Fjala e fundit e Shvarcit

Pas disa muajsh aventure ne sirtaret e Ministrise se Kultures sot shtepia botuese OMSCA-1 ka nxjerre ne qarkullim botimin me poezite e panjohura te Robert Shvarc pergatitur nga miku i tij i ngushte perkthyesi e shkrimtari Amik Kasoruho. Poezite kane qene te lidhura ne nje fletore nga vete Shvarc me titullin Vargje te pluhurosura nen te cilen ka lene dhe nje leter qe e botojme per here te pare pse i ka mbajtur te fshehura poezite per 50 vjet. Ndonese familjaret donin te permbushnin amanetin e Shvarcit per te mos i botuar Kasuroho ka njohur njekohesisht brengen e mikut te tij duke u kujdesur ne pergatitjen e ketij botimi me te drejta te plota te autorit besuar nga familjaret e poetit

Jane vargje sirtari te shkundura nga pluhuri i shume e shume viteve. Vargje thuajse te harruara te ndrydhura te frikesuara e pse jo edhe te ndjekura ndash sepse totalitarizmi edhe meditimet krejt personale e krejt pa te keq i quante ideologji borgjeze me helm te sheqerosur kunder diktatures se proletariatit.

Ekziston nje thenie e nje te mencuri Ai qe seshte idealist ne moshen njezetvjecare seshte njeri ai qe mbetet idealist edhe pasi i kalon te dyzetat eshte idiot. Idealizmi i brezit tim ndash me perjashtim te konformisteve te ndergjegjshem ndash mori fund ne vitet 60 kur u bindem se ne Shqiperine socialiste sishte aspak puna per te mbrojtur nje ideal te madh njerezor por vetem e vetem per te ruajtur nje fron sundimtarihellip

Kam shkruar edhe une proze e poezi deri ne fund te viteve 50. Por pastaj vendosa te hesht te hesht ne menyren time penen e vura ne sherbim te penave te fuqishme te letersise boterore. Pa kete ekuiliber qe arrita te fitoj per vete do te kisha marre fund per se gjalli. Por edhe kjo pune ishte nje pune me zarar sepse diktatura nuk kenaqej vetem te heshtje ndaj saj por deshironte edhe te flisje per te.

Brezat e rinj le te me falin nese vargjet e mia te dikurshme ndoshta sdo ti ngrohin sa cduhet ndash fundja jane vargje te pluhurosura dhe tani jemi ne fund te shekullit XX. Por per dicka duhet te jene te sigurt ne cdo gje qe kam shkruar ose rikrijuar kam menduar gjithmone per rinine dhe per ate do te mendoj perseri deri sa te kem jete.

Vargjet e pluhurosura

Epitaf

gjithnje i desha lotet

por vetem te miat

te tjereve ua kam tharehellip

Dhe keshtu rrodhen motet

Kanga e harrueme

Tkundrova nmbramje nrrugen e errsueme

nder andrra tretun tue ece fill i vetun

e sdi sepse pak caste shtang i mbetun

pergjova jonet e nji kangs sharruemehellip

Shum dit ste pashe shum net dojshe me shue

fytyren tande nzemren krejt drobite

por ah Kah tshof e dashtun prap tue shndrite

kuptoj me dhimbe sa fort isha gabue

Je prap ajo qe ishe oh Nder motet

e ambel porsi gazi i fminise

je prap ajo qe kangen e dashnise

pa mshire ma mbyte nbrenga edhe lote ndash

e sdi sepse i mjeri tue tkundure

per kangen e harrueme prap due me knduehellip

Bjen shi

Sonet

Bjen shi perjashta hellipngadale e ngadale

si pikat gjak ne fund te zemres sime.

Trokasin shurdherisht e pa tingllime

mbi xham te ftohet pikla ore me radhe.

Kerkoj ne qiell yjet qe nuk ndrijne

shpresen kerkoj shkelqimn e saj te zbete

endron qetsi nje shpirt qe seshte i qete ndash

bjen shi bjen shihellip e piklat kte se dijnehellip

Syte e tu si qielli jane te kaltert

te kaltert une i dua e plot shkelqim

ti nuk e di e dashur sa trishtim

ndiej une kur ai veshtrimi yt i pastert

nis njomet porsi qielli i kesaj nate

nga brenge fshehte e zemeres satehellip

18 gusht 1957

Se dihellip

Nga larg me vjen nga larg ky zeri yt i vale

dhe me ndez ne gji nje afsh edhe nje mall

e sdi se ku me dhemb e sdi se cfare kam

madje as nuk e di ne jam apo nuk jam

Ti flet e flet e flet dhe cfare flet e di

por une vetem flas sepse pertej je Ti.

