Hezitim per te konsumuar
Ritmet e konsumit privat mbeten te permbajtura te ndikuara nga pasigurite per te ardhmen dhe nje sjellje konsumatore hezituese
Nga Ardian Fullani
Guvernator i Bankes se Shqiperise
Ekonomia shqiptare ka patur nje ecuri pergjithesisht pozitive gjate vitit 2011 ndonese ne prani te nje ambienti te jashtem te pafavorshem.
Aktiviteti ekonomik ne vend ka shenuar rritje nderkohe qe disa nga balancat kryesore makroekonomike e financiare jane kontrolluar e permiresuar me tej.
Megjithate sfidat me te cilat jemi perballur kane dhene ndikimin e tyre ne ekonomine shqiptare. Me konkretisht gjate dy viteve te fundit rritja ekonomike eshte ndikuar nga sjellja hezituese e agjenteve ekonomike ne drejtim te konsumit e te investimeve. Gjithashtu rivleresimi i rrezikut ne tregjet financiare eshte shoqeruar me kujdes te shtuar dhe prime te rritura rreziku ne tregjet e brendshme e te huaja te kreditit. Nga ana tjeter cmimet e larta te naftes te ushqimeve e te produkteve te tjera ne tregjet boterore kane rritur faturen e importit te ekonomise shqiptare dhe u shoqeruan me presione te forta inflacioniste gjate gjysmes se pare te vitit. Se fundmi vemendja e rritur e tregjeve financiare ndaj shendetit te financave publike ka kufizuar mundesine e autoriteteve fiskale per ndjekjen e politikave te forta stimuluese.
Te gjithe keta faktore jane pasqyruar ne ritmet e rritjes ekonomike duke i zbritur ato nen nivelin potencial dhe duke krijuar kapacitete te pashfrytezuara ne ekonomi.
Njekohesisht sfidat me te cilat jemi perballur kane evidentuar nevojen per vijimin e reformave strukturore dhe per ndjekjen e politikave te kujdesshme makroekonomike. Reformat strukturore ne nivel makro e mikroekonomik duhet te orientohen drejt rritjes se konkurueshmerise se forces punetore te produkteve e te sherbimeve tona ne tregjet boterore. Gjithashtu keto reforma duhet te synojne te forcojne interesin e huaj ndaj ekonomise shqiptare si destinacion biznesi. Politikat makroekonomike po perballen me nje realitet te ri ne rang kombetar rajonal dhe boteror. Megjithate ato nuk duhet te shkepusin fokusin e tyre nga ruajtja e stabilitetit makroekonomik e financiar.
Ky stabilitet kontrollon primet afatgjata te rrezikut dhe eshte nje parakusht per nxitjen e investimeve te qendrueshme ne ekonomi.
Analiza e ketyre problemeve dhe perballimi i ketyre sfidave kane qene fokusi i punes se Bankes se Shqiperise gjate gjithe vitit 2011.
Inflacioni mesatar vjetor ne tremujorin e trete te vitit rezultoi 3.2 duke rene me 0.9 pike perqindjeje ne krahasim me vleren e shenuar ne gjashtemujorin e pare. Inflacioni vjetor ndoqi nje trajektore renese edhe gjate tremujorit te dyte te vitit por ajo u shfaq me e theksuar ne tremujorin e trete.
Kjo trajektore eshte percaktuar kryesisht nga reduktimi i kontributit te inflacionit te mallrave ushqimore si pasoje e ngadalesimit te rritjes se cmimeve te ketyre mallrave ne tregjet nderkombetare. Krahas ketij faktori rritja e ofertes se prodhimit bujqesor vendas pertej sezonalitetit qe karakterizon kete periudhe ka ndikuar ne reduktimin e inflacionit te ushqimeve. Gjithashtu gjate ketij tremujori u evidentua edhe shuarja e plote e efektit te rritjes se cmimeve te administruara nje vit me pare.
