne drite te te dy filmat Maria Full of Grace dhe Forgiveness Blood dhe une merresha me to sa here qe shkoja jashte per te shkruar pjese te tjera te skenarit. Ndryshimi i pare me i madh eshte ndjenja se je ne rruge te mbare kam bere detyrat e shtepise dhe prezantoj mjaftueshem boten dhe kulturen e dikujt tjeter qe nuk jam une ne nje fare menyre duke ngritur stereotipet. E gjithe ceshtja eshte te mesosh rreth nje vendi tjeter nje kulture te huaj dhe nje bote tjeter dhe une pikerisht prezantoj ate cka kam mesuar dhe jo ne nje fare menyre ta thjeshtesoj ate.
Duke thene kete ndryshimi tjeter eshte komunikimi i asaj qe ti ke mesuar jo vetem ne menyren qe te ndihet e vertete dhe per te tjeret por gjithashtu te jete e kuptueshme ne nje kohe te shkurter. Pershembull ne rastin e ketij filmi kishte nje ndryshim te madh duke shpenzuar jave dhe jave dhe duke pasur biseda te gjata permes se cilave duhet te kuptoja nuancat dhe kompelsivitetin e ketij sistemi qe perfshinn gjakmarrjen. Duhet ta marresh te gjithen dhe me pas te punosh ne nje rrefim ku dikush qe nuk eshte i kesaj kulture te ndihet se e ka kuptuar cpo ngjet dhe ne te njejten kohe nepermjet dialogjeve dhe performancave te tregohet nje histori qe per nje njeri tjeter qe nuk e njeh kulturen te mos mendoje se historia perfundon ne menyre qe te shpjegosh dicka qe ata tashme e dine. Ne termat e te shkruarit te skenarit ky eshte nje parashtrim.
Ndryshimi tjeter eshte marrja e njohurive specifike per nje vend te panjohur dhe te ndertosh nje histori qe jo vetem eshte terheqese dhe e huaj por gjtihashtu te ndihet familjare dhe e kuptueshme. Une nuk tregoj vetem nje histori gjakmarrjeje ne Shqiperi. Une gjithashtu tregoj nje histori rreth familjes rreth te qenurit adoleshent dhe me pas kthimit te ketij adoleshenti ne nje te rritur. Eshte nje ndryshim i rendesishem per mua qe te sogurohem se historite e mia i kane te dyja edhe specifike edhe universale ne te njejten kohe.
Ju keni pasur performanca te pabesueshme me te tille aktore te rinj pa eksperience. Si ia bete me kete
Ndarja e roleve eshte nje pune shume shume e mmadhe dhe ne harxhuam per te 6 muaj duke shkuar nga njera shkolle te tjetra. Kemi shkuar ne 50 shkolla duke bere intervista me studentet. Ne vendosnim kamera ne nje klase apo ne nje salle kompjuterash dhe mesuesit na sillnin grupe femijesh gjate gjithe dites dhe une zgjidhja nje duzine apo dy duzina nga secila shkolle. Ne piken e fundit kthehesha serish ne shkolle dhe ribeja procesin edhe kjo ishte shpesh e veshtire dhe e ndryshme. Duhet ta kisha idene sesi ta beja kete procedure te dyte te vlefshme pra ishte nje proces mesimi.
Heren e pare qe u riktheva per se dyti takova nje grup studentesh dhe u thashe atyre se do tu jepja nje skenar dhe ata te mund te benin nje improvizim dhe me pas i degjoja dy e nga dy. Ata kishin emocione ngrinin. Kam qene shume i kujdesshem dhe u flisja se bashku me bashkedrejtorin tim shqiptar qe te beja te sigurt faktin se ata duhet te vinin me skenarin per te bere improvizimin dhe ata vazhdonin te ishin te ngrire.
Dhe derisa here e kemi bere kete u ngrit nje sistem kur une ulesha me nje grup te tyre duke bere nje gjysem rrethi dhe duke i perfshire ne bisede ne gjuhen shqipe. Zakonisht filloja me pyetje te tilla si Cila eshte gjeja me e veshtire e te qenurit nje adoleshent ne Shqiperi sot Nese ben nje pyetje te tille per te gjithe adoleshentet pothuajse ne gjithe planetin adoleshentet do te kene opinione te forta rreth asaj se cfare e ben jeten e tyre si nje udhetim. Ne Shqiperi ky rregull nuk ben perjashtim.
