Humbi jetën nga kanceri/ 72 vite eksperimente me qelizat e Henrietta Lucks, familja zgjidh padinë: U morën pa lejen e saj

Familja e Henrietta Lacks ka zgjidhur padinë ndaj prodhuesit të pajisjeve laboratorike Thermo Fisher Scientific, të cilët morën qeliza nga qafa e mitrës së afrikano-amerikanes Henrietta Lacks pa dijeninë e saj dhe i bënë të njohura si linja qelizore Hela.

Sipas të afërmve të Lacks, qelizat janë marrë pa pëlqimin e saj, janë riprodhuar për një kohë të pacaktuar dhe janë shitur për përfitime të padrejta nga Thermo Fisher Scientific.

Padia akuzoi Waltham, Thermo Fisher me bazë në Masaçusets për pasurim të paarsyeshëm, duke argumentuar se ai komercializoi në mënyrë të paligjshme materialin gjenetik të Lacks.

“Vuajtjet e zeza kanë nxitur përparim dhe fitim të panumërt mjekësor, pa kompensim apo njohje të drejtë”, thuhet në padi.

Familja e Lucks i kërkoi gjykatës heqjen e fitimit të Thermo Fisher nga komercializimi i qelizave HeLa dhe bllokimin e kompanisë nga përdorimi i tyre. Thermo Fisher argumentoi në gjykatë se padia u ngrit shumë vonë dhe se pasuria nuk arriti të përshkruante një kërkesë të vlefshme pasurimi të pabazë.

Më 29 janar 1951, Lacks shkoi në Johns Hopkins, i vetmi spital në zonë që trajtonte pacientët me ngjyrë, sepse ndjeu një “nyjë” në barkun e saj.

Mjeku i saj i kujdesit parësor, William C. Wade, e referoi atë te Johns Hopkins. Atje, mjeku i saj, Howard W. Jones, mori një biopsi të një mase të gjetur në qafën e mitrës së Lacks për testim laboratorik ku  rezultoi se kishte një karcinomë malinje epidermoide të qafës së mitrës.

Në vitin 1970, mjekët zbuluan se ajo ishte diagnostikuar gabimisht dhe në fakt kishte një adenokarcinoma, por ky ishte një gabim i zakonshëm në atë kohë dhe trajtimi nuk do të kishte ndryshuar.

Gjatë trajtimeve të saj, dy mostra u morën nga qafa e mitrës së Lacks pa lejen apo dijeninë e saj; një mostër ishte e indeve të shëndetshme dhe tjetra ishte kanceroze.

Këto mostra iu dhanë George Otto Gey , një mjek dhe studiues i kancerit në Johns Hopkins. Qelizat nga kampioni kanceroz përfundimisht u bënë të njohura si linja qelizore e pavdekshme HeLa, një linjë qelizore e përdorur zakonisht në kërkimet bashkëkohore biomjekësore.

Linja qelizore HeLa, e para që mbijetoi dhe riprodhohet pafundësisht në kushte laboratorike, është kultivuar në sasi të mëdha dhe është përdorur në një sërë kërkimesh mjekësore në mbarë botën duke përfshirë testimin e vaksinës së poliomielitit, kërkimin e efekteve të rrezatimit në qelizat njerëzore dhe zhvillimin e një trajtim për aneminë qelizore drapër.

Lacks vdiq nga sëmundja në moshën 31-vjeçare dhe që atëherë, vlerësohet se janë prodhuar 50 milion ton qeliza të saj.

/rtsh.al/