Gjermani, zra t ndryshm pr Mitrovicn
Gjendja aktuale n Kosov pas sulmit t s shtuns n pjesn veriore t Mitrovics, reagimet e Beogradit zyrtar ndaj deklarats s Marti Ahtisarit pr 'fajin e serbve si popull' dhe procesi i negociatave shqiptaro-serbe n Vjen jan temat pr t cilat flasin zdhnsi i Ministris s jashtme gjermane Martin Jger, eksperti i Institutit pr shkencat politike n Berlin, Franc Lotar Altmann si dhe politikani liberal, deputeti i Bundestagut gjerman Rainer Stinner.
Situata n Kosov sht e qet por jo stabile, kshtu ka deklaruar dje n konferencn e zakonshme t shtypit, zdhnsi i ministris gjermane t mbrojtjes Thomas Raabe. N Kosov aktualisht jan 15.500 ushtar t stacionuar dhe sht e vshtir q t prjashtosh do lloj sulmi t mundshm, tha Raabe.
Ndrkaq zdhnsi tjetr i Ministris s Jashtme Martin Jaeger, tha se megjithse askush nuk ka vdekur sulmi i kryer n Mitrovic nuk duhet t nnvleftsohet: "Ai ndrion dukshm situatn serioze n Kosov, por sulmi nuk duhet t bhet kurrsesi shkas pr t vn n diskutim vazhdimin e bisedimeve, q mundsisht brenda ktij viti do t japin nj zgjidhje pr statusin e ardhshm t Kosovs."
Lidhur me sulmin n Mitrovic s fundi sht shprehur edhe Franc Lotar Altman, ekspert i Institutit pr shkencat politike n Berlin. N nj bised me kryeredaktorin e programit shqip t Deutsche Welles, Fabian Schmidt, edhe ai shfaq bindjen se incidenti i fundit n Mitrovic nuk mund t rrezikoj procesin e negociatave shqiptaro-serbe: "T paktn nga pala serbe ka argumente sipas t cilave n Kosov nuk sht garantuar ende siguria, qyetart tan duhet do dit t ken frik nga sulmet e tilla. Kosova kshtu sipas tyre n asnj mnyr ende nuk ka arritur n pikn ku mund t'i besohet pavarsia", thot Altman i cili nuk beson q serbt do t trhiqen nga procesi negociator.
"Nuk mendoj se ata do t trhiqen pasi q sht n interesin e tyre q ata t marrin pjes n negociatat pr shtjet teknike. Pjesa e dyt - shtja e statusit sht futur n nj qorrsokak ashtu si pritej. Megjithat mendoj se nj incident i till nuk mund t pengoj procesin afatgjat t negociatave. Esht e mundur q serbt t krkojn shtyerjen e raundit t ri t bisedimeve por jo ti ndrpresin ato", tha Altman.
Nga nj shtatori tre institucionet kryesore n Kosov, UNMIK-u, KFOR-i dhe OSBE-ja do t drejtohen nga gjermant. I pyetur se a sht kjo dika e rastsishme apo Gjermania fillon kshtu nj angazhim afatgjat atje, Altman u prgjigj: "Gjermania sht ndoshta n krahasim me vendet e tjera m shum e angazhuar, po ashtu ka m tepr prvoj n rajon por nga ana tjetr historikisht ka disa probleme me kt rajon dhe nuk do t duhet q t zgjeronte shum angazhimin e saj. Mendoj se Bashkimi Evropian duhet t mbetet aktori kryesor, ky sht synimi i vendeve n rajon dhe i vet Kosovs dhe kjo nuk mund t zvendsohet nga Gjermania. Faktin q tre institucione kryesore n Kosov nga 1 shtatori do t drejtohen nga gjermant do ta shihja m tepr si rastsi".
Ndrkaq i pyetur se a pret q KS i OKB-s t marr nj vendim n rast se palt n bisedimet e Vjens nuk do t gjejn nj dalje nga qorrsokaku n t cilin jan futur, Altman theksoi:
"Esht nj pikpyetje e madhe se si do t sillen Rusia dhe Kina n KS t OKB-s. Rusia ka marr kohve t fundit nj qndrim shum kontradiktor. Pritet q nse kushtet pr nj pavarsi t kushtzuar do t jen n njfar mase t arsyeshme ather edhe Rusia do t mund t pajtohej. Mendoj se sht duke u punuar q Rusia dhe Kina paraprakisht t binden se nuk ka alternativ tjetr pr kt pavarsi t kushtzuar dhe n t vrtet m s largu deri n pranvern e vitit 2007 t vij deri tek marrja e nj vendimi. Nse jo ather shtrohet pyetja si m tej?"