Dhe sot po te me thone Pa shkundu mor i mjere ndash

u them qe mund te flas keshtu nje jet te tere

Nga larg degjoj nga larg ah Zerin tend te bute

me vjen sikur dhe syte me ndizen ne te tute.

Dhe sdi se ku me dhemb dhe sdi se cfare kam

madje as nuk e di ne jam apo nuk jam

11.03.1960

E cmund te kemhellip

E cmund te kem ne kete ore te vone

kur troket nata me gishterinj te gjate

mbi xham te ftohte te qivurit-dhome ndash

e cmund te kem pervec mallit te pamate

E cmund te kem kur smbushem dot me fryme

dhe dua ajer qiell e hapesire

arome lulesh ne nje livadh me bryme

edhe Vegimin tend te embel e te dlire

E puthuna e jetes

I.

Po flejshe i drobitun kso jete o miqt e mij

nnji vorr te thelle ku nata e pafund e nji trishtimi

kish ra mbi shpirtin tem tue mhumbe cdo dashtuni

e tue mmblue ah cdo shkendi me tis mallkimi.

Po flejshe i brengosun i mjeri tue andrrue

kur agu do te shkrepte mbi majat e kaltrueme

kur dielli i nji jete qe tash mkishte perendue

do mdhelte prap tue mfalun caste tlume.

hellipPor andrrat mbetshin andrra e nvorrin tem te thelle

ushtima e britmes seme me digjte ne krahnuer

cdo gja qe kam dashnue cdo gja qe nmend kam sjelle

plage masht pergjithmone derrmue nga grusht mizuerhellip

II.

E njerzit qe mshikojshin ne vorr ku kisha ra

Kryet tundshin dhe shkojshin tue thane

Ky scohet ma

i ri nder vjett e ti

III.

Por erdhet ju te shtrejtet shoke te mij

me zemra tpastra e hove dashunie

mbetje rebele e asaj rinie

qe u ngrit e u flijue per miqesi

E prap me msuet ju kangen e gezimit

me msuet andrrimet me i jetue

edhe cdo gja te bukur me dashnue

o miq te mi ju lule tktij trishtimit

IV.

Ne heshtje tnates buzet me digjen

e lot i vale nder syte e mi

tregon nji mall te pafajni hellip

e dashtun ti pse nuk po vjen hellip

21 janar 1956

Jo

Cudi ndash Kah tshoh keshtu me syte e lodhun

qe sdijne me qeshe gjithmone e me shkrepti

kuptoj se tash nuk jemi ma te rij

e qe dicka e trishte paska ndodhun hellip

Cudi Pse kah mundohem mos me e besue

E kah po due me rrejte si ty dhe vedin

me thote nji za Ah kqyre kte te shkretin

qe sdin ende se skthen cka asht varrue hellip

Por jo Nder syte e tu une sdue me pa

Trishtim e mllef. E sdue tngerdheshet jeta

Per ne cka ngjau nji here ndash prap ka me ngja

e prap shkreptima syte kane me na leshue

e prap pranverat kane me ardhe te qeta

sa tkena shpirt qe din me dashunue hellip

Kavaje 6.12.1959

Ah me falni enderrime

Nuk e dua gjithnje jeten

nuk e dua as rehatin

por te them cesht e verteta

nuk e dua as mekatin

Shum e dua dashurine

por sme dashka dashuria

Qenka zor qe te jetosh

me therrime dhe shkendija

Pra cte bej ndash Mos do te rri

duke dashur gjithnje kot ndash

Ah me falni enderrime

keshtu me spo ia dal dot

12.03.1960

Puthme

Puthme vashe e mrekullishme

puthme fort me afsh te ri

ata syte e perendishme

po me djegin thelle ne gji hellip

Oh shtrengoi buzt e tua

mbi te miat ethetretur

ne me do aq sa te dua

puthme e puthme sa pa vdekur.

Te vdes nga buztrandafili

clumturi e lumteruar hellip

Te mbaroj si vdes bilbili

rreze lules perveluar.

Autoportret

Jetoj me fajde

dhe bej bamiresira.

Ne gji mbaj nje gjarper

qe vazhdimisht me kafshon ndash

dhe une qeshhellip

Qesh vetem me dhembe

kurre me sy

Ne syte e mi

mbreteron erresira.

Epitaf mbi varrin tim

Nga dashurite e tij te medha

nga dashurite e tij te zjarrta

vetem njeren se harxhoi kot

ate per gjuhen shqipe.

1990