Inflacioni gjate vitit 2011 eshte ndikuar kryesisht nga goditje te ofertes te materializuara ne cmime me te larta te mallrave te importuara. Sikurse pritej ky efekt u shfaq me i moderuar ne tremujorin e trete. Dinamika e tij ne renie u percaktua me se shumti nga ritmet me te moderuara te rritjes se cmimeve te lendeve te para dhe baze ne tregjet nderkombetare. Goditjet e ofertes jane balancuar nga presionet ne kahun renes me origjine nga kerkesa agregate. Ekonomia shqiptare ka vijuar te rritet ne tremujorin e dyte e te trete te vitit por ajo vazhdon te mbetet nen potencialin e saj.
Rritja nen potencial ka kushtezuar shfrytezimin e pjesshem te kapaciteteve prodhuese dhe ka penguar krijimin e spiraleve page-inflacion. Gjithashtu pritjet e kontrolluara te agjenteve ekonomike per inflacionin kane mbajtur ne nivele minimale efektet e raundit te dyte.
Kerkesa e sektorit publik dhe kerkesa e huaj kane vijuar te mbeshtesin rritjen e aktivitetit ekonomik por ne nje mase me te moderuar. Nderkohe kerkesa e sektorit privat te ekonomise ka patur norma pozitive por te ngadalta te rritjes. Ritmet e konsumit privat mbeten te permbajtura te ndikuara nga pasigurite per te ardhmen dhe nje sjellje konsumatore hezituese. Megjithate stabilizimi i treguesve te punesimit dhe rritja e te ardhurave agregate te disponueshme sinjalizojne per nje potencial ne rritje te konsumit gjate kesaj periudhe.
Edhe investimet private mbeten gjithashtu te ngadalta. Kerkesa e huaj ne rritje ka mbeshtetur zgjerimin e investimeve ne sektorin e industrise por kerkesa e brendshme e ngadalte nuk ka favorizuar rritjen e investimeve ne sektoret e sherbimit e te ndertimit. Normat nen mesatare te shfrytezimit te kapitalit te pranishme thuajse ne te gjithe sektoret e ekonomise pritet te diktojne nje kerkese te ulet per investime edhe ne te ardhmen e afert.
Kerkesa e sektorit publik ka nxitur rritjen e aktivitetit ekonomik gjate ketij viti por kontributi i saj ka ardhur ne renie pas tremujorit te pare. Ecuria e ketij elementi te kerkeses agregate eshte diktuar nga sjellja e politikes fiskale e cila ndonese mbetet ne kahun stimulues per vitin 2011 eshte shfaqur me e kujdesshme ne dy tremujoret e fundit. Deficiti buxhetor ne fund te nente muajve te pare te vitit rezultoi 30.7 miliarde leke duke qendruar pothuajse i pandryshuar per tre muaj radhazi.
Ne terma te PBB-se ai vleresohet ne rreth 3.1 ose 0.5 pike perqindjeje me i larte nga nje vit me pare. Ecuria e deficitit buxhetor eshte percaktuar kryesisht nga ngadalesimi i shpenzimeve publike nderkohe qe te ardhurat publike kane ruajtur ritme te uleta rritjeje. Rritja e shpenzimeve dhe e te ardhurave publike gjate nente muajve te pare te vitit rezultoi perkatesisht 3.5 dhe 1.0.
Kerkesa e huaj ka vijuar te mbeshtese rritjen e aktivitetit ekonomik ne vend. Ne terma reale deficiti i eksporteve neto ne tremujorin e dyte eshte ngushtuar ne krahasim me nje vit me pare duke u materializuar ne nje kontribut pozitiv te ketij perberesi ne kerkesen agregate. Te dhenat me te fundit te tregtise se jashtme deshmojne per nje ecuri te ngjashme edhe ne tremujorin e trete te vitit. Deficiti tregtar ne muajt korrik dhe gusht eshte ngushtuar ne terma mesatare vjetore me 0.2 si rrjedhoje e rritjes se eksporteve dhe e ngadalesimit te lehte te importeve. Eksportet kane shenuar nje rritje mesatare prej 31.7 ne muajt korrik-gusht.
Ecuria e mire e eksporteve pertej ndikimit pozitiv te faktoreve me natyre te perkohshme te lidhur me sektorin e energjetikes eshte nxitur nga eksportet e mallrave te perpunuar dhe te lendeve te para minerale. Importet kane shenuar nje ritem mesatar vjetor prej 8.2. Megjithe zhvillimet pozitive reduktimi i deficitit te llogarise korente deshmon per nevojen e vijimit te reformave strukturore ne dobi te rritjes se konkurrueshmerise se produktit vendas.