Megjithat eksperti i Institutit pr shkencat politike n Berlin, Franc Lotar Altmann nuk prjashton mundsin q Rusia t ndryshoj qndrimin e saj dhe n kt mnyr t mbshteste edhe pavarsimin e Transnistris.
"Moska pr nj koh t gjat ka refuzuara pavsrin e Kosovs me argumentin se ajo mund t shkaktonte raste t tjera presedence ku do t krkohej shkputja. Tani papritmas atje mund t thuhet aha ky mund t jet po ashtu nj rast precedent n kuptimin ton pozitiv. Kshtu ne mund t mbshtesim pastaj Transistrin n prpjekjet e saj pr pavarsi e cila do t arrihej prmes nj referendumi apo nj mnyre tjetr", tha Altman.
Zshm pr nj pavarsi t kushtzuar pr Kosovn flet edhe politikani liberal, deputet n Bundestagun gjerman, Rainer Stinner. N nj bised me Filip Slavkoviqin nga programi serb i Deutsche Welles, ai thekson se megjith faktin q realiteti sht i hidhur pr t dyja palt n bisedime, bashksia ndrkombtare duhet t gjej nj kompromis: "Personalisht besoj q zgjidhja duhet t jet nj form e pavarsis s kushtzuar. Nuk mund ta paramendoj Kosovn trsisht t pavarur pasi q Kosova nuk sht Suedi, Austri apo Kanada. Atje ndodhen 17 mij ushtar. Duhet t gjejm nj kompromis. Serbve duhet tu themi se statusi i Kosovs n Serbi nuk sht i mundur edhe pse kjo sht nj dshir e shum serbve. Kosovarve duhet tu themi se nj pavarsi e plot e pakushtzuar nuk sht e mundur tani pr tani. Kjo sht nj e vrtet e hidhur pr t dyja palt dhe marr parasysh kt fakt dhe se bashksia ndrkombtare duhet t marr nj vendim m mir sht ta marr sa m hert n mnyr q n rajon t shkohet nj hap m tej".
Beogradi zyrtar jo rrall sht akuzuar se sht duke penguar pjesmarrjen aktive t serbve t Kosovs n procesin politik. Kshtu s fundi sht shprehur edhe kryeadministratori i ri i Kosovs, Joahim Ryker me t cilin pajtohet edhe politikani liberal gjerman Stinner:
"Pajtohem me kryeadministratorin e ri t Kosovs Joahim Ryker pr at se qeveria e Beogradit sht duke penguar zhvillimin politik t serbve n Kosov. Mendoj se sht shum me rndsi q serbt e Kosovs t kyen n procesin politik. Abstenimi n procesin politik mund t dmtoj jo vetm serbt por edhe tr procesin politik n Kosov", thot Stinner.
Deklarata e t drguarit t posam t Kombeve t Bashkuara Marti Ahtisari se "serbt jan fajtor si popull" ditve t fundit ka shkaktuar reagime t ashpra n Beograd. Sot edhe ekipi Negociator serb n nj takim t tij ka dnuar deklaratat e Ahtisarit dhe ka vlersuar se ato jan n kundrshtim me mandatin e tij q ka marr nga sekretari i Prgjthshm i OKB-s Kofi Anan. Sipas Ekipit Negociator serb, deklaratat e Ahtisarit "seriozisht vn n dyshim pozitn e tij si i drguar i posam i Sekretarit t Prgjithshm t KB pr statusin e ardhshm t Kosovs".
Nga ana tjetr zdhnsi i Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s, deklaroi se kryenegociatori pr statusin Marti Ahtisari nuk i ka tejkaluar kompetencat e mandatit t tij. Zdhnsi ka njoftuar se Kofi Anan e konsideron Ahtisarin negociator t paanshm, duke shfaqur shpresn se n t ardhmen t dyja palt do ta shohin si t till.