Ajo qe ishte me interesante ishte fakti se pergjigjet gjithmone vinin rreth konfliktit ndermjet mentalitetit te vjeter shkollor dhe mentalitetit te ri. Ne menyre te vecante vajzat qe qaheshin se do te jetonin ne nje shoqeri patriarkale. Kjo na conte ne debate te gjalla dhe keto debate ktheheshin ne skenare nderkohe qe i vija ata te riperserisnin bisedat. Kjo me bente te kuptoja nese ata mund te aktronin. Ishte nje kombinim i seksioneve te ndarjes se roleve dhe atyre kerkimore per te mesuar rreth jetes adoleshente ne Shqiperi.
Jane keto ndryshime specifike ndersa drejton njerez ne nje gjuhe te huaj per ju
Aktoret e ketij filmi flisnin ne anglisht dhe italisht dhe une flas shume mire italisht. Situatat ku me duhej te flisja shqip ishin me te shumta kur une merresha me pjeset e vogla. Perpiqesha te perdorja shqipen time per kete. Kisha mesuar dicka shqip por sfida me e madhe ishte kur duhet te ndertoje nje fjali dhe te pershkruaja cfare doja pa i ngaterruar aktoret.
Duke qene se jeni marre shume me kete film per ta bere autentik eshte zhgenjyes fakti qe u skualifikuat si nje hyrje shqiptare per Oskar sepse ju jeni amerikan apo ky cmim eshte sekondar pasi ju doni te tregoni historine ne menyre autentike
Po eshte dytesore. Per mua ajo qe ishte vertet e rendesishme eshte fakti qe shqiptaret e ndoqen filmin kane pare edhe filma te tjere dhe zgjodhen kete film per te prezantuar vendin e tyre sepse ata ndjenin se kjo histori eshte shqiptare dhe filmi per ta ishte shqiptar edhe pse une nuk isha shqiptar dhe ata kerkuan prezantimin e ketij filmi. Per mua ky eshte vleresim per punen qe kisha bere ne bashkepunim me gjithe regjizoret shqiptare dhe anetare te tjere te grupit. Krijuam dicka qe ishte e gjalle dhe autentike. Kjo eshte me e rendesishme.
Sa per dekurajimin ajo qe ishte dekurajuese per mua ishte te shikoje sesa te merzitur dhe te irrituar ishin shqiptaret kur Akademia tha na vjen keq. Ata u ndjene te mashtruar sidomos per menyren sesi ndodhi. Nje nga faktoret decizive ishte fakti qe anetaret kyc me bashkepunimin e dizenjuesve te kostumeve shqiptare vinin nga USA Britania dhe Italia. Kjo eshte e vertete edhe ne filmat qe drejtohen nga drejtore shqiptare dhe ishte e vertete edhe per filmin qe zevendesoi timin. Gjysma e ekipit ishin greke.
Ky eshte nje refleksion i faktit qe industria shqiptare e filmit eshte e vogel dhe edhe me nje film qe drejtohet nga Shqiptare ju duhet te perfshini patjeter edhe te huaj. Kjo eshte nje gje e nevojshme per momentin. Keshtu do te rritet industria e tyre e filmit. Keshtu per moskualifikimin e filmit ne pjesen me te madhe per shkak te kesaj duket me shume si nje reflektim sesa pak Akademia e kuptoi nuancen se cfare eshte Shqiperia dhe duket si nje perballje e qarte sesi Akademia duhet te kuptoje me mire se cfare eshte dhe cfare nuk eshte shqiptare.
sg/shqiptarja.com
Me xhaxhain ne burg dhe babain qe fshihet Niku eshte targeti i pare i detyruar te qendroje ne shtepi per nje kohe te pacaktuar nderkohe qe motra e tij me e re Rudina Sindi Lacej detyrohet te lere shkollen dhe te merret me bizneset e familjes.
Gjate nje interviste ekskluzive telefonike me Collider Joshua Martson flet duke treguar kete histori te perplasjes ndermjet traditave te lashta dhe jeteve moderne te njerezve te rinj e ardhmja e te cileve eshte e kercenuar prej tyre ndryshimet per marrjen e historise nga nje vend qe ku njerezit nuk jane familjare dhe per ndjenjat e tij rreth skualifikimit te filmit si nje hyrje shqiptare per Academy Aeards ne pjesen me te madhe sepse ai eshte Amerikan.
Collider Qe kur moret udhen per te bere filma cila ishte pika qe ju kuptuat se cfare donit te benit
Joshua Martson Isha fotograf qe ne gjimnaz pra kjo ishte fillimi i karrieres some vizualisht si nje artist. Por studiova shkenca sociale ne fakultet dhe jetoja jashte dhe mendova per pak se duhet te punoja ne sherbimin e jashtem. Bera edhe nje kurs ne kete pike ne ambasaden e SHBA ne Paris. Mendova per pak se mund te behesha edhe gazetar. Dhe me pas mendova se duhet te shkoja ne Akademi per te studiuar marredheniet nderkombetare dhe shkencat politike.