Treguesit monetare konfirmojne vleresimet per presione te permbajtura inflacioniste ne ekonomine shqiptare. Zgjerimi i ofertes monetare vleresohet te jete ne perputhje me kerkesen e ekonomise per para reale. Rritja vjetore e M3 rezultoi 10.6 ne muajt korrik-gusht duke ruajtur ritmet mesatare te verejtura gjate vitit 2011. Kerkesa e sektorit privat per mjete monetare ka ndjekur tendencen rritese te muajve te meparshem. Kredia per sektorin privat u rrit me 12.6 ne muajt korrik dhe gusht ose rreth 1.1 pike perqindjeje me shume se ritmi mesatar i shenuar ne tremujorin e dyte te vitit.
Kjo rritje eshte mbeshtetur kryesisht nga kerkesa e bizneseve private per financim nderkohe qe edhe kredia per individe po ndjek nje prirje rritese. Rritja vjetore e kredise per individe qendron ne nivelin 5.7 ne fund te muajit gusht nga 1.5 qe shenonte ne fund te vitit te kaluar.
Analizat e Bankes se Shqiperise sugjerojne se rritja e moderuar e kredise mbetet me se pari nje funksion i kerkeses se reduktuar te ekonomise per te. Ky qendrim konfirmohet nga opinionet e bizneseve te cilat shfaqin nje tendence te dobet per investime por edhe nga reduktimi i numrit te aplikimeve per kredi prane bankave te nivelit te dyte. Perkundrejt tyre sistemi bankar paraqitet likuid dhe i mire-kapitalizuar per te zhvilluar aktivitetin e tij te ndermjetesimit financiar. Ne pergjigje te politikes monetare te Bankes se Shqiperise normat e interesit te kredise jane ne nivele historikisht te uleta. Por sistemi bankar ka shtuar kujdesin ne kredidhenie ne formen e qendrimeve me kritike ndaj plan-bizneseve dhe te kerkesave me te forta per kolateral.
Kjo perqasje eshte nje reagim ndaj pasigurise ne ekonomi apo ne sektore te vecante por ajo reflekton gjithashtu edhe nje model zhvillimi me te kujdesshem te aktivitetit kreditues dhe te biznesit bankar. Ne terma afatgjate ajo do te prodhoje nje rritje me te qendrueshme per ekonomine shqiptare dhe do te garantoje nje sistem bankar solid e te besueshem.
Zhvillimet ne tregjet financiare tregojne per prime te uleta likuiditeti dhe inflacioni. Vellimi i tregtimit ne tregun nderbankar eshte rritur me tej nderkohe qe ne prani te situates se mire te likuiditetit normat e interesit ne kete treg kane ndjekur renien e normes baze te interesit dhe kane shfaqur luhatshmeri te ulet. Ne respektim te kohevonesave ne mekanizmin e transmisionit te politikes monetare renia e normave te interesit pritet te tejcohet edhe ne tregun e depozitave dhe kredive. Yield-et e bonove te thesarit kane ruajtur nivelet e tyre te tremujorit te dyte ne prani te kerkeses se moderuar te qeverise per financim afatshkurter.
Duke pare nga e ardhmja vleresimet dhe parashikimet tona sugjerojne per vazhdimesine e rritjes ekonomike ne pjesen e mbetur te vitit. Kerkesa e huaj pritet te mbeshtese kerkesen agregate por me nje ritem me te ngadalte ne krahasim me pjesen e pare te vitit. Ecuria e kerkeses se brendshme mbetet percaktuese e rritjes se aktivitetit ekonomik nderkohe qe kontributi i stimulit publik pritet te moderohet me tej si rrjedhoje e nevojes per ruajtjen e qendrueshmerise se treguesve fiskale. Ne keto kushte kerkesa e sektorit privat te ekonomise do te kushtezoje masen dhe shpejtesine e rikuperimit te kerkeses se brendshme ne vazhdim.
Ecuria e faktoreve fondamentale qe percaktojne kerkesen private sugjeron se do te kete nje ecuri potenciale me te mire te konsumit dhe investimeve ne ekonomi nga sa vleresohet te jete materializuar deri tani.