Sa i prket deklarats s Ahtisarit n Prishtin pr rolin e Beogradit, dje qndrimin e ministris s jashtme gjermane e shprehu edhe zdhnsi Martin Jaeger. Ai krkoi nga Beogradi q ta kuptoj se situata si sht sot n Ballkanin perndimor dhe n Kosov, ka t bj me prgjegjsit politike dhe vendimet politike t marra n fillim dhe gjat viteve 90-t, nga ana e Beogradit.
"Megjithse ne nuk fajsojm pr kt qeverin aktuale serbe, prsri krkojm me ngulm q Beogradi t jet i vetdijshm pr kt situat".
Lidhur me kt shtje n bised me Deutsche Wellen sht shprehur edhe politikani liberal Rainer Stinner. Sipas tij: "Ajo se si sht shprehur Ahtisari mund t diskutohet por esenca e asaj far e ka thn, se secili popull sht prgjegjs pr historin - ne gjermant kemi prvoj dhe kemi kaluar npr at proces t gjat e t dhimbshm dhe se procesi i ballafaqimit me t kaluarn n Serbi nuk sht zhvilluar sa duhet, kjo sht e padiskutueshme. Pr kt Ahtisari ka t drejt. Se far pasojash ka kjo pr t ardhmen sht nj shtje tjetr. Serbia duhet ta filloj at proces dhe ne mund ta ndihmojm at n kt drejtim, n mnyr q vendi t z vendin q i takon n mes t popujve dhe shteteve n rajon por Serbia duhet t ballafqohet me at proces n shoqrin e saj, kjo sht e panshmangshme".
Stinner mendon se edhe pse nj krkes e till duhet t'i drejtohet edhe pals kosovare, kto dy procese nuk kan lidhje me njra-tjetrn. "Natyrisht q sht e drejt se krkesat e tilla duhet t`i drejtohen edhe pals shqiptare, udhheqjes shqiptare por kjo sht dika trsisht e pavarur nga procesi n Serbi. Edhe pala shqiptare po ashtu duhet t ballafaqohet me t kaluarn e saj por kto dy procese nuk kan lidhje me njra-tjetrn. T dyja palt duhet t ballafaqohen me historin e tyre dhe t nxjerrin msime nga ajo n mnyr q n t ardhmen t zhvillojn dika pozitive pr t dyja palt dhe tr rajonin", tha Rainer Stinner.
Situata n Kosov sht e qet por jo stabile, kshtu ka deklaruar dje n konferencn e zakonshme t shtypit, zdhnsi i ministris gjermane t mbrojtjes Thomas Raabe. N Kosov aktualisht jan 15.500 ushtar t stacionuar dhe sht e vshtir q t prjashtosh do lloj sulmi t mundshm, tha Raabe.
Ndrkaq zdhnsi tjetr i Ministris s Jashtme Martin Jaeger, tha se megjithse askush nuk ka vdekur sulmi i kryer n Mitrovic nuk duhet t nnvleftsohet: "Ai ndrion dukshm situatn serioze n Kosov, por sulmi nuk duhet t bhet kurrsesi shkas pr t vn n diskutim vazhdimin e bisedimeve, q mundsisht brenda ktij viti do t japin nj zgjidhje pr statusin e ardhshm t Kosovs."
Lidhur me sulmin n Mitrovic s fundi sht shprehur edhe Franc Lotar Altman, ekspert i Institutit pr shkencat politike n Berlin. N nj bised me kryeredaktorin e programit shqip t Deutsche Welles, Fabian Schmidt, edhe ai shfaq bindjen se incidenti i fundit n Mitrovic nuk mund t rrezikoj procesin e negociatave shqiptaro-serbe: "T paktn nga pala serbe ka argumente sipas t cilave n Kosov nuk sht garantuar ende siguria, qyetart tan duhet do dit t ken frik nga sulmet e tilla. Kosova kshtu sipas tyre n asnj mnyr ende nuk ka arritur n pikn ku mund t'i besohet pavarsia", thot Altman i cili nuk beson q serbt do t trhiqen nga procesi negociator.
