I dërguari i Kievit në BE thotë se statusi i kandidatit të Ukrainës do t’i dërgojë një sinjal të qartë Rusisë

Dhënia e statusit të vendit kandidat për anëtarësim në BE do të ishte një vendim historik që i sinjalizon Rusisë se nuk mund të pretendojë më një sferë ndikimi mbi fqinjin e saj lindor, ka thënë ambasadori i Kievit në Bruksel, shkruan The Guardian.

Vsevolod Chentsov, kreu i misionit të Ukrainës në BE, tha se lufta e Rusisë kishte bashkuar Kievin me bllokun, duke i dhënë fund asaj që ai e quajti një “gabim” nëse vendi i tij mund t’i përkiste bashkimit.

Një vendim për statusin e kandidatit do të “vrasë më në fund këtë paqartësi, çfarë është Ukraina për BE-në: nëse po ndërtojmë një shtëpi të përbashkët apo jo… Mendoj se tani më në fund ka qartësi”.

Udhëheqësit e BE-së do të vendosin të enjten nëse do t’i japin Ukrainës statusin e kandidatit, pas një rekomandimi pozitiv nga Komisioni Evropian të premten e kaluar. Pritshmëritë për një po janë rritur pasi katër liderë të BE-së, përfshirë Francën dhe Gjermaninë, të cilat ishin perceptuar si ndër më të vakëtat, vizituan Kievin javën e kaluar në shenjë mbështetjeje.

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskiy, paraqiti një kërkesë për t’u anëtarësuar në BE pesë ditë pas fillimit të sulmit të Rusisë. Në një ditë kur u dëgjuan shpërthime në Kiev, Zelenskiy bëri thirrje për “aderim të menjëhershëm sipas një procedure të re speciale”. Ndërsa përgjigja fillestare nga rreth 10 shtete të BE-së ishte thellësisht skeptike, kundërshtimi ka rënë, megjithëse pyetjet mbeten për rrugën e gjatë përpara.

Ukraina ka kërkuar anëtarësimin në BE që nga “revolucioni portokalli” i vitit 2004 dhe më me këmbëngulje që nga protestat e Maidanit 2013-14, kur presidenti pro-Kremlinit, Viktor Janukoviç, u rrëzua pasi ai refuzoi të nënshkruante një marrëveshje asociimi me bllokun.

Vendimi për të aplikuar për anëtarësim në BE më 29 shkurt 2022 kishte të njëjtën logjikë si protestat në Maidan, tha Chentsov: “Ukraina lufton për pavarësinë dhe të ardhmen evropiane. Dhe në fund të shkurtit, ajo sapo arriti pikën e saj më të lartë me pushtimin e plotë dhe të hapur rus të Ukrainës.

“Ne kemi nevojë për këtë qartësi [për anëtarësimin në BE] për të mbështetur ushtrinë ukrainase, shoqërinë ukrainase, moralisht, psikologjikisht dhe për të marrë ndjenjën dhe kuptimin e qartë të drejtimit të lëvizjes për Ukrainën.”

Para luftës, anëtarësimi në BE nuk ishte një opsion për vendin prej 41 milionë banorësh që ishte i rrethuar nga korrupsioni. Marrëveshja e asocimit e BE-së me Kievin e përshkruan Ukrainën si “një vend evropian [që] ndan një histori të përbashkët dhe vlera të përbashkëta”, por shmangu përmendjen e anëtarësimit.

Lufta e Rusisë kishte ndryshuar perceptimet për Ukrainën për qeveritë e BE-së dhe votuesit e tyre, sugjeroi ambasadori. “Kjo luftë në thelb na bashkoi me BE-në në të gjitha nivelet e mundshme: qeveri me qeveri, por kryesisht njerëzit me njerëzit.”