Banka e Shqiperise gjykon se brenda parametrave te shendetit makro e mikroekonomik ekzistojne hapesira per nje rritje me te shpejte te konsumit e te investimeve dhe per nje sjellje me realiste te agjenteve ekonomike ndaj parashikimeve per te ardhmen. Perspektiva e ekonomise shqiptare mbetet e shendoshe politikat e zhvillimit dhe reformat e metejshme strukturore do te clirojne potenciale te reja zhvillimi te cilat duhet te eksplorohen me kujdes e largpamesi nga sektori privat.
Duke analizuar ecurine faktike dhe ate te pritur te inflacionit ne te ardhmen ne muajin shtator Banka e Shqiperise lehtesoi me tej kushtet monetare duke ulur normen baze te interesit me 0.25 pike perqindjeje dhe duke e cuar ate ne nivelin 5.00. Lehtesimi i kushteve monetare mundeson krahas ruajtjes se stabilitetit te cmimeve edhe nje mbeshtetje me te madhe te kerkeses se brendshme.
Ne mungese te goditjeve te papritura presionet inflacioniste paraqiten ne renie pergjate horizontit afatmesem. Zbehja e efekteve te cmimeve te huaja mbi inflacionin si dhe ndikimi i hendekut negativ te prodhimit bejne qe balanca e presioneve inflacioniste te mbetet e kontrolluar dhe ne renie pergjate horizontit te politikes monetare. Inflacioni pritet te luhatet rreth objektivit tone gjate horizontit afatmesem. Ai do te jete nen ndikimin e balancuar te presioneve te brendshme e te jashtme inflacioniste. Kerkesa agregate pritet te mbetet nen nivelin potencial te ekonomise duke e mbartur keshtu hendekun negativ te prodhimit edhe ne periudhen ne vazhdim. Per rrjedhoje presionet inflacioniste me origjine kerkesen do te mbeten te permbajtura. Nga ana tjeter efekti i cmimeve te huaja do te vijoje te jete i pranishem ne ecurine e ardhshme te cmimeve te konsumit por ai pritet te vijoje tendencen renese te tij.
Nga Ardian Fullani
Guvernator i Bankes se Shqiperise
Ekonomia shqiptare ka patur nje ecuri pergjithesisht pozitive gjate vitit 2011 ndonese ne prani te nje ambienti te jashtem te pafavorshem.
Aktiviteti ekonomik ne vend ka shenuar rritje nderkohe qe disa nga balancat kryesore makroekonomike e financiare jane kontrolluar e permiresuar me tej.
Megjithate sfidat me te cilat jemi perballur kane dhene ndikimin e tyre ne ekonomine shqiptare. Me konkretisht gjate dy viteve te fundit rritja ekonomike eshte ndikuar nga sjellja hezituese e agjenteve ekonomike ne drejtim te konsumit e te investimeve. Gjithashtu rivleresimi i rrezikut ne tregjet financiare eshte shoqeruar me kujdes te shtuar dhe prime te rritura rreziku ne tregjet e brendshme e te huaja te kreditit. Nga ana tjeter cmimet e larta te naftes te ushqimeve e te produkteve te tjera ne tregjet boterore kane rritur faturen e importit te ekonomise shqiptare dhe u shoqeruan me presione te forta inflacioniste gjate gjysmes se pare te vitit. Se fundmi vemendja e rritur e tregjeve financiare ndaj shendetit te financave publike ka kufizuar mundesine e autoriteteve fiskale per ndjekjen e politikave te forta stimuluese.
Te gjithe keta faktore jane pasqyruar ne ritmet e rritjes ekonomike duke i zbritur ato nen nivelin potencial dhe duke krijuar kapacitete te pashfrytezuara ne ekonomi.