Kjo sic u provua nuk me dukej dhe aq kreative dhe ne fund mberrita rreth filmit pjeserisht sepse isha ne fushen e fotografise. Mendova se meqenese ishte interesante qe te udhetoje dhe te beje fotografi shkova me larg dhe isha me i interesuar per historite pas fotografive Isha me i interesuar per rrefimet.
Keshtu te beja filma u be nje rruge e mundshme qe une te kombinoja interesin tom ne fotografi dhe te mblidhja histori ashtu sikurse edhe interesimi im per gazetarine dhe shkencat politike e marredheniet nderkombetare. Ishte vertet nje rruge qe te gjitha keto interesa mblidheshin bashke. Nuk ishte reale derisa erdha pas te 20-ave dhe qe me ne fund shkova ne nje shkolle filmash ne NYU ku u investova teresisht ne kete fushe.
Cndryshime duhen bere ne marrjen e nje historie rreth nje vendi per te cilin njerezit nuk kane shume dijeni dhe ta thjeshtosh ate per ta bere te kuptueshem per shikuesit
Kjo eshte nje pyetje shume e mire. Ka disa ceshtje qe dolen ne drite te te dy filmat Maria Full of Grace dhe Forgiveness Blood dhe une merresha me to sa here qe shkoja jashte per te shkruar pjese te tjera te skenarit. Ndryshimi i pare me i madh eshte ndjenja se je ne rruge te mbare kam bere detyrat e shtepise dhe prezantoj mjaftueshem boten dhe kulturen e dikujt tjeter qe nuk jam une ne nje fare menyre duke ngritur stereotipet. E gjithe ceshtja eshte te mesosh rreth nje vendi tjeter nje kulture te huaj dhe nje bote tjeter dhe une pikerisht prezantoj ate cka kam mesuar dhe jo ne nje fare menyre ta thjeshtesoj ate.
Duke thene kete ndryshimi tjeter eshte komunikimi i asaj qe ti ke mesuar jo vetem ne menyren qe te ndihet e vertete dhe per te tjeret por gjithashtu te jete e kuptueshme ne nje kohe te shkurter. Pershembull ne rastin e ketij filmi kishte nje ndryshim te madh duke shpenzuar jave dhe jave dhe duke pasur biseda te gjata permes se cilave duhet te kuptoja nuancat dhe kompelsivitetin e ketij sistemi qe perfshinn gjakmarrjen. Duhet ta marresh te gjithen dhe me pas te punosh ne nje rrefim ku dikush qe nuk eshte i kesaj kulture te ndihet se e ka kuptuar cpo ngjet dhe ne te njejten kohe nepermjet dialogjeve dhe performancave te tregohet nje histori qe per nje njeri tjeter qe nuk e njeh kulturen te mos mendoje se historia perfundon ne menyre qe te shpjegosh dicka qe ata tashme e dine. Ne termat e te shkruarit te skenarit ky eshte nje parashtrim.
Ndryshimi tjeter eshte marrja e njohurive specifike per nje vend te panjohur dhe te ndertosh nje histori qe jo vetem eshte terheqese dhe e huaj por gjtihashtu te ndihet familjare dhe e kuptueshme. Une nuk tregoj vetem nje histori gjakmarrjeje ne Shqiperi. Une gjithashtu tregoj nje histori rreth familjes rreth te qenurit adoleshent dhe me pas kthimit te ketij adoleshenti ne nje te rritur. Eshte nje ndryshim i rendesishem per mua qe te sogurohem se historite e mia i kane te dyja edhe specifike edhe universale ne te njejten kohe.
Ju keni pasur performanca te pabesueshme me te tille aktore te rinj pa eksperience. Si ia bete me kete
Ndarja e roleve eshte nje pune shume shume e mmadhe dhe ne harxhuam per te 6 muaj duke shkuar nga njera shkolle te tjetra. Kemi shkuar ne 50 shkolla duke bere intervista me studentet. Ne vendosnim kamera ne nje klase apo ne nje salle kompjuterash dhe mesuesit na sillnin grupe femijesh gjate gjithe dites dhe une zgjidhja nje duzine apo dy duzina nga secila shkolle. Ne piken e fundit kthehesha serish ne shkolle dhe ribeja procesin edhe kjo ishte shpesh e veshtire dhe e ndryshme. Duhet ta kisha idene sesi ta beja kete procedure te dyte te vlefshme pra ishte nje proces mesimi.