Ai tha se “fakti që evropianët, qytetarët e BE-së, i pranojnë ukrainasit si vëllezërit e tyre, ata jetojnë nën një çati” ka qenë shumë i rëndësishëm në ndryshimin e perceptimeve nëse Ukraina mund të jetë anëtare e BE-së. “Nuk është një vend i çuditshëm, ne nuk jemi njerëz të çuditshëm. Ne jemi të njëjtë, ne po ndajmë të njëjtin kuptim të kësaj bote.”

Një sondazh i publikuar nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë këtë javë tregoi se 57% e evropianëve mbështetën ofertën e anëtarësimit të Ukrainës. Polonia ishte më mbështetëse me 70% pro; në Gjermani, Francë dhe Itali, megjithatë, mbështetja ishte nën 50% – respektivisht 48%, 47% dhe 46% – megjithëse ende ishte më e madhe se kundërshtimi.

Zelenskiy kishte paralajmëruar BE-në të priste një rritje të armiqësive nga Rusia gjatë javës së bisedimeve për statusin e kandidatit të Ukrainës. Ambasadori i tij tha se blloku nuk duhet të marrë vendimet e tij bazuar në përpjekjet për të parashikuar të menduarit e Kremlinit. Ai argumentoi se kryeqytetet e paidentifikuara të BE-së kishin bërë një “gabim të madh” në të kaluarën duke “shikuar gjithmonë se çfarë mendon Rusia dhe çfarë do të bëjë Rusia”.

Disa ende përballen me një “bllokim psikologjik”, tha ai, kur ishte fjala për dërgimin e armëve në Ukrainë. “Bllokimi psikologjik është përballja me realitetin se ata me të vërtetë duhet të mbështesin Ukrainën për të luftuar Rusinë në mënyrë efektive. Shumë vende nuk mund të imagjinonin se mund të siguronin armë për të luftuar Rusinë dhe tani po arrijnë atje.

Nëse Ukrainës i jepet statusi i kandidatit, do të duhen vite për t’u anëtarësuar në BE. Ambasadori mbështeti propozimet nga Franca për të krijuar një “komunitet politik evropian”, një organizatë për të bashkuar vendet e BE-së me anëtarët e kaluar dhe të ardhshëm për sigurinë, energjinë dhe mundësitë për të rinjtë.

Propozimet franceze ishin “një nismë e dobishme … për të shmangur vakumin, hendekun midis statusit aktual dhe anëtarësimit të ardhshëm”, tha ambasadori ndërsa nuk pranoi të thoshte se sa kohë mund të zgjasin bisedimet e anëtarësimit.

“Patjetër që do të duhet pak kohë,” tha Chentsov, duke theksuar rolin e vetë vendit të tij në nevojën për të kryer reforma të gjera politike dhe ekonomike. “Ne e kuptojmë se duhet t’i zbatojmë ato reforma para së gjithash, për Ukrainën, jo për BE-në.

Nëse liderët e BE-së miratojnë kërkesën e Ukrainës, do të jetë hera e parë që blloku i jep statusin e kandidatit një vendi në luftë.

Ndërsa mbrojtësit e Ukrainës përballen me intensifikimin e sulmeve ruse në Donbasin lindor, ambasadori u kërkoi aleatëve të Kievit të furnizonin me armë të rënda dhe ndihmë ekonomike. “Unë mendoj se [lufta] do të zgjasë deri në momentin kur [Vladimir] Putin të kuptojë se duhet ta ndalojë atë. Dua të them që Ukraina ka nevojë për shumë mbështetje si me armë të rënda, por edhe mbështetje financiare dhe ekonomike.

“Po, njerëzit tanë janë të guximshëm dhe ushtria është ndoshta një nga më të fortat tani… Por ne duhet të mbështesim popullin tonë, [me] armë dhe mbështetje politike për të izoluar politikisht Rusinë, kështu që ajo nuk preferon një rezultat ushtarak, por një rezultat të negociuar të situatës.” ( Sipas The Guardian)