Njekohesisht sfidat me te cilat jemi perballur kane evidentuar nevojen per vijimin e reformave strukturore dhe per ndjekjen e politikave te kujdesshme makroekonomike. Reformat strukturore ne nivel makro e mikroekonomik duhet te orientohen drejt rritjes se konkurueshmerise se forces punetore te produkteve e te sherbimeve tona ne tregjet boterore. Gjithashtu keto reforma duhet te synojne te forcojne interesin e huaj ndaj ekonomise shqiptare si destinacion biznesi. Politikat makroekonomike po perballen me nje realitet te ri ne rang kombetar rajonal dhe boteror. Megjithate ato nuk duhet te shkepusin fokusin e tyre nga ruajtja e stabilitetit makroekonomik e financiar.
Ky stabilitet kontrollon primet afatgjata te rrezikut dhe eshte nje parakusht per nxitjen e investimeve te qendrueshme ne ekonomi.
Analiza e ketyre problemeve dhe perballimi i ketyre sfidave kane qene fokusi i punes se Bankes se Shqiperise gjate gjithe vitit 2011.
Inflacioni mesatar vjetor ne tremujorin e trete te vitit rezultoi 3.2 duke rene me 0.9 pike perqindjeje ne krahasim me vleren e shenuar ne gjashtemujorin e pare. Inflacioni vjetor ndoqi nje trajektore renese edhe gjate tremujorit te dyte te vitit por ajo u shfaq me e theksuar ne tremujorin e trete.
Kjo trajektore eshte percaktuar kryesisht nga reduktimi i kontributit te inflacionit te mallrave ushqimore si pasoje e ngadalesimit te rritjes se cmimeve te ketyre mallrave ne tregjet nderkombetare. Krahas ketij faktori rritja e ofertes se prodhimit bujqesor vendas pertej sezonalitetit qe karakterizon kete periudhe ka ndikuar ne reduktimin e inflacionit te ushqimeve. Gjithashtu gjate ketij tremujori u evidentua edhe shuarja e plote e efektit te rritjes se cmimeve te administruara nje vit me pare.
Inflacioni gjate vitit 2011 eshte ndikuar kryesisht nga goditje te ofertes te materializuara ne cmime me te larta te mallrave te importuara. Sikurse pritej ky efekt u shfaq me i moderuar ne tremujorin e trete. Dinamika e tij ne renie u percaktua me se shumti nga ritmet me te moderuara te rritjes se cmimeve te lendeve te para dhe baze ne tregjet nderkombetare. Goditjet e ofertes jane balancuar nga presionet ne kahun renes me origjine nga kerkesa agregate. Ekonomia shqiptare ka vijuar te rritet ne tremujorin e dyte e te trete te vitit por ajo vazhdon te mbetet nen potencialin e saj.
Rritja nen potencial ka kushtezuar shfrytezimin e pjesshem te kapaciteteve prodhuese dhe ka penguar krijimin e spiraleve page-inflacion. Gjithashtu pritjet e kontrolluara te agjenteve ekonomike per inflacionin kane mbajtur ne nivele minimale efektet e raundit te dyte.
Kerkesa e sektorit publik dhe kerkesa e huaj kane vijuar te mbeshtesin rritjen e aktivitetit ekonomik por ne nje mase me te moderuar. Nderkohe kerkesa e sektorit privat te ekonomise ka patur norma pozitive por te ngadalta te rritjes. Ritmet e konsumit privat mbeten te permbajtura te ndikuara nga pasigurite per te ardhmen dhe nje sjellje konsumatore hezituese. Megjithate stabilizimi i treguesve te punesimit dhe rritja e te ardhurave agregate te disponueshme sinjalizojne per nje potencial ne rritje te konsumit gjate kesaj periudhe.
Edhe investimet private mbeten gjithashtu te ngadalta. Kerkesa e huaj ne rritje ka mbeshtetur zgjerimin e investimeve ne sektorin e industrise por kerkesa e brendshme e ngadalte nuk ka favorizuar rritjen e investimeve ne sektoret e sherbimit e te ndertimit. Normat nen mesatare te shfrytezimit te kapitalit te pranishme thuajse ne te gjithe sektoret e ekonomise pritet te diktojne nje kerkese te ulet per investime edhe ne te ardhmen e afert.