Heren e pare qe u riktheva per se dyti takova nje grup studentesh dhe u thashe atyre se do tu jepja nje skenar dhe ata te mund te benin nje improvizim dhe me pas i degjoja dy e nga dy. Ata kishin emocione ngrinin. Kam qene shume i kujdesshem dhe u flisja se bashku me bashkedrejtorin tim shqiptar qe te beja te sigurt faktin se ata duhet te vinin me skenarin per te bere improvizimin dhe ata vazhdonin te ishin te ngrire.
Dhe derisa here e kemi bere kete u ngrit nje sistem kur une ulesha me nje grup te tyre duke bere nje gjysem rrethi dhe duke i perfshire ne bisede ne gjuhen shqipe. Zakonisht filloja me pyetje te tilla si Cila eshte gjeja me e veshtire e te qenurit nje adoleshent ne Shqiperi sot Nese ben nje pyetje te tille per te gjithe adoleshentet pothuajse ne gjithe planetin adoleshentet do te kene opinione te forta rreth asaj se cfare e ben jeten e tyre si nje udhetim. Ne Shqiperi ky rregull nuk ben perjashtim.
Ajo qe ishte me interesante ishte fakti se pergjigjet gjithmone vinin rreth konfliktit ndermjet mentalitetit te vjeter shkollor dhe mentalitetit te ri. Ne menyre te vecante vajzat qe qaheshin se do te jetonin ne nje shoqeri patriarkale. Kjo na conte ne debate te gjalla dhe keto debate ktheheshin ne skenare nderkohe qe i vija ata te riperserisnin bisedat. Kjo me bente te kuptoja nese ata mund te aktronin. Ishte nje kombinim i seksioneve te ndarjes se roleve dhe atyre kerkimore per te mesuar rreth jetes adoleshente ne Shqiperi.
Jane keto ndryshime specifike ndersa drejton njerez ne nje gjuhe te huaj per ju
Aktoret e ketij filmi flisnin ne anglisht dhe italisht dhe une flas shume mire italisht. Situatat ku me duhej te flisja shqip ishin me te shumta kur une merresha me pjeset e vogla. Perpiqesha te perdorja shqipen time per kete. Kisha mesuar dicka shqip por sfida me e madhe ishte kur duhet te ndertoje nje fjali dhe te pershkruaja cfare doja pa i ngaterruar aktoret.
Duke qene se jeni marre shume me kete film per ta bere autentik eshte zhgenjyes fakti qe u skualifikuat si nje hyrje shqiptare per Oskar sepse ju jeni amerikan apo ky cmim eshte sekondar pasi ju doni te tregoni historine ne menyre autentike
Po eshte dytesore. Per mua ajo qe ishte vertet e rendesishme eshte fakti qe shqiptaret e ndoqen filmin kane pare edhe filma te tjere dhe zgjodhen kete film per te prezantuar vendin e tyre sepse ata ndjenin se kjo histori eshte shqiptare dhe filmi per ta ishte shqiptar edhe pse une nuk isha shqiptar dhe ata kerkuan prezantimin e ketij filmi. Per mua ky eshte vleresim per punen qe kisha bere ne bashkepunim me gjithe regjizoret shqiptare dhe anetare te tjere te grupit. Krijuam dicka qe ishte e gjalle dhe autentike. Kjo eshte me e rendesishme.
Sa per dekurajimin ajo qe ishte dekurajuese per mua ishte te shikoje sesa te merzitur dhe te irrituar ishin shqiptaret kur Akademia tha na vjen keq. Ata u ndjene te mashtruar sidomos per menyren sesi ndodhi. Nje nga faktoret decizive ishte fakti qe anetaret kyc me bashkepunimin e dizenjuesve te kostumeve shqiptare vinin nga USA Britania dhe Italia. Kjo eshte e vertete edhe ne filmat qe drejtohen nga drejtore shqiptare dhe ishte e vertete edhe per filmin qe zevendesoi timin. Gjysma e ekipit ishin greke.
Ky eshte nje refleksion i faktit qe industria shqiptare e filmit eshte e vogel dhe edhe me nje film qe drejtohet nga Shqiptare ju duhet te perfshini patjeter edhe te huaj. Kjo eshte nje gje e nevojshme per momentin. Keshtu do te rritet industria e tyre e filmit. Keshtu per moskualifikimin e filmit ne pjesen me te madhe per shkak te kesaj duket me shume si nje reflektim sesa pak Akademia e kuptoi nuancen se cfare eshte Shqiperia dhe duket si nje perballje e qarte sesi Akademia duhet te kuptoje me mire se cfare eshte dhe cfare nuk eshte shqiptare.
sg/shqiptarja.com