"Nuk mendoj se ata do t trhiqen pasi q sht n interesin e tyre q ata t marrin pjes n negociatat pr shtjet teknike. Pjesa e dyt - shtja e statusit sht futur n nj qorrsokak ashtu si pritej. Megjithat mendoj se nj incident i till nuk mund t pengoj procesin afatgjat t negociatave. Esht e mundur q serbt t krkojn shtyerjen e raundit t ri t bisedimeve por jo ti ndrpresin ato", tha Altman.
Nga nj shtatori tre institucionet kryesore n Kosov, UNMIK-u, KFOR-i dhe OSBE-ja do t drejtohen nga gjermant. I pyetur se a sht kjo dika e rastsishme apo Gjermania fillon kshtu nj angazhim afatgjat atje, Altman u prgjigj: "Gjermania sht ndoshta n krahasim me vendet e tjera m shum e angazhuar, po ashtu ka m tepr prvoj n rajon por nga ana tjetr historikisht ka disa probleme me kt rajon dhe nuk do t duhet q t zgjeronte shum angazhimin e saj. Mendoj se Bashkimi Evropian duhet t mbetet aktori kryesor, ky sht synimi i vendeve n rajon dhe i vet Kosovs dhe kjo nuk mund t zvendsohet nga Gjermania. Faktin q tre institucione kryesore n Kosov nga 1 shtatori do t drejtohen nga gjermant do ta shihja m tepr si rastsi".
Ndrkaq i pyetur se a pret q KS i OKB-s t marr nj vendim n rast se palt n bisedimet e Vjens nuk do t gjejn nj dalje nga qorrsokaku n t cilin jan futur, Altman theksoi:
"Esht nj pikpyetje e madhe se si do t sillen Rusia dhe Kina n KS t OKB-s. Rusia ka marr kohve t fundit nj qndrim shum kontradiktor. Pritet q nse kushtet pr nj pavarsi t kushtzuar do t jen n njfar mase t arsyeshme ather edhe Rusia do t mund t pajtohej. Mendoj se sht duke u punuar q Rusia dhe Kina paraprakisht t binden se nuk ka alternativ tjetr pr kt pavarsi t kushtzuar dhe n t vrtet m s largu deri n pranvern e vitit 2007 t vij deri tek marrja e nj vendimi. Nse jo ather shtrohet pyetja si m tej?"
Megjithat eksperti i Institutit pr shkencat politike n Berlin, Franc Lotar Altmann nuk prjashton mundsin q Rusia t ndryshoj qndrimin e saj dhe n kt mnyr t mbshteste edhe pavarsimin e Transnistris.
"Moska pr nj koh t gjat ka refuzuara pavsrin e Kosovs me argumentin se ajo mund t shkaktonte raste t tjera presedence ku do t krkohej shkputja. Tani papritmas atje mund t thuhet aha ky mund t jet po ashtu nj rast precedent n kuptimin ton pozitiv. Kshtu ne mund t mbshtesim pastaj Transistrin n prpjekjet e saj pr pavarsi e cila do t arrihej prmes nj referendumi apo nj mnyre tjetr", tha Altman.
Zshm pr nj pavarsi t kushtzuar pr Kosovn flet edhe politikani liberal, deputet n Bundestagun gjerman, Rainer Stinner. N nj bised me Filip Slavkoviqin nga programi serb i Deutsche Welles, ai thekson se megjith faktin q realiteti sht i hidhur pr t dyja palt n bisedime, bashksia ndrkombtare duhet t gjej nj kompromis: "Personalisht besoj q zgjidhja duhet t jet nj form e pavarsis s kushtzuar. Nuk mund ta paramendoj Kosovn trsisht t pavarur pasi q Kosova nuk sht Suedi, Austri apo Kanada. Atje ndodhen 17 mij ushtar. Duhet t gjejm nj kompromis. Serbve duhet tu themi se statusi i Kosovs n Serbi nuk sht i mundur edhe pse kjo sht nj dshir e shum serbve. Kosovarve duhet tu themi se nj pavarsi e plot e pakushtzuar nuk sht e mundur tani pr tani. Kjo sht nj e vrtet e hidhur pr t dyja palt dhe marr parasysh kt fakt dhe se bashksia ndrkombtare duhet t marr nj vendim m mir sht ta marr sa m hert n mnyr q n rajon t shkohet nj hap m tej".