Kerkesa e sektorit publik ka nxitur rritjen e aktivitetit ekonomik gjate ketij viti por kontributi i saj ka ardhur ne renie pas tremujorit te pare. Ecuria e ketij elementi te kerkeses agregate eshte diktuar nga sjellja e politikes fiskale e cila ndonese mbetet ne kahun stimulues per vitin 2011 eshte shfaqur me e kujdesshme ne dy tremujoret e fundit. Deficiti buxhetor ne fund te nente muajve te pare te vitit rezultoi 30.7 miliarde leke duke qendruar pothuajse i pandryshuar per tre muaj radhazi.
Ne terma te PBB-se ai vleresohet ne rreth 3.1 ose 0.5 pike perqindjeje me i larte nga nje vit me pare. Ecuria e deficitit buxhetor eshte percaktuar kryesisht nga ngadalesimi i shpenzimeve publike nderkohe qe te ardhurat publike kane ruajtur ritme te uleta rritjeje. Rritja e shpenzimeve dhe e te ardhurave publike gjate nente muajve te pare te vitit rezultoi perkatesisht 3.5 dhe 1.0.
Kerkesa e huaj ka vijuar te mbeshtese rritjen e aktivitetit ekonomik ne vend. Ne terma reale deficiti i eksporteve neto ne tremujorin e dyte eshte ngushtuar ne krahasim me nje vit me pare duke u materializuar ne nje kontribut pozitiv te ketij perberesi ne kerkesen agregate. Te dhenat me te fundit te tregtise se jashtme deshmojne per nje ecuri te ngjashme edhe ne tremujorin e trete te vitit. Deficiti tregtar ne muajt korrik dhe gusht eshte ngushtuar ne terma mesatare vjetore me 0.2 si rrjedhoje e rritjes se eksporteve dhe e ngadalesimit te lehte te importeve. Eksportet kane shenuar nje rritje mesatare prej 31.7 ne muajt korrik-gusht.
Ecuria e mire e eksporteve pertej ndikimit pozitiv te faktoreve me natyre te perkohshme te lidhur me sektorin e energjetikes eshte nxitur nga eksportet e mallrave te perpunuar dhe te lendeve te para minerale. Importet kane shenuar nje ritem mesatar vjetor prej 8.2. Megjithe zhvillimet pozitive reduktimi i deficitit te llogarise korente deshmon per nevojen e vijimit te reformave strukturore ne dobi te rritjes se konkurrueshmerise se produktit vendas.
Treguesit monetare konfirmojne vleresimet per presione te permbajtura inflacioniste ne ekonomine shqiptare. Zgjerimi i ofertes monetare vleresohet te jete ne perputhje me kerkesen e ekonomise per para reale. Rritja vjetore e M3 rezultoi 10.6 ne muajt korrik-gusht duke ruajtur ritmet mesatare te verejtura gjate vitit 2011. Kerkesa e sektorit privat per mjete monetare ka ndjekur tendencen rritese te muajve te meparshem. Kredia per sektorin privat u rrit me 12.6 ne muajt korrik dhe gusht ose rreth 1.1 pike perqindjeje me shume se ritmi mesatar i shenuar ne tremujorin e dyte te vitit.
Kjo rritje eshte mbeshtetur kryesisht nga kerkesa e bizneseve private per financim nderkohe qe edhe kredia per individe po ndjek nje prirje rritese. Rritja vjetore e kredise per individe qendron ne nivelin 5.7 ne fund te muajit gusht nga 1.5 qe shenonte ne fund te vitit te kaluar.
Analizat e Bankes se Shqiperise sugjerojne se rritja e moderuar e kredise mbetet me se pari nje funksion i kerkeses se reduktuar te ekonomise per te. Ky qendrim konfirmohet nga opinionet e bizneseve te cilat shfaqin nje tendence te dobet per investime por edhe nga reduktimi i numrit te aplikimeve per kredi prane bankave te nivelit te dyte. Perkundrejt tyre sistemi bankar paraqitet likuid dhe i mire-kapitalizuar per te zhvilluar aktivitetin e tij te ndermjetesimit financiar. Ne pergjigje te politikes monetare te Bankes se Shqiperise normat e interesit te kredise jane ne nivele historikisht te uleta. Por sistemi bankar ka shtuar kujdesin ne kredidhenie ne formen e qendrimeve me kritike ndaj plan-bizneseve dhe te kerkesave me te forta per kolateral.