Beogradi zyrtar jo rrall sht akuzuar se sht duke penguar pjesmarrjen aktive t serbve t Kosovs n procesin politik. Kshtu s fundi sht shprehur edhe kryeadministratori i ri i Kosovs, Joahim Ryker me t cilin pajtohet edhe politikani liberal gjerman Stinner:
"Pajtohem me kryeadministratorin e ri t Kosovs Joahim Ryker pr at se qeveria e Beogradit sht duke penguar zhvillimin politik t serbve n Kosov. Mendoj se sht shum me rndsi q serbt e Kosovs t kyen n procesin politik. Abstenimi n procesin politik mund t dmtoj jo vetm serbt por edhe tr procesin politik n Kosov", thot Stinner.
Deklarata e t drguarit t posam t Kombeve t Bashkuara Marti Ahtisari se "serbt jan fajtor si popull" ditve t fundit ka shkaktuar reagime t ashpra n Beograd. Sot edhe ekipi Negociator serb n nj takim t tij ka dnuar deklaratat e Ahtisarit dhe ka vlersuar se ato jan n kundrshtim me mandatin e tij q ka marr nga sekretari i Prgjthshm i OKB-s Kofi Anan. Sipas Ekipit Negociator serb, deklaratat e Ahtisarit "seriozisht vn n dyshim pozitn e tij si i drguar i posam i Sekretarit t Prgjithshm t KB pr statusin e ardhshm t Kosovs".
Nga ana tjetr zdhnsi i Sekretarit t Prgjithshm t OKB-s, deklaroi se kryenegociatori pr statusin Marti Ahtisari nuk i ka tejkaluar kompetencat e mandatit t tij. Zdhnsi ka njoftuar se Kofi Anan e konsideron Ahtisarin negociator t paanshm, duke shfaqur shpresn se n t ardhmen t dyja palt do ta shohin si t till.
Sa i prket deklarats s Ahtisarit n Prishtin pr rolin e Beogradit, dje qndrimin e ministris s jashtme gjermane e shprehu edhe zdhnsi Martin Jaeger. Ai krkoi nga Beogradi q ta kuptoj se situata si sht sot n Ballkanin perndimor dhe n Kosov, ka t bj me prgjegjsit politike dhe vendimet politike t marra n fillim dhe gjat viteve 90-t, nga ana e Beogradit.
"Megjithse ne nuk fajsojm pr kt qeverin aktuale serbe, prsri krkojm me ngulm q Beogradi t jet i vetdijshm pr kt situat".
Lidhur me kt shtje n bised me Deutsche Wellen sht shprehur edhe politikani liberal Rainer Stinner. Sipas tij: "Ajo se si sht shprehur Ahtisari mund t diskutohet por esenca e asaj far e ka thn, se secili popull sht prgjegjs pr historin - ne gjermant kemi prvoj dhe kemi kaluar npr at proces t gjat e t dhimbshm dhe se procesi i ballafaqimit me t kaluarn n Serbi nuk sht zhvilluar sa duhet, kjo sht e padiskutueshme. Pr kt Ahtisari ka t drejt. Se far pasojash ka kjo pr t ardhmen sht nj shtje tjetr. Serbia duhet ta filloj at proces dhe ne mund ta ndihmojm at n kt drejtim, n mnyr q vendi t z vendin q i takon n mes t popujve dhe shteteve n rajon por Serbia duhet t ballafqohet me at proces n shoqrin e saj, kjo sht e panshmangshme".
Stinner mendon se edhe pse nj krkes e till duhet t'i drejtohet edhe pals kosovare, kto dy procese nuk kan lidhje me njra-tjetrn. "Natyrisht q sht e drejt se krkesat e tilla duhet t`i drejtohen edhe pals shqiptare, udhheqjes shqiptare por kjo sht dika trsisht e pavarur nga procesi n Serbi. Edhe pala shqiptare po ashtu duhet t ballafaqohet me t kaluarn e saj por kto dy procese nuk kan lidhje me njra-tjetrn. T dyja palt duhet t ballafaqohen me historin e tyre dhe t nxjerrin msime nga ajo n mnyr q n t ardhmen t zhvillojn dika pozitive pr t dyja palt dhe tr rajonin", tha Rainer Stinner.