Kjo perqasje eshte nje reagim ndaj pasigurise ne ekonomi apo ne sektore te vecante por ajo reflekton gjithashtu edhe nje model zhvillimi me te kujdesshem te aktivitetit kreditues dhe te biznesit bankar. Ne terma afatgjate ajo do te prodhoje nje rritje me te qendrueshme per ekonomine shqiptare dhe do te garantoje nje sistem bankar solid e te besueshem.
Zhvillimet ne tregjet financiare tregojne per prime te uleta likuiditeti dhe inflacioni. Vellimi i tregtimit ne tregun nderbankar eshte rritur me tej nderkohe qe ne prani te situates se mire te likuiditetit normat e interesit ne kete treg kane ndjekur renien e normes baze te interesit dhe kane shfaqur luhatshmeri te ulet. Ne respektim te kohevonesave ne mekanizmin e transmisionit te politikes monetare renia e normave te interesit pritet te tejcohet edhe ne tregun e depozitave dhe kredive. Yield-et e bonove te thesarit kane ruajtur nivelet e tyre te tremujorit te dyte ne prani te kerkeses se moderuar te qeverise per financim afatshkurter.
Duke pare nga e ardhmja vleresimet dhe parashikimet tona sugjerojne per vazhdimesine e rritjes ekonomike ne pjesen e mbetur te vitit. Kerkesa e huaj pritet te mbeshtese kerkesen agregate por me nje ritem me te ngadalte ne krahasim me pjesen e pare te vitit. Ecuria e kerkeses se brendshme mbetet percaktuese e rritjes se aktivitetit ekonomik nderkohe qe kontributi i stimulit publik pritet te moderohet me tej si rrjedhoje e nevojes per ruajtjen e qendrueshmerise se treguesve fiskale. Ne keto kushte kerkesa e sektorit privat te ekonomise do te kushtezoje masen dhe shpejtesine e rikuperimit te kerkeses se brendshme ne vazhdim.
Ecuria e faktoreve fondamentale qe percaktojne kerkesen private sugjeron se do te kete nje ecuri potenciale me te mire te konsumit dhe investimeve ne ekonomi nga sa vleresohet te jete materializuar deri tani.
Banka e Shqiperise gjykon se brenda parametrave te shendetit makro e mikroekonomik ekzistojne hapesira per nje rritje me te shpejte te konsumit e te investimeve dhe per nje sjellje me realiste te agjenteve ekonomike ndaj parashikimeve per te ardhmen. Perspektiva e ekonomise shqiptare mbetet e shendoshe politikat e zhvillimit dhe reformat e metejshme strukturore do te clirojne potenciale te reja zhvillimi te cilat duhet te eksplorohen me kujdes e largpamesi nga sektori privat.
Duke analizuar ecurine faktike dhe ate te pritur te inflacionit ne te ardhmen ne muajin shtator Banka e Shqiperise lehtesoi me tej kushtet monetare duke ulur normen baze te interesit me 0.25 pike perqindjeje dhe duke e cuar ate ne nivelin 5.00. Lehtesimi i kushteve monetare mundeson krahas ruajtjes se stabilitetit te cmimeve edhe nje mbeshtetje me te madhe te kerkeses se brendshme.
Ne mungese te goditjeve te papritura presionet inflacioniste paraqiten ne renie pergjate horizontit afatmesem. Zbehja e efekteve te cmimeve te huaja mbi inflacionin si dhe ndikimi i hendekut negativ te prodhimit bejne qe balanca e presioneve inflacioniste te mbetet e kontrolluar dhe ne renie pergjate horizontit te politikes monetare. Inflacioni pritet te luhatet rreth objektivit tone gjate horizontit afatmesem. Ai do te jete nen ndikimin e balancuar te presioneve te brendshme e te jashtme inflacioniste. Kerkesa agregate pritet te mbetet nen nivelin potencial te ekonomise duke e mbartur keshtu hendekun negativ te prodhimit edhe ne periudhen ne vazhdim. Per rrjedhoje presionet inflacioniste me origjine kerkesen do te mbeten te permbajtura. Nga ana tjeter efekti i cmimeve te huaja do te vijoje te jete i pranishem ne ecurine e ardhshme te cmimeve te konsumit por ai pritet te vijoje tendencen renese